Tại Kỳ họp thứ Năm, HĐND TP. Hà Nội khóa XVII, HĐND TP. Hà Nội đã dành thời gian chất vấn hai nhóm vấn đề dân sinh được cử tri đặc biệt quan tâm, trong đó có công tác tháo gỡ các “điểm nghẽn” về úng ngập đô thị.
Nội dung về quy hoạch, đầu tư và quản lý hệ thống thoát nước nhận được nhiều ý kiến chất vấn khi thời gian qua Hà Nội liên tiếp xảy ra các trận mưa lớn gây ngập cục bộ tại nhiều khu vực.
Theo báo cáo của UBND TP. Hà Nội, thời gian qua, thành phố đã chỉ đạo quyết liệt các sở, ngành, địa phương và chủ đầu tư đẩy nhanh tiến độ các dự án thuộc Quy hoạch thoát nước Thủ đô, đồng thời triển khai các công trình theo Lệnh xây dựng công trình khẩn cấp.
Đến ngày 30/6/2026, hầu hết các dự án cấp bách đã hoàn thành hoặc hoàn thành các hạng mục chính phục vụ tiêu thoát nước mùa mưa năm 2026. Nhiều công trình đầu mối, hồ điều hòa, trạm bơm và hệ thống cống truyền tải đã được đưa vào vận hành, góp phần nâng cao năng lực tiêu thoát nước, tăng khả năng điều tiết giữa các lưu vực và phát huy hiệu quả ngay trong quá trình khai thác.
Qua thực tế các trận mưa đầu mùa, nhiều công trình đã phát huy tác dụng rõ nét khi rút ngắn thời gian tiêu thoát nước tại các điểm ngập trọng điểm, giảm nguy cơ úng ngập, bảo đảm giao thông và hạn chế ảnh hưởng đến đời sống người dân cũng như hoạt động sản xuất, kinh doanh.
 |
| Quang cảnh cuộc họp. Ảnh: Hải Lê |
Bên cạnh đầu tư hạ tầng, công tác quản lý, vận hành hệ thống thoát nước tiếp tục được duy trì ổn định; sự phối hợp giữa hệ thống thoát nước đô thị với các công trình thủy lợi ngày càng chặt chẽ, góp phần khai thác hiệu quả năng lực của các công trình hiện có.
Tuy nhiên, UBND thành phố cũng thẳng thắn nhìn nhận nhiều “điểm nghẽn” vẫn chưa được xử lý triệt để. Một số công trình theo Quy hoạch thoát nước Thủ đô chưa được đầu tư đồng bộ hoặc vẫn đang triển khai, khiến năng lực tiêu thoát nước tại nhiều lưu vực chưa đáp ứng yêu cầu khi xuất hiện mưa lớn với cường suất cao.
Nhiều dự án cấp bách mới hoàn thành các hạng mục chính, trong khi vẫn còn phải tiếp tục hoàn thiện, chỉnh trang và hoàn trả hạ tầng kỹ thuật. Việc kết nối hệ thống thoát nước giữa các khu đô thị, khu dân cư mới với mạng lưới chung của thành phố còn thiếu đồng bộ; tiến độ bàn giao hạ tầng sau đầu tư tại một số dự án còn chậm, ảnh hưởng đến công tác quản lý và vận hành thống nhất.
Đặc biệt, tốc độ đô thị hóa nhanh, diện tích bề mặt bê tông hóa ngày càng lớn cùng tác động của biến đổi khí hậu khiến lưu lượng nước mưa nhiều thời điểm vượt quá khả năng tiếp nhận của hệ thống hiện hữu.
Một trong những nội dung được các đại biểu đặc biệt quan tâm là về công tác quy hoạch và phát triển hệ thống thoát nước trên địa bàn thành phố.
Giải trình trước HĐND TP. Hà Nội, Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh cho biết, Quy hoạch thoát nước Thủ đô được triển khai từ năm 2013 trên cơ sở cụ thể hóa Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô năm 2011 và luôn gắn với quá trình điều chỉnh quy hoạch chung của thành phố.
Trong giai đoạn 2023-2024, cùng với việc điều chỉnh Quy hoạch chung Thủ đô theo Quyết định số 1668 của Thủ tướng Chính phủ, các nội dung liên quan đến quy hoạch thoát nước cũng được rà soát, cập nhật.
