Chia sẻ tại tọa đàm trong khuôn khổ Hội thảo “Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn” do Báo Tài chính - Đầu tư tổ chức ngày 15/7, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) Bùi Hoàng Hải cho rằng, để đạt được hiệu quả huy động và phân bổ nguồn vốn, thì không thể phụ thuộc vào một nguồn vốn riêng nào, mà cần phải phát triển ở nhiều nguồn huy động khác nhau.
Theo ông Bùi Hoàng Hải, thực tế, câu chuyện tỷ trọng tín dụng đạt 146% GDP và đã chạm ngưỡng không phải là vấn đề lớn, bởi ở rất nhiều nước khác, con số này cao hơn nhiều. Tỷ trọng tín dụng trên GDP phụ thuộc vào yếu tố lịch sử của mỗi thị trường, có thị trường phát triển dựa trên ngân hàng (bank-based), có thị trường dựa trên thị trường vốn (market-based).
Vấn đề lớn của thị trường tín dụng nước ta không phải là con số 146%, mà là tỷ lệ an toàn vốn (CAR) hiện nay chỉ ở mức 12% so với mức 15 - 18% của các quốc gia khác, cũng như sự lệch pha giữa nguồn vốn huy động ngắn hạn và việc sử dụng cho vay trung - dài hạn.
 |
| Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước Bùi Hoàng Hải chia sẻ tại hội thảo. Ảnh: Đức Thanh |
Ông Hải chia sẻ, thị trường chứng khoán và thị trường tín dụng luôn có mối quan hệ hữu cơ qua lại. Ví dụ, nếu lãi suất huy động tăng trên 10%, lãi suất cho vay lên đến 13 - 15%, thì sẽ ảnh hưởng rất lớn đến thanh khoản và khả năng huy động vốn trên thị trường chứng khoán.
Phó Chủ tịch UBCKNN phân tích, các giải pháp phát triển thị trường vốn hiện nay bao gồm cả ngắn hạn và dài hạn. Những cải cách như cắt giảm điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính hay mở rộng điều kiện tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài tạo hiệu quả từng bước. Trong khi đó, các giải pháp mang tính nền tảng như hoàn thiện thể chế, phát triển sản phẩm mới hay nâng cao chất lượng nhà đầu tư cần thêm thời gian để phát huy tác dụng.
Câu chuyện nâng hạng không chỉ là mục tiêu để thu hút dòng vốn quốc tế, mà còn là động lực thúc đẩy quá trình hoàn thiện thể chế, nâng cao chất lượng hoạt động và xây dựng một thị trường chứng khoán hiện đại, minh bạch, có khả năng huy động hiệu quả nguồn lực cho nền kinh tế, ông Hải nhấn mạnh.
 |
| Các diễn giả chia sẻ tại tọa đàm trong khuôn khổ Hội thảo “Tái cấu trúc các kênh dẫn vốn”. Ảnh: Đức Thanh |
Đối với thị trường cổ phiếu, ông Hải cho biết, cơ quan quản lý đang triển khai đồng bộ nhiều giải pháp phát triển cả phía cung và phía cầu. Bộ Tài chính đã ban hành Đề án Tái cấu trúc nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ đầu tư chứng khoán. Song song với đó là chiến lược đào tạo nhà đầu tư, phổ cập kiến thức tài chính để hình thành tư duy đầu tư dài hạn thay vì đầu cơ ngắn hạn.
Để tiếp tục mở rộng khả năng huy động vốn, UBCKNN cũng đang nghiên cứu phát triển thêm các sản phẩm và thị trường mới. Trong đó, có thị trường dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp, các công cụ phái sinh mới và các sản phẩm phòng ngừa rủi ro, qua đó tạo thêm kênh phân bổ vốn, đa dạng hóa lựa chọn đầu tư, thu hút nhiều hơn các dòng vốn trong và ngoài nước.
Theo ông Hải, cùng với việc phát triển thị trường hiện hữu, việc mở rộng không gian cho các sản phẩm tài chính mới sẽ là một trong những giải pháp quan trọng để tái cấu trúc hệ dẫn vốn và nâng cao hiệu quả huy động vốn cho nền kinh tế.
Đề cập mục tiêu tiếp theo là nâng hạng theo bộ tiêu chí của MSCI, ông Hải cho biết, các tiêu chí đánh giá của MSCI khắt khe hơn về hạ tầng giao dịch, cơ chế thanh toán, giới hạn sở hữu nước ngoài... UBCKNN đang phối hợp với các bộ, ngành để từng bước hoàn thiện các tiêu chí này, trong đó có việc triển khai mô hình Đối tác bù trừ trung tâm (CCP) và tiếp tục tháo gỡ các vướng mắc về room ngoại.
