Chuyển biến tích cực

Tại Kết luận thanh tra số 18/KL - TTT của Thanh tra tỉnh Gia Lai đã chỉ ra nhiều tồn tại, hạn chế trong công tác sử dụng cơ sở nhà, đất dôi dư sau sắp xếp trên địa bàn tỉnh Gia Lai giai đoạn từ ngày 1/3/2025 đến ngày 30/4/2026.

Theo đó, địa phương có đến 1.054 cơ sở nhà, đất dôi dư đang trong tình trạng bỏ trống, không sử dụng; 8 cơ sở sử dụng chưa phù hợp với tiêu chuẩn, định mức.

Trong 1.054 cơ sở dôi dư, tỉnh Gia Lai có đến 1.030 cơ sở bỏ trống, không sử dụng; 1 cơ sở sử dụng không đúng mục đích; 14 cơ sở bỏ trống, không sử dụng, có dấu hiệu bị lấn chiếm, tồn tại công trình của người dân trên đất; 7 cơ sở vướng mắc về pháp lý (1 cơ sở vừa sử dụng không đúng mục đích vừa vướng mắc về pháp lý, 3 cơ sở vừa bị lấn chiếm vừa vướng mắc về pháp lý); 3 cơ sở bỏ trống giao sai địa bàn.

Nhiều trụ sở công dôi dư tại Pleiku được tạo nguồn dự trữ.

Bên cạnh 995 cơ sở nhà, đất dôi dư đã hoàn thành phương án sắp xếp, xử lý, Thanh tra tỉnh Gia Lai chỉ ra còn có 199 cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc 38 xã, phường chưa có phương án sắp xếp, xử lý; 125 cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Gia Lai và 23 xã, phường đã có phương án sắp xếp, xử lý nhưng chưa hoàn thành.

Không chỉ công tác xử lý, Thanh tra tỉnh Gia Lai còn kết luận công tác kiểm kê, kê khai, quản lý hồ sơ, cơ sở dữ liệu còn nhiều khuyết điểm, vi phạm khi thực hiện không đúng quy định của Luật Quản lý, sử dụng tài sản công, Điều 5, Nghị định số 03/2025/NĐ-CP, Nghị định số 186/2025/NĐ-CP, Luật Đất đai năm 2024.

Đáng chú ý, 100% đơn vị được Thanh tra tỉnh Gia Lai kiểm tra chưa thực hiện thủ tục đăng ký biến động quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất.

Sau gần 2 tháng kể từ thời điểm Thanh tra tỉnh Gia Lai tiến hành kiểm tra, theo Sở Tài chính tỉnh Gia Lai, việc xử lý các trụ sở làm việc, tài sản công dôi dư sau sắp xếp đều đã có phương án.

Theo đó, cùng với quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và đơn vị hành chính, UBND tỉnh Gia Lai đã ban hành các quyết định xử lý đối với các cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc phạm vi quản lý của tỉnh, bảo đảm các cơ sở nhà, đất dôi dư đều có đối tượng chịu trách nhiệm quản lý, sử dụng, khai thác theo quy định của pháp luật.

Trong đó, hình thức xử lý chủ yếu chuyển giao về cho UBND cấp xã (619 cơ sở - PV) và Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Gia Lai (59 cơ sở) để quản lý, sử dụng, xử lý.

Cụ thể, tổng số cơ sở nhà, đất dôi dư thuộc tỉnh quản lý từ khi sáp nhập tỉnh đến tháng 6/2026 là 1.132 cơ sở. Trong đó, tỉnh đã có 573 cơ sở được bố trí sử dụng làm trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp, thiết chế văn hóa, thể thao, mục đích công cộng khác.

Như vậy, số cơ sở nhà, đất dôi dư còn lại là 559 cơ sở nhà, đất, trong đó chủ yếu là các điểm trường nhỏ, lẻ tại các xã, dôi dư do chuyển học sinh về điểm trường chính.

Đối với số lượng này tỉnh Gia Lai đã phương án khai thác, xử lý. Cụ thể, 380 cơ sở nhà, đất có diện tích đất nhỏ, nằm xen kẽ trong khu dân cư, các cơ sở nhà, đất là các điểm trường trên địa bàn các xã, phường được quy hoạch và thực hiện giao đất ở.

44 cơ sở nhà, đất có diện tích đất lớn, các cơ sở có diện tích đất được quy hoạch với các khu đất liền kề để thực hiện dự án đầu tư, có lợi thế về vị trí trung tâm tại các xã, phường nên đề nghị cho thuê đất để kêu gọi đầu tư dự án, tạo điều kiện phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, địa phương.

135 cơ sở nhà, đất có diện tích đất lớn, ở vị trí trung tâm tại thành phố Pleiku cũ và trung tâm một số huyện cũ sẽ tạo nguồn dự trữ. Mục đích là để phù hợp với quy hoạch hiện nay và duy trì nguồn tài sản của nhà nước phục vụ bố trí cho các nhu cầu cần thiết khác sau này của tỉnh và địa phương.

Gấp rút xử lý 559 cơ sở

Một trong những nội dung quan tâm của đại biểu HĐND tỉnh Gia Lai tại Kỳ họp thứ 5 HÐND tỉnh khóa XIII vừa qua là việc quản lý, sử dụng tài sản công dôi dư sau sắp xếp đơn vị hành chính.

Các đại biểu cho rằng đây không chỉ dừng lại là bài toán về quản lý tài sản nhà nước mà còn là yêu cầu cấp thiết để tránh lãng phí nguồn lực phục vụ phát triển.

Ông Đặng Vĩnh Sơn - Trưởng Ban Nội chính Tỉnh ủy Gia Lai đề cập, toàn tỉnh hiện còn 559 trụ sở công dôi dư và thuộc nhóm địa phương có số lượng lớn nhất cả nước. Trong đó, nhiều trụ sở nằm ở vị trí thuận lợi nhưng lại đang bỏ không, xuống cấp điều này vừa gây lãng phí tài sản công vừa ảnh hưởng mỹ quan đô thị.

Trước thực trạng này, ông Sơn đề nghị UBND tỉnh Gia Lai cần khẩn trương rà soát, xây dựng phương án xử lý phù hợp, đồng thời nghiên cứu, vận dụng những mô hình hiệu quả của các địa phương khác nhằm khai thác tối đa giá trị tài sản công.

Trong khi đó, từ thực tế của địa phương, ông Lý Anh Sang - Chủ tịch HĐND xã Chư Sê cho hay, sau sắp xếp đơn vị hành chính, nhiều tài sản công vẫn chưa được bàn giao, quản lý và bố trí sử dụng thống nhất giữa các cơ quan, đơn vị, tiềm ẩn nguy cơ lãng phí.

Do đó, ông Sang cho rằng, cần sớm xác định rõ đầu mối quản lý, tháo gỡ các vướng mắc trong tiếp nhận, sắp xếp và khai thác tài sản để cơ sở vật chất được đưa vào sử dụng hiệu quả.

Trước những lo ngại này, ông Trần Cang - Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Gia Lai nhấn mạnh, phần lớn tài sản công dôi dư phát sinh là do quá trình