Người nộp thuế cần làm gì để tránh bị áp dụng hệ số K?

Văn Tuấn
(TBTCO) - Trong thời gian vừa qua, ngành Thuế đã và đang triển khai nhiều biện pháp nhằm kiểm soát hành vi gian lận thuế, vi phạm pháp luật về hóa đơn điện tử có chiều hướng diễn biến phức tạp; trong đó có biện pháp dùng công nghệ thông tin để phân tích dữ liệu, cảnh báo rủi ro sử dụng hóa đơn điện tử, được gọi là phương pháp áp dụng hệ số K.
aa

Ông Nguyễn Bá Long - Trưởng Phòng Tuyên truyền - hỗ trợ người nộp thuế (Cục Thuế Bắc Ninh) cho biết, hệ số K giúp cơ quan thuế theo dõi các dấu hiệu bất thường, phát hiện các hành vi có thể dẫn đến gian lận về thuế. Vậy, đối tượng thuộc diện cảnh báo hệ số K là ai, các biện pháp nghiệp vụ của cơ quan thuế là gì, những việc người nộp thuế cần làm để khắc phục việc bị cảnh báo không đúng và chế tài người nộp thuế phải thực hiện khi vi phạm.

Đối tượng bị cảnh báo hệ số K là ai?

Trước hết cần hiểu Hệ số K là gì? Hệ số K là một chỉ số đo lường rủi ro, được tính toán dựa trên công thức:

K = Tổng giá trị hàng hóa bán ra trên hóa đơn / (Tổng giá trị hàng hóa tồn kho + Tổng giá trị hàng hóa mua vào).

Những đối tượng bị cảnh báo hệ số K chủ yếu là các doanh nghiệp và hộ kinh doanh có thông tin chênh lệch bất thường giữa giá trị hàng hóa bán ra và giá trị hàng hóa mua vào hoặc tồn kho. Khi hệ số K vượt quá ngưỡng quy định, hệ thống sẽ tự động phát cảnh báo đến cơ quan thuế​.

Người nộp thuế cần làm gì để tránh bị áp dụng hệ số K?
Cán bộ thuế sẽ kiểm tra tính hợp lý của hóa đơn. Ảnh: TN

Các doanh nghiệp thuộc các ngành như thương mại, bất động sản, xây dựng thường xuyên nằm trong diện cảnh báo về hệ số K, trên thực tế đó cũng là những ngành dễ có gian lận về thuế. Những dấu hiệu bất thường như bán hàng mà không có ghi nhận hàng tồn kho thực tế hoặc phát hành hóa đơn với giá trị quá lớn so với hàng hóa hiện có, xuất hóa đơn với doanh thu của các ngành nghề không thuộc ngành nghề đăng ký kinh doanh của doanh nghiệp… sẽ là những trường hợp thường gặp làm kích hoạt hệ thống cảnh báo. Điều đó có tác dụng giúp ngăn chặn kịp thời các hành vi phát hành hóa đơn khống hoặc hợp thức hóa các giao dịch bất hợp pháp.

Các biện pháp nghiệp vụ của cơ quan thuế

Khi hệ số K của một doanh nghiệp vượt ngưỡng quy định, cơ quan thuế sẽ áp dụng nhiều biện pháp nghiệp vụ theo quy định nhằm kiểm soát và xử lý các trường hợp được đánh giá là có rủi ro cao. Các biện pháp chính bao gồm:

Cảnh báo và yêu cầu giải trình: Cán bộ thuế sẽ kiểm tra tính hợp lý của hóa đơn, đối chiếu với ngành nghề kinh doanh của doanh nghiệp, xác định tính hợp lý của lượng hàng hóa tồn kho tại cơ sở. Nếu phát hiện bất thường, cơ quan thuế sẽ yêu cầu doanh nghiệp giải trình​

Rà soát và kiểm tra thực tế: Cơ quan thuế có thể quyết định và thực hiện các cuộc kiểm tra thực tế tại cơ sở kinh doanh để xác minh tình hình hàng hóa tồn kho và đối chiếu với các thông tin trên hóa đơn. Điều này nhằm xác định doanh nghiệp có phát hành hóa đơn đúng quy định hay không? có xuất khống hóa đơn hay không?...

Xác định việc được tiếp tục sử dụng hóa đơn hay không: Trong trường hợp doanh nghiệp bị phát hiện có hành vi phát hành hóa đơn khống hoặc gian lận, cơ quan thuế có thể sử dụng biện pháp quyết định tạm ngừng việc sử dụng hóa đơn điện tử của doanh nghiệp liên quan để ngăn chặn hành vi vi phạm tiếp diễn.

Người nộp thuế cần làm gì để tránh bị cảnh báo hệ số K không đúng?

Do việc phân tích và cảnh báo rủi ro bằng công nghệ thông tin và thực hiện tự động trên cơ sở dữ liệu trên hệ thống thu thập của ngành Thuế tại thời điểm rà soát, nên việc hệ thống đư ra cảnh báo có thể không phù hợp hoàn toàn với thực tế doanh nghiệp tại thời điểm cảnh báo.