Ông Nguyễn Sơn - Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) cho biết, yêu cầu đặt ra cho việc huy động vốn giai đoạn 2026 - 2030 rất lớn để phục vụ nhu cầu tăng trưởng. Tín dụng hiện nay đã ở ngưỡng cao và dư địa không còn nhiều, nên phần còn lại sẽ phụ thuộc vào thị trường vốn, đặc biệt là thị trường cổ phiếu và thị trường công cụ nợ.
Về công cụ nợ, ông Sơn cho rằng, cần có những sản phẩm mới, được quy định cụ thể tại các dự thảo nghị định đang được xây dựng, như dự thảo Nghị định phát hành trái phiếu cho đối tác theo phương thức đối tác công tư (PPP), dự thảo Nghị định về trái phiếu xanh nhằm hỗ trợ cho môi trường tăng trưởng xanh ESG.
 |
| Ông Nguyễn Sơn - Chủ tịch Hội đồng thành viên Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) chia sẻ tại hội thảo. Ảnh: Đức Thanh |
“Đây là các công cụ giúp huy động nguồn lực cả trong nước lẫn quốc tế, vì họ rất sẵn lòng chào đón khi chúng ta hướng tới ESG. Việc này sẽ đi cùng bước một của sàn giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính và sau này là giao dịch tín chỉ các-bon” - ông Nguyễn Sơn cho biết.
Thời gian qua, VSDC đã triển khai cơ chế Non-Prefunding, cho phép nhà đầu tư tổ chức nước ngoài không phải ký quỹ đủ tiền trước khi đặt lệnh. Đồng thời, đơn vị tăng cường kết nối giữa hệ thống lưu ký, ngân hàng lưu ký và các công ty chứng khoán nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các tổ chức quản lý tài sản toàn cầu khi đầu tư vào Việt Nam.
Theo Chủ tịch Hội đồng thành viên VSDC, một trong những nhiệm vụ trọng tâm của VSDC trong thời gian tới là triển khai mô hình CCP cho thị trường cơ sở. VSDC đang phối hợp với các đơn vị tư vấn quốc tế xây dựng mô hình quản trị rủi ro, cơ chế bù trừ và thanh toán theo thông lệ quốc tế và phù hợp với điều kiện thực tiễn của Việt Nam, với mục tiêu đưa hệ thống CCP vào vận hành từ đầu năm 2027.
Ông Nguyễn Sơn cho biết, khoảng 98 - 99% tài khoản trên thị trường hiện thuộc về nhà đầu tư cá nhân. Trong khi đó, lực lượng nhà đầu tư tổ chức vẫn còn khá mỏng, khiến thị trường dễ chịu tác động bởi tâm lý ngắn hạn. Theo ông, muốn tái cấu trúc hệ dẫn vốn thành công, cần có chiến lược phát triển ngành quản lý quỹ, mở rộng quỹ hưu trí, quỹ đầu tư và các định chế tài chính chuyên nghiệp. Cùng với đó, đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước, thúc đẩy niêm yết doanh nghiệp FDI và nâng cao chất lượng quản trị doanh nghiệp nhằm tạo thêm nguồn hàng chất lượng cho thị trường.
Đồng quan điểm, bà Trịnh Quỳnh Giao - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Quản lý quỹ PVI (PVI AM) cho rằng, Việt Nam không thiếu nguồn vốn trong dân. Vấn đề là làm thế nào để chuyển dòng tiền trong dân thành nguồn vốn đầu tư dài hạn thông qua các quỹ đầu tư và các định chế tài chính chuyên nghiệp.
Theo bà, để phát triển thị trường bền vững, cần xây dựng đồng bộ 3 trụ cột gồm ngân hàng, bảo hiểm và quỹ đầu tư. Đồng thời, các công ty quản lý quỹ cũng phải nâng cao năng lực quản trị, đa dạng hóa sản phẩm và từng bước thay đổi nhận thức của nhà đầu tư theo hướng đầu tư dài hạn.
Đối với thị trường trái phiếu doanh nghiệp, bà Trịnh Quỳnh Giao đánh giá, hoạt động phát hành đã có dấu hiệu phục hồi sau khi khung pháp lý được hoàn thiện. Tuy nhiên, để thị trường phát triển bền vững, cần tiếp tục nâng cao chất lượng định mức tín nhiệm, củng cố niềm tin của nhà đầu tư tổ chức và cải thiện thanh khoản trên thị trường thứ cấp./.