Theo ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh, quy hoạch trước đây đã đáp ứng yêu cầu phát triển của từng giai đoạn. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai trong hơn một thập kỷ qua cho thấy nhiều chỉ tiêu không còn phù hợp trước tốc độ đô thị hóa và diễn biến ngày càng cực đoan của thời tiết.
Theo đánh giá hiện nay, hệ thống thoát nước của Hà Nội mới đáp ứng khoảng 20% công suất theo yêu cầu quy hoạch. Hệ thống hồ điều hòa và các công trình thoát nước cũng mới được đầu tư khoảng 20%, riêng diện tích hồ điều hòa chỉ đạt khoảng 18% so với quy hoạch.
“Đây là một trong những điểm nghẽn lớn đã được HĐND thành phố cũng như lãnh đạo Trung ương và thành phố nhiều lần chỉ ra” - Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc nhấn mạnh.
Theo ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh, Sở Quy hoạch - Kiến trúc đã phối hợp với Sở Xây dựng rà soát toàn bộ nội dung quy hoạch. Theo quy định mới của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, quy hoạch thoát nước, thoát nước thải và quy hoạch cao độ nền sẽ được tích hợp trong quy hoạch hạ tầng kỹ thuật do Sở Xây dựng chủ trì lập.
 |
| Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh trả lời chất vấn tại kỳ họp. Ảnh: Hải Lê |
Về tiến độ điều chỉnh quy hoạch thoát nước, lãnh đạo Sở Quy hoạch - Kiến trúc cho biết, Sở đã thống nhất với Sở Xây dựng về nhiệm vụ và lộ trình triển khai. Dự kiến trong tháng 9/2026, Quy hoạch thoát nước và thoát nước thải của Hà Nội sẽ được phê duyệt và công bố công khai để để các đại biểu HĐND thành phố cũng như nhân dân Thủ đô theo dõi, giám sát.
Theo định hướng Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, Hà Nội sẽ nâng tổng diện tích hồ điều hòa lên hơn 8.000ha, tăng khoảng 20 - 25% so với quy hoạch trước đây nhằm nâng cao khả năng điều tiết nước, giảm ngập úng và thích ứng với biến đổi khí hậu.
Đáng chú ý, thành phố cũng lần đầu nghiên cứu phát triển đồng bộ hệ thống hạ tầng kỹ thuật ngầm theo mô hình đô thị hiện đại. Bên cạnh mạng lưới giao thông và đường sắt đô thị, Hà Nội sẽ quy hoạch hệ thống bể chứa nước ngầm và các công trình thoát nước ngầm nhằm nâng cao hiệu quả điều tiết và tiêu thoát nước.
Trong quá trình điều chỉnh quy hoạch, Thành phố sẽ cập nhật các yếu tố mới như tính toán lại tần suất mưa thiết kế, rà soát quy mô trạm bơm, sông, kênh, hồ điều hòa và tích hợp các kịch bản biến đổi khí hậu từ năm 2025 trở đi.
Song song với việc hoàn thiện quy hoạch, Hà Nội đang tăng tốc triển khai các dự án hạ tầng trọng điểm về thoát nước.
Theo ông Nguyễn Trọng Kỳ Anh, hiện thành phố có 13 công trình cấp bách đang được đẩy nhanh tiến độ, trong đó có 6 dự án hồ điều hòa cùng nhiều dự án cải tạo hệ thống kênh mương, cống và trạm bơm.
Đồng thời, Thành phố đang triển khai cải tạo các tuyến sông giữ vai trò quan trọng trong tiêu thoát nước như Tô Lịch, Kim Ngưu, Nhuệ và Đáy. Khi các tuyến sông được khơi thông dòng chảy và hạ thấp mực nước, năng lực tiêu thoát nước sẽ được cải thiện đáng kể, đồng thời phục vụ hiệu quả công tác tưới tiêu và quản lý nguồn nước.
Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc khẳng định, nếu hoàn thành khoảng 80% khối lượng còn lại của Quy hoạch thoát nước theo Quyết định số 725, Hà Nội cơ bản có thể giải quyết được tình trạng ngập úng đô thị.
Cùng với đó, việc triển khai Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm với hệ thống hạ tầng kỹ thuật đa tầng, đa lớp được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng lâu dài để giải quyết căn cơ bài toán ngập úng, nâng cao khả năng chống chịu của đô thị trước các hiện tượng thời tiết cực đoan trong những thập niên tới./.