Người nộp thuế cần làm gì để tránh bị áp dụng hệ số K?

Việc mua bán hoặc sử dụng hóa đơn bất hợp pháp là hành vi vi phạm nghiêm trọng và có thể dẫn đến nhiều rủi ro cho doanh nghiệp. Ảnh: TL

Để tránh bị cảnh báo hệ số K không chính xác, doanh nghiệp cần tuân thủ các biện pháp cụ thể sau:

Xác định và cập nhật chính xác ngành nghề kinh doanh chính: Doanh nghiệp cần kiểm tra và cập nhật thông tin ngành nghề kinh doanh chính trên hệ thống thuế. Nếu có thay đổi về ngành nghề, doanh nghiệp cần thực hiện thủ tục cập nhật với cơ quan thuế và cơ quan đăng ký kinh doanh​. Điều này giúp hệ thống tính toán chính xác hệ số K và giảm thiểu việc bị cảnh báo không phù hợp.

Quản lý hàng tồn kho chính xác: Doanh nghiệp phải đảm bảo rằng số liệu hàng tồn kho luôn được cập nhật thường xuyên và chính xác. Việc quản lý lỏng lẻo hoặc không khớp giữa hàng tồn kho và số liệu khai báo dễ dẫn đến bị cảnh báo hệ số K, đồng thời có thể bị xử lý vi phạm quy định.​

Báo cáo và giải trình kịp thời: Nếu nhận được cảnh báo từ cơ quan thuế cũng như yêu cầu giải trình theo quy định, doanh nghiệp cần cung cấp ngay các chứng từ chứng minh sự minh bạch trong kinh doanh. Các thông tin liên quan đến hóa đơn, hàng hóa, và doanh thu cần được giải trình đầy đủ và kịp thời.

Tuân thủ quy định pháp luật về hóa đơn điện tử: Doanh nghiệp phải tuân thủ các quy định hiện hành về phát hành hóa đơn điện tử, đảm bảo rằng hóa đơn phản ánh đúng giá trị, thời điểm của giao dịch hàng hóa, dịch vụ. Phát hành hóa đơn khống hoặc sử dụng hóa đơn để hợp thức hóa các giao dịch gian lận có thể dẫn đến các rủi ro và hệ lụy rất nghiêm trọng.​

Rủi ro mà người nộp thuế phải đối mặt nếu bị phát hiện mua bán hoặc sử dụng hóa đơn bất hợp pháp

Việc mua bán hoặc sử dụng hóa đơn bất hợp pháp là hành vi vi phạm nghiêm trọng và có thể dẫn đến nhiều rủi ro cho doanh nghiệp. Các hình thức xử phạt khi bị phát hiện bao gồm:

Phạt vi phạm hành chính: Doanh nghiệp có thể bị phạt tiền lên tới hàng trăm triệu đồng nếu bị phát hiện sử dụng hóa đơn giả hoặc hóa đơn không hợp pháp. Mức phạt cụ thể tùy thuộc vào mức độ vi phạm và giá trị gian lận được quy định cụ thể tại văn bản quy phạm pháp luật hiện hành.

Đình chỉ hoạt động kinh doanh: Trong một số trường hợp nghiêm trọng, doanh nghiệp có thể bị đình chỉ hoạt động kinh doanh tạm thời hoặc vĩnh viễn, gây thiệt hại lớn về tài chính và uy tín​.

Truy cứu trách nhiệm hình sự: Nếu hành vi mua bán hóa đơn nhằm mục đích gian lận thuế được phát hiện, những người liên quan có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự và đối diện với án phạt tù

Mất uy tín và ảnh hưởng khả năng kinh doanh, huy động vốn: Vi phạm về hóa đơn không chỉ gây thiệt hại tài chính mà còn ảnh hưởng đến uy tín của doanh nghiệp. Các ngân hàng và đối tác sắn sàng từ chối cấp vốn hoặc hợp tác với các doanh nghiệp vi phạm.​/.

Hệ số K là một công cụ quản lý mới và đã chứng minh tính hiệu quả, do ngành thuế xây dựng, áp dụng nhằm để phát hiện các dấu hiệu rủi ro trong việc sử dụng hóa đơn điện tử. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp, hộ kinh doanh có thể căn cứ rà soát các giao dịch mua, bán hàng hóa và việc sử dụng hóa đơn điện tử tại cơ sở của mình.

Do đó, doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần nắm rõ và tuân thủ các quy định liên quan như: cập nhật chính xác thông tin đăng ký kinh doanh, quản lý hàng hóa tồn kho, hàng bán ra chặt chẽ,… để tránh rơi vào tình trạng bị cảnh báo không phù hợp, ảnh hưởng thời gian và công sức khắc phục. Nhìn bao quát, sự cẩn trọng và minh bạch sẽ giúp doanh nghiệp tránh được rủi ro pháp lý và rủi ro hoạt động không đáng mắc phải.

Ngăn chặn, xử lý nghiêm các hành vi rao bán hóa đơn trên không gian mạng Đưa phân bón vào chịu thuế giá trị gia tăng giúp giảm chi phí đầu vào, giảm giá thành
Văn Tuấn

Đọc thêm

Làm sai, công chức thuế phải tự chịu trách nhiệm và bồi hoàn ngân sách

Làm sai, công chức thuế phải tự chịu trách nhiệm và bồi hoàn ngân sách

Công chức thuế có lỗi gây thiệt hại phải có nghĩa vụ hoàn trả cho ngân sách nhà nước một phần hoặc toàn bộ số tiền mà Nhà nước đã bồi thường cho người bị thiệt hại tùy theo mức độ lỗi. Ngoài ra, công chức thuế vi phạm quy định của pháp luật sẽ bị xử lý kỷ luật tùy theo tính chất, mức độ vi phạm theo quy định của pháp luật về cán bộ, công chức.
Cục Thuế tăng cường hợp tác quốc tế, hiện đại hóa quản lý thuế

Cục Thuế tăng cường hợp tác quốc tế, hiện đại hóa quản lý thuế

(TBTCO) - Cục Thuế Việt Nam đang tiếp tục triển khai nhiều nhiệm vụ cải cách quan trọng, đặc biệt là thực hiện Luật Quản lý thuế mới; đẩy mạnh chuyển đổi số trong tái thiết kế quy trình nghiệp vụ thuế và hệ thống công nghệ thông tin; nâng cao hiệu quả quản lý thuế đối với các hoạt động kinh tế mới và thực hiện các cam kết quốc tế về minh bạch thuế.
Quảng Ninh: 116 hóa đơn trúng thưởng, tổng trị giá 320 triệu đồng

Quảng Ninh: 116 hóa đơn trúng thưởng, tổng trị giá 320 triệu đồng

Từ 80.297 hóa đơn điện tử đủ điều kiện trong bốn kỳ, cơ quan thuế tại Quảng Ninh đã lựa chọn 116 hóa đơn trúng thưởng, với tổng giá trị giải thưởng 320 triệu đồng.
Thuế tỉnh Điện Biên thu ngân sách 10 tháng tăng 21% so với cùng kỳ

Thuế tỉnh Điện Biên thu ngân sách 10 tháng tăng 21% so với cùng kỳ

Lũy kế 10 tháng năm 2026, Thuế tỉnh Điện Biên thu ngân sách trên địa bàn tỉnh đạt 1.923,8 tỷ đồng, bằng 127,07% dự toán pháp lệnh, bằng 89,08% dự toán HĐND, UBND tỉnh giao và tăng 21% so với cùng kỳ năm 2025.
Giảm thuế, phí: Tạo động lực để doanh nghiệp tăng trưởng bền vững

Giảm thuế, phí: Tạo động lực để doanh nghiệp tăng trưởng bền vững

(TBTCO) - Chuyên gia và doanh nghiệp cho rằng, trước áp lực chi phí đầu vào tăng cao, chính sách giảm thuế, phí từ đầu năm 2026 đến nay giúp doanh nghiệp có thêm nguồn lực để tái đầu tư, mở rộng sản xuất, kinh doanh và nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường. Đây là giải pháp hiệu quả, được cộng đồng doanh nghiệp đánh giá cao, tạo động lực để doanh nghiệp tăng trưởng bền vững.
Thuế TP. Hồ Chí Minh đồng hành cùng doanh nghiệp FDI trước những thay đổi chính sách

Thuế TP. Hồ Chí Minh đồng hành cùng doanh nghiệp FDI trước những thay đổi chính sách

(TBTCO) - Trước những thay đổi liên tục của chính sách thuế và phương thức quản lý dựa trên dữ liệu, Thuế TP. Hồ Chí Minh phối hợp với Hiệp hội Doanh nghiệp Đầu tư nước ngoài tổ chức tọa đàm cập nhật quy định mới, nhận diện rủi ro và hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng lực tuân thủ.
Thời gian xử lý hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh được rút ngắn từ 5 - 7 phút

Thời gian xử lý hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh được rút ngắn từ 5 - 7 phút

(TBTCO) - Cục Thuế cho biết, nhờ triển khai cơ chế truyền/nhận thông tin tự động giữa Cơ quan Thuế và Cơ quan Công an, thời gian xử lý hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh đã được rút ngắn, còn khoảng 5 - 7 phút sau khi người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ. Đây là bước tiến quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Thuế tỉnh Lai Châu tăng cường làm sạch mã số thuế, cải thiện môi trường kinh doanh

Thuế tỉnh Lai Châu tăng cường làm sạch mã số thuế, cải thiện môi trường kinh doanh

(TBTCO) - Trong chiến dịch làm sạch mã số thuế, Thuế tỉnh Lai Châu đã xử lý hàng nghìn trường hợp. Theo đó, việc xác minh đúng tình trạng hoạt động, làm rõ nghĩa vụ và hoàn thiện thủ tục là giải pháp trọng tâm cải thiện môi trường kinh doanh.
Xem thêm

Mới nhất Đọc nhiều