Những định hướng lớn

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dẫn đầu Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam tham dự Hội nghị Cấp cao Kỷ niệm 35 năm quan hệ ASEAN - Nga diễn ra từ ngày 16 - 18/6/2026 tại TP. Kazan, Liên bang Nga.

“Đây là chuyến công tác có ý nghĩa rất đặc biệt, là chuyến công tác đầu tiên của Thủ tướng Chính phủ trên cương vị mới tới Liên bang Nga, một đối tác có quan hệ hữu nghị truyền thống, gắn bó và là Đối tác Chiến lược toàn diện của Việt Nam” - Bộ Ngoại giao cho biết.

Trong khuôn khổ chuyến công tác, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng dự kiến có cuộc hội kiến với Tổng thống Nga Vladimir Putin và làm việc với Người đứng đầu Cộng hòa Tatarstan.

Mỏ Bạch Hổ - mỏ dầu khí lớn nhất Việt Nam - được vận hành bởi liên doanh Việt - Nga Vietsovpetro. Ảnh: Lê Toàn

“Cuộc hội kiến sẽ là dịp quan trọng để truyền tải thông điệp của Chính phủ nhiệm kỳ mới về việc tiếp tục coi trọng và thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Nga; đồng thời trao đổi các định hướng lớn mang tính đột phá, trọng tâm hợp tác và các biện pháp tháo gỡ vướng mắc nhằm triển khai hiệu quả các thỏa thuận cấp cao đã đạt được, trong đó có các kết quả quan trọng từ chuyến thăm Nga của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tháng 5/2025 và chuyến thăm Nga của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính tháng 3/2026” - Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang, Trưởng Quan chức cao cấp (SOM) ASEAN Việt Nam thông tin.

Những định hướng lớn trong hợp tác giữa Việt Nam và Liên bang Nga được nêu trong Tuyên bố chung về quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam - Liên bang Nga trong giai đoạn hợp tác mới, được công bố vào tháng 5/2025.

Theo đó, Việt Nam và Nga sẽ tăng cường tin cậy chính trị và đối thoại cấp cao; coi quốc phòng - an ninh là một trong những trụ cột quan trọng; đẩy mạnh hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư, trong đó bao gồm việc tận dụng tối đa tiềm năng của Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Liên minh Kinh tế Á - Âu (EAEU), phấn đấu gia tăng kim ngạch thương mại song phương và mở rộng đầu tư hai chiều, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp hai nước hợp tác lâu dài.

Đặc biệt, hai bên sẽ thúc đẩy hợp tác năng lượng, trong đó sẽ tiếp tục hợp tác dầu khí truyền thống trên thềm lục địa Việt Nam và tại Nga; mở rộng hợp tác năng lượng mới; phát triển điện hạt nhân phục vụ mục đích hòa bình; tăng cường hợp tác trong sử dụng năng lượng hiệu quả và bền vững.

Hai bên cũng sẽ mở rộng hợp tác khoa học - công nghệ và đổi mới sáng tạo, trong đó có thúc đẩy nghiên cứu khoa học chung; hỗ trợ chuyển giao công nghệ; hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, công nghệ thông tin và phát huy vai trò của Trung tâm Nhiệt đới Việt - Nga.

Mở rộng hợp tác năng lượng

Việt Nam và Nga đã nhất trí tăng cường hợp tác trong lĩnh vực năng lượng và công nghiệp dầu khí, cũng như bảo đảm an ninh năng lượng thông qua nâng cao hiệu quả các dự án năng lượng - dầu khí hiện có và thúc đẩy triển khai các dự án mới phù hợp với pháp luật và lợi ích chiến lược của mỗi nước, trong đó có việc Nga cung cấp, chế biến dầu thô và khí hóa lỏng cho Việt Nam. Hai bên sẵn sàng nghiên cứu khả năng xây mới, hiện đại hóa các cơ sở điện năng hiện có.

