Từ năm 2016, số thu BHYT luôn nhỏ hơn số chi KCB BHYT.

Giảm áp lực chi ngân sách

Ngày 17/7, UBTVQH đã cho ý kiến về việc sử dụng 20% kinh phí kết dư Quỹ KCB BHYT năm 2015. Theo tờ trình của Chính phủ do Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng trình bày tại phiên họp, năm 2015 có 38 tỉnh, thành phố và Bộ Quốc phòng có kết dư quỹ KCB BHYT, tổng số tiền là 5.838 tỷ đồng. Theo quy định tại Luật BHYT và Nghị định số 105/2014/NĐ-CP, phần 20% được để lại cho địa phương sử dụng là 1.167 tỷ đồng.

Khoản kinh phí này đã được các địa phương phân bổ và sử dụng theo đúng thứ tự ưu tiên. Cụ thể, hỗ trợ quỹ KCB cho người nghèo 109.043 triệu đồng; hỗ trợ mức đóng BHYT cho một số nhóm đối tượng 294.555 triệu đồng; mua trang thiết bị y tế, mua phương tiện vận chuyển người bệnh ở tuyến huyện 763.497 triệu đồng.

Trong số 763.497 triệu đồng mua trang thiết bị y tế, phương tiện vận chuyển người bệnh, đã hoàn thành việc thanh toán 230.077 triệu đồng, còn lại 518.389 triệu đồng tạm thời chưa thanh toán. Để sử dụng có hiệu quả kinh phí kết dư này, Chính phủ đề nghị cho phép các địa phương được kéo dài thời gian thanh toán vì nhiều lý do.

Thứ nhất, do năm 2017 là năm đầu một số tỉnh, thành phố được sử dụng 20% kinh phí kết dư quỹ KCB năm 2015 theo quy định của Luật BHYT nên việc tổ chức thực hiện có nhiều lúng túng, vướng mắc. Lý do thứ hai, việc mua trang thiết bị y tế, phương tiện vận chuyển người bệnh từ nguồn 20% kinh phí kết dư quỹ KCB BHYT chỉ thực hiện trong một giai đoạn nhất định, đến hết năm 2020. Thực tế từ năm 2016, số thu BHYT luôn nhỏ hơn số chi KCB BHYT. Số bội chi quỹ BHYT đang gia tăng chủ yếu do thực hiện lộ trình điều chỉnh giá dịch vụ KCB. Đồng thời, mức đóng BHYT theo quy định của Luật BHYT tối đa bằng 6% mức tiền lương làm căn cứ đóng BHYT, nhưng mức đóng BHYT thực tế từ năm 2008 đến nay vẫn giữ nguyên là 4,5%, chưa điều chỉnh. Theo báo cáo quyết toán thu, chi quỹ BHYT của Bảo hiểm Xã hội (BHXH) Việt Nam, năm 2015 có 38 địa phương có kết dư quỹ KCB, nhưng năm 2016 chỉ có 12 địa phương, năm 2017 có 4 địa phương và từ năm 2018 dự kiến không có tỉnh, thành phố kết dư quỹ.

Theo Chính phủ, trong điều kiện nguồn ngân sách đầu tư cho y tế giai đoạn 2016 - 2020 còn hạn chế thì nguồn 20% kết dư quỹ KCB BHYT năm 2015 là một trong những giải pháp quan trọng để cơ sở KCB có trang thiết bị thực hiện dịch vụ và người dân được thụ hưởng dịch vụ có chất lượng. Việc cho phép kéo dài thời gian thanh toán số kinh phí này cũng là một giải pháp quan trọng góp phần giảm áp lực chi ngân sách nhà nước (NSNN) (nếu không, NSNN hoặc cơ sở KCB sẽ phải đầu tư); đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu đến năm 2020 giảm ít nhất 50% tình trạng quá tải ở bệnh viện tuyến tỉnh, trung ương theo Nghị quyết số 68/2013/QH13 của Quốc hội.

Trong trường hợp không cho phép các địa phương kéo dài thời gian thanh toán, thực hiện thu hồi số kinh phí này về quỹ dự phòng chung theo quy định của Luật BHYT, thì các địa phương sẽ phải bồi thường toàn bộ thiệt hại cho đơn vị cung cấp tài sản mà theo quy định của Luật NSNN và Luật BHYT, nội dung chi từ nguồn ngân sách địa phương và quỹ BHYT không có nội dung chi bồi thường thiệt hại nêu trên.

Phê bình các địa phương chưa thực hiện đúng Luật BHYT

Thẩm tra nội dung này, căn cứ vào tình hình thực tiễn và các lý do nêu trên, đa số ý kiến trong Ủy ban Tài chính ngân sách (UBTCNS) Quốc hội cho rằng, phần lớn các địa phương trên là các tỉnh khó khăn, vì vậy, đồng ý với đề nghị của Chính phủ cho phép kéo dài thời hạn thanh toán đối với số tiền 518.389 triệu đồng đến hết 30/6/2020 và đề nghị UBTVQH yêu cầu Chính phủ báo cáo Quốc hội xem xét, quyết định vấn đề này tại Kỳ họp thứ 8. Bên cạnh đó, UBTCNS cũng đề nghị Chính phủ chỉ đạo các cơ quan, địa phương có liên quan nghiêm túc rút kinh nghiệm trong việc sử dụng Quỹ BHYT, bảo đảm tiết kiệm, hiệu quả. Trong quá trình quản lý, nếu tiếp tục phát sinh khoản kinh phí còn dư không sử dụng, đề nghị thực hiện theo đúng quy định là thu về quỹ dự phòng của BHXH để điều tiết chung.

Qua thảo luận tại phiên họp, UBTVQH nhất trí việc tìm cách tháo gỡ khó khăn này, xét trong điều kiện hoàn cảnh năm 2015 là năm đầu tiên thực hiện Luật BHYT sửa đổi, nên không tránh khỏi lúng túng, vướng mắc. Đồng thời, do kinh phí này liên quan đến yếu tố sức khỏe con người nên UBTVQH thống nhất trình để Quốc hội xem xét, quyết định.

Bên cạnh đó, UBTVQH cũng đề nghị Chính phủ làm rõ nguyên nhân, trách nhiệm việc vì sao có nhiều tỉnh thực hiện rất tốt, trong đó có nhiều tỉnh khó khăn, trong khi 11 địa phương như Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai…, là những nơi kết dư ngân sách lớn lại chưa làm tốt.

H.Y