Khơi thông nguồn vốn trong nước

Bên cạnh việc thu hút dòng vốn nước ngoài, cần quan tâm nhiều hơn đến việc khơi thông nguồn vốn trong nước. Đây là quan điểm được bà Dương Kim Anh - Giám đốc Khối Đầu tư Công ty Quản lý quỹ Vietcombank (VCBF) đưa ra tại Hội thảo “Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn” do Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức ngày 15/7.

Theo bà Kim Anh, nguồn vốn của nền kinh tế chủ yếu được hình thành từ dòng tiền trong nước thông qua hai kênh chính là tiền gửi ngân hàng và đầu tư trực tiếp vào thị trường vốn. Vì vậy, phát triển thị trường vốn không đơn thuần nhằm tạo thêm nguồn vốn mới, mà quan trọng là nâng cao hiệu quả phân bổ và luân chuyển nguồn vốn hiện có.

Bà Dương Kim Anh - Giám đốc Khối Đầu tư VCBF chia sẻ tại hội thảo. Ảnh: Đức Thanh.

Giám đốc Khối Đầu tư VCBF chỉ rõ, nếu nền kinh tế tiếp tục phụ thuộc chủ yếu vào tín dụng ngân hàng, thì dư địa mở rộng nguồn vốn sẽ gặp nhiều hạn chế. Trong bối cảnh việc tăng vốn chủ sở hữu của các ngân hàng còn khó khăn, nếu chỉ dựa vào lợi nhuận giữ lại để bổ sung vốn, hệ thống ngân hàng sẽ khó đáp ứng đồng thời yêu cầu tăng trưởng tín dụng và các tỷ lệ an toàn vốn theo quy định.

Để nâng cao hiệu quả luân chuyển vốn, chuyên gia từ VCBF đề xuất sớm xây dựng khung pháp lý cho hoạt động chứng khoán hóa các khoản vay của ngân hàng, đặc biệt là các khoản vay đầu tư hạ tầng.

Trên thực tế, nhiều khoản vay hạ tầng có thời hạn 10 - 15 năm đã tài trợ cho các dự án đi vào vận hành và tạo dòng tiền ổn định, nhưng vẫn được ghi nhận trên bảng cân đối kế toán của ngân hàng trong thời gian dài do quá trình thu hồi nợ diễn ra theo từng giai đoạn. Điều này làm giảm dư địa để các ngân hàng tiếp tục cấp tín dụng cho các dự án mới.

Nếu có cơ chế pháp lý cho phép chứng khoán hóa các khoản vay này và đưa ra thị trường, các doanh nghiệp bảo hiểm cùng các nhà đầu tư dài hạn có nhu cầu đối với tài sản có dòng tiền ổn định sẽ có thêm cơ hội tham gia đầu tư. Qua đó, ngân hàng có thể giải phóng một phần nguồn vốn để tiếp tục cấp tín dụng cho các dự án hạ tầng và các lĩnh vực ưu tiên, góp phần nâng cao hiệu quả luân chuyển vốn trong nền kinh tế.

Bên cạnh đó, bà Kim Anh cũng cho rằng, cần tiếp tục đa dạng hóa sản phẩm trên thị trường vốn và đẩy mạnh giáo dục tài chính nhằm tạo điều kiện để người dân tham gia thị trường phù hợp với mức độ chấp nhận rủi ro của từng nhóm nhà đầu tư.

Tăng sức hấp dẫn của thị trường vốn

Bên cạnh việc khơi thông và nâng cao hiệu quả luân chuyển nguồn vốn trong nước, các chuyên gia cho rằng, việc tiếp tục hoàn thiện cấu trúc và chất lượng của thị trường vốn cũng là điều kiện quan trọng để thu hút thêm dòng vốn đầu tư, đặc biệt là vốn quốc tế. Điều này không chỉ góp phần mở rộng nguồn lực cho nền kinh tế, mà còn nâng cao hiệu quả phân bổ vốn trong dài hạn.

Các diễn giả chia sẻ tại hội thảo. Ảnh: Đức Thanh.

Ông Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư, Thành viên Ban Điều hành Công ty cổ phần Chứng khoán An Bình (ABS) nhận định, cùng với quá trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm thị trường mới nổi thứ cấp theo phân loại của FTSE Russell, cần tiếp tục hoàn thiện các tiêu chí để hướng tới mục tiêu được MSCI nâng hạng, trong đó có các yêu cầu về tỷ lệ sở hữu nước ngoài và tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng.

Một trong những giải pháp được ông Minh đề xuất là sớm triển khai chứng chỉ lưu ký không có quyền biểu quyết (NVDR). Theo ông Minh, mặc dù quy định về NVDR đã được đưa vào luật, nhưng hiện vẫn chưa có mô hình triển khai cụ thể. Tại Thái Lan, giá trị giao dịch thông qua NVDR hiện chiếm khoảng 21% thanh khoản bình quân toàn thị trường. Việc triển khai mô hình này được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ giới hạn sở hữu nước ngoài, đồng thời cải thiện thanh khoản của thị trường chứng khoán.

Bên cạnh việc hoàn thiện cơ chế, ông Minh cho rằng, cần tiếp tục đa dạng hóa các sản phẩm đầu tư nhằm mở rộng khả năng thu hút dòng vốn quốc tế. Theo kinh nghiệm làm việc với các nhà đầu tư Đài Loan (Trung Quốc), ETF (quỹ hoán đổi danh mục) là một trong những sản phẩm được nhiều nhà đầu tư nước ngoài ưu tiên khi đầu tư vào Việt Nam.

Từ thực tiễn này, ông Minh đề xuất nghiên cứu mô hình hợp tác giữa Sở Giao dịch Chứng khoán Đài Loan với FTSE Russell và CME Group trong phát triển các bộ chỉ số và sản phẩm phái sinh, góp phần mở rộng nhu cầu đầu tư và nâng cao thanh khoản thị trường.

Bên cạnh việc đa dạng hóa sản phẩm, theo chuyên gia từ ABS, chất lượng và tính minh bạch của doanh nghiệp niêm yết cũng cần tiếp tục được nâng cao thông qua việc xây dựng hệ thống đánh giá hoạt động quan hệ nhà đầu tư (IR Rating) theo hướng định lượng, tương tự mô hình tại Đài Loan (Trung Quốc) và Thái Lan. Việc chuẩn hóa hệ thống này sẽ tạo thêm cơ sở để nhà đầu tư đánh giá chất lượng doanh nghiệp, đồng thời hỗ trợ phát triển các bộ chỉ số và sản phẩm đầu tư theo chủ đề.

Đồng thời, ông Minh cũng đề xuất mở rộng cơ chế cho phép các công ty quản lý quỹ chủ động xây dựng bộ chỉ số riêng để phát triển các sản phẩm ETF, thay vì chủ yếu dựa trên các chỉ số của sở giao dịch như hiện nay.

“Việc đa dạng hóa các bộ chỉ số và ETF chuyên biệt sẽ góp phần nâng cao sức hấp dẫn của thị trường chứng khoán, qua đó hỗ trợ thị trường vốn thực hiện tốt hơn vai trò huy động và phân bổ nguồn lực cho nền kinh tế” - ông Minh nhấn mạnh./.