Trong báo cáo phân tích ngành xây dựng hạ tầng của ACBS, các chuyên gia bày tỏ kỳ vọng đầu tư công sẽ đạt bước đột phá trong giai đoạn 2025 – 2023.

Cụ thể, theo các chuyên gia, bức tranh ngân sách nhà nước và nợ công hiện đang cho thấy dư địa lớn để Chính phủ gia tăng vay nợ và thúc đẩy chi tiêu đầu tư công. Tỷ lệ nợ công/GDP đã giảm đều đặn trong gần một thập kỷ, đạt 36,6% vào cuối năm 2023 và dự kiến duy trì ở mức 37% vào cuối năm 2024. Thâm hụt ngân sách trên GDP vẫn ổn định ở khoảng 4%, trong khi áp lực thanh toán nợ gốc và lãi trái phiếu chính phủ trong giai đoạn 2024 – 2027 ở mức trung bình 113.000 tỷ đồng/năm, tăng lên 211.000 tỷ đồng/năm trong giai đoạn 2028 – 2033.

Tuy nhiên, năm 2024 chứng kiến sự trầm lắng trong đầu tư công với vốn thực hiện thuộc ngân sách nhà nước đạt 495.900 tỷ đồng sau 11 tháng, chỉ tăng 1,8% so với cùng kỳ và đạt 64,3% kế hoạch.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ các khó khăn trong triển khai Luật Đất đai 2024, việc thiếu vật liệu san lấp, và chi phí giải phóng mặt bằng tăng cao. Mặc dù vậy, năm 2025 – năm cuối của kế hoạch đầu tư công trung hạn 2021 – 2025 – hứa hẹn sẽ bùng nổ với mức đầu tư công kỷ lục 791 nghìn tỷ đồng (6,4% GDP), tập trung vào các công trình trọng điểm như cao tốc Bắc Nam giai đoạn 2, sân bay Long Thành, và tuyến đường sắt Bắc Nam.

Bên cạnh đó, việc Quốc hội thông qua Luật Đầu tư công (sửa đổi), có hiệu lực từ ngày 1/1/2025, sẽ tạo cơ sở pháp lý đồng bộ cho các cơ quan triển khai kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 – 2030. Cả nước hiện có 2.001 km đường cao tốc và đang hướng tới mục tiêu đạt 3.000 km vào cuối năm 2025 và 5.000 km vào năm 2030. Dự án cao tốc Bắc Nam giai đoạn 2021 – 2025, với tổng mức đầu tư 146.990 tỷ đồng, đang được thi công và dự kiến hoàn thành cơ bản trong năm 2025. Những doanh nghiệp xây dựng sẽ tiếp tục hưởng lợi lớn từ các gói thầu chỉ định.

Cùng với đó, dự án Vành đai 4 Hà Nội – dù khởi công muộn hơn dự kiến – cũng đang được đẩy mạnh, với các gói thầu lớn triển khai đồng loạt. Dự kiến đoạn đường song hành Vành đai 4 qua Hà Nội sẽ hoàn thành vào quý IV/2025. Tương tự, dự án sân bay Long Thành, một trong những công trình hạ tầng lớn nhất khu vực châu Á – Thái Bình Dương, đang triển khai giai đoạn đầu với vốn đầu tư 5 tỷ USD và dự kiến đi vào hoạt động từ đầu năm 2027.

Đặc biệt, dự án đường sắt tốc độ cao Bắc Nam, với tổng vốn đầu tư lên tới 67,3 tỷ USD, dự kiến khởi công vào năm 2027 và hoàn thành vào năm 2035. Tuyến đường này, khi hoàn thành, sẽ vận chuyển hàng trăm triệu hành khách và hàng chục triệu tấn hàng hóa mỗi năm, đồng thời đóng góp khoảng 1 điểm phần trăm vào tăng trưởng GDP mỗi năm trong giai đoạn 2025 – 2037.

Theo các chuyên gia từ ACBS, các ngành hưởng lợi trực tiếp từ việc đẩy mạnh đầu tư công bao gồm xây dựng hạ tầng, nguyên vật liệu như thép, xi măng, nhựa đường, và đá xây dựng. Ngoài ra, bất động sản dân cư và khu công nghiệp cũng được dự báo sẽ nhận được tác động tích cực nhờ tăng cường đầu tư vào cơ sở hạ tầng. Với giá trị các hợp đồng backlog lớn gấp 2 – 4 lần doanh thu trung bình giai đoạn 2021 – 2023, các doanh nghiệp xây dựng kỳ vọng ghi nhận tăng trưởng mạnh mẽ trong hai năm tới, khi đầu tư công trở thành động lực chính thúc đẩy nền kinh tế Việt Nam./.