Lãnh đạo hai nước ủng hộ tạo điều kiện thuận lợi cho việc mở rộng hoạt động của các doanh nghiệp dầu khí Việt Nam tại Liên bang Nga và các doanh nghiệp dầu khí Nga tại thềm lục địa Việt Nam, phù hợp với luật pháp Việt Nam, Liên bang Nga và luật pháp quốc tế, bao gồm Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982.

Ngoài ra, Chính phủ hai nước cũng đã ký kết thỏa thuận hợp tác xây dựng một nhà máy điện hạt nhân trên lãnh thổ Việt Nam. Hai bên khẳng định đây là bước tiến quan trọng trong hợp tác song phương về năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình, đồng thời bày tỏ tin tưởng dự án này sẽ trở thành biểu tượng mới cho tình hữu nghị Việt Nam - Nga.

Nguồn: Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính). Đồ họa: Phương Anh

Thúc đẩy thương mại và đầu tư

Triển vọng hợp tác thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và Nga trong những năm tới được đánh giá là tích cực và có nhiều dư địa phát triển, đặc biệt khi hai nước đang chủ trương đưa hợp tác kinh tế - thương mại - đầu tư trở thành “mũi nhọn, tiên phong” trong quan hệ Đối tác Chiến lược toàn diện.

Theo Cục Hải quan Việt Nam, sau đại dịch Covid-19, thương mại song phương đã có dấu hiệu phục hồi, đạt 3,63 tỷ USD trong năm 2023; 4,58 tỷ USD năm 2024 và 4,77 tỷ USD vào năm 2025. Trong đó, xuất khẩu của Việt Nam đạt khoảng 2,26 tỷ USD, nhập khẩu từ Nga đạt khoảng 2,51 tỷ USD.

Các mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang Nga gồm điện thoại, điện tử, dệt may, giày dép và sản phẩm nông, lâm, thủy sản. Những mặt hàng nhập khẩu chính từ Nga bao gồm than đá, lúa mì, thép, phân bón, ô tô cùng máy móc, thiết bị.

Việt Nam và EAEU chính thức ký Hiệp định thương mại tự do vào tháng 5/2015, có hiệu lực từ tháng 10/2016. Theo hiệp định, cam kết mở cửa thị trường hàng hóa của Việt Nam dành cho EAEU được chia thành 4 nhóm, gồm: nhóm cắt giảm thuế quan ngay khi hiệp định có hiệu lực, chiếm khoảng 53% tổng số dòng thuế; nhóm cắt giảm theo lộ trình hằng năm và xóa bỏ hoàn toàn thuế quan vào năm cuối của lộ trình (muộn nhất vào năm 2026), chiếm khoảng 35% tổng số dòng thuế; nhóm không cam kết, chiếm khoảng 11% tổng số dòng thuế; và các cam kết khác, bao gồm các sản phẩm áp dụng hạn ngạch thuế quan.

Theo Cục Đầu tư nước ngoài (Bộ Tài chính), lũy kế đến cuối tháng 5/2026, Nga có 220 dự án đầu tư còn hiệu lực tại Việt Nam, với tổng vốn đăng ký đạt 996,5 triệu USD, xếp thứ 26 trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ đầu tư vào Việt Nam. Các dự án này trải rộng trên nhiều lĩnh vực như dầu khí ngoài khơi, dịch vụ lưu trú và ăn uống, công nghiệp chế biến, chế tạo.

Ở chiều ngược lại, Việt Nam hiện có 16 dự án đầu tư còn hiệu lực tại Nga, với tổng vốn đăng ký 1,6 tỷ USD. Nga là thị trường đầu tư ra nước ngoài lớn thứ tư của Việt Nam. Các khoản đầu tư này chủ yếu tập trung vào những dự án quy mô lớn như liên doanh dầu khí Rusvietpetro.

TH Group hiện là nhà đầu tư lớn nhất của Việt Nam tại Nga trong lĩnh vực nông nghiệp, với tổ hợp chăn nuôi bò sữa và chế biến sữa công nghệ cao tập trung có tổng vốn đầu tư lên tới 2,7 tỷ USD.