Dư địa kiểm soát lạm phát không còn nhiều

Theo Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm 2026, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân tăng 4,38% so với cùng kỳ năm trước. Mặc dù vẫn nằm trong mục tiêu kiểm soát, nhưng dư địa so với mục tiêu 4,5% không còn nhiều. Đây cũng là mức tăng CPI bình quân 6 tháng cao nhất trong giai đoạn 2015 - 2026, cho thấy áp lực lạm phát đang hiện hữu và đặt ra nhiều thách thức.

Ông Bùi Minh Giáp - Chuyên gia kinh tế trưởng Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) tại Việt Nam cho rằng, kinh tế đang duy trì đà tăng trưởng mạnh trong nửa đầu năm 2026, nhưng áp lực lạm phát là rủi ro cần được theo dõi chặt chẽ trong bối cảnh giá năng lượng có thể biến động trở lại, nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng, điều kiện tài chính toàn cầu thắt chặt và các biện pháp thuế quan mới có thể làm gia tăng chi phí sản xuất, vận tải cũng như giá lương thực. Đáng chú ý, cả CPI bình quân và lạm phát cơ bản trong 6 tháng đầu năm đều ở mức trên 4%, cho thấy dư địa điều hành chính sách tiền tệ không còn rộng như trước.

Áp lực lạm phát sẽ gia tăng trong nửa cuối năm khi nền kinh tế bước vào giai đoạn tăng tốc tăng trưởng, đòi hỏi công tác điều hành giá phải linh hoạt và thận trọng hơn. Ảnh: Đức Thanh

Theo TS. Nguyễn Quốc Việt - Trưởng nhóm nghiên cứu vĩ mô, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội, áp lực lạm phát là một trong những thách thức lớn nhất đối với điều hành kinh tế vĩ mô trong nửa cuối năm 2026. Theo ông, dù CPI bình quân 6 tháng ở mức 4,38%, lạm phát cơ bản vẫn duy trì ở mức 4,12%, phản ánh áp lực lạm phát mang tính dai dẳng, xuất phát từ sự kết hợp của các cú sốc cung toàn cầu liên quan đến năng lượng, logistics và công nghệ. Bên cạnh đó, tác động lan tỏa từ các đợt tăng giá năng lượng trong nửa đầu năm cùng với việc điều chỉnh tiền lương có thể làm gia tăng lạm phát kỳ vọng, tạo thêm sức ép đối với mục tiêu kiểm soát lạm phát.

Áp lực này cũng được phản ánh qua tính toán của Cục Thống kê (Bộ Tài chính). Theo đó, để kiểm soát CPI bình quân cả năm ở mức khoảng 4,5%, dư địa tăng CPI bình quân mỗi tháng từ nay đến cuối năm chỉ còn khoảng 0,2% so với tháng trước. Điều này đặt ra không ít thách thức đối với công tác điều hành trong những tháng cuối năm.

Dù vậy, một số tổ chức quốc tế vẫn duy trì góc nhìn tích cực đối với triển vọng lạm phát của Việt Nam. Trong báo cáo công bố tháng 7/2026, Ngân hàng Standard Chartered đã điều chỉnh dự báo lạm phát năm 2026 của Việt Nam xuống còn 4,4% và dự báo lạm phát năm 2027 ở mức 3,3%, cho thấy áp lực giá cả được kỳ vọng sẽ dần hạ nhiệt. Ngân hàng này cũng dự báo lãi suất điều hành sẽ tiếp tục được duy trì ổn định nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, đồng thời bảo đảm mục tiêu kiểm soát lạm phát.

Nguồn: Cục Thống kê, Ngân hàng Standard Chartered. Đồ họa: Phương Anh

Duy trì trạng thái “cân bằng động” của chính sách tài khóa và tiền tệ

Những tháng cuối năm 2026 sẽ là giai đoạn rất thách thức khi Việt Nam vừa phải duy trì tốc độ tăng trưởng cao, vừa phải kiểm soát lạm phát trong bối cảnh giá năng lượng, tỷ giá, lãi suất quốc tế và các yếu tố địa chính trị vẫn tiềm ẩn nhiều biến động và rủi ro. Để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng cả năm, tăng trưởng 6 tháng cuối năm phải đạt mức rất cao. Trong khi đó, mục tiêu kiểm soát lạm phát bình quân vẫn dưới 4,5%.

Đưa ra khuyến nghị điều hành chính sách chặng cuối năm 2026, TS. Nguyễn Quốc Việt cho rằng, cần duy trì trạng thái “cân bằng động” của chính sách tài khóa và tiền tệ, giữ ổn định vĩ mô.

Theo đó, chính sách tài khóa mở rộng phải đóng vai trò “ngòi nổ” thúc đẩy tổng cung để giảm áp lực bơm tiền lên hệ thống ngân hàng. Ông nhấn mạnh: “Chúng ta có cơ hội và dư địa để hỗ trợ doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp trong nước nâng cao năng lực tốt hơn, vừa mở rộng thị trường xuất khẩu, vừa chiếm lĩnh thị trường trong nước, từ đó cải thiện sức cầu tiêu dùng”. Trong khi đó, chính sách tiền tệ vẫn phải kiên quyết làm tốt vai trò “người gác cổng” để giữ lạm phát dưới mức 4,5% và ổn định tỷ giá trước các cú sốc cung năng lượng từ Trung Đông, qua đó duy trì lãi suất hợp lý nhằm đảm bảo khả năng tiếp cận vốn, giảm chi phí đầu vào cho doanh nghiệp.

“Ổn định vĩ mô lúc này không chỉ là giữ con số CPI dưới mục tiêu 4,5%, mà là giữ cho niềm tin của doanh nghiệp và người dân vào sức mua của đồng tiền không bị lung lay. Đây chính là nền tảng quan trọng để Việt Nam bước vào một chu kỳ tăng trưởng mới với chất lượng cao và khả năng chống chịu tốt hơn trước các cú sốc bên ngoài” - TS. Nguyễn Quốc Việt nhấn mạnh.

Đồng quan điểm này, chuyên gia kinh tế trưởng của ADB tại Việt Nam Bùi Minh Giáp cũng nhấn mạnh vai trò và sự phối hợp giữa hai chính sách tài khóa và tiền tệ trong những tháng cuối năm. Ông cho rằng, trong bối cảnh dư địa chính sách tiền tệ không còn nhiều, chính sách tiền tệ cần tiếp tục linh hoạt, nhưng thận trọng, theo sát diễn biến lạm phát, tỷ giá, thanh khoản và chất lượng tín dụng. Hỗ trợ tín dụng cho sản xuất, kinh doanh và các lĩnh vực tạo năng suất là cần thiết, nhưng cần điều tiết thận trọng và có chọn lọc để tránh tạo thêm rủi ro cho hệ thống tài chính.

Đồng thời, chính sách tài khóa nên đóng vai trò chủ động hơn. Nhưng theo ông Bùi Minh Giáp, điều quan trọng không chỉ là giải ngân nhiều hơn, mà là giải ngân đúng trọng tâm hơn và hiệu quả hơn. Đầu tư công cần được đẩy nhanh ở những lĩnh vực có tác động lan tỏa lớn, tạo cú hích và hỗ trợ hoạt động đầu tư tư nhân như hạ tầng giao thông, logistics, năng lượng, lưới điện, hạ tầng số, thích ứng biến đổi khí hậu, giáo dục kỹ năng và y tế. Đây là các khoản đầu tư có thể vừa hỗ trợ tăng trưởng ngắn hạn, vừa giúp nâng năng suất và năng lực cạnh tranh trong trung và dài hạn.

Trong báo cáo triển vọng kinh tế tháng 4/2006, ADB có dự báo năm 2026 lạm phát của Việt Nam vẫn nằm trong tầm kiểm soát dưới 4,5%. Tuy nhiên, dư địa kiểm soát lạm phát từ nay đến cuối năm so với mục tiêu Chính phủ đề ra không còn nhiều. Ông Bùi Minh Giáp cho biết, ADB sẽ tiếp tục theo dõi sát các diễn biến địa chính trị và tình hình kinh tế trong nước, dự kiến vào cuối tháng 8 hoặc đầu tháng 9 tới, nhóm nghiên cứu có thể sẽ cập nhật lại dự báo lạm phát năm 2026 cho Việt Nam, đồng thời đánh giá khả năng điều chỉnh dự báo tăng trưởng kinh tế nếu bối cảnh có nhiều thay đổi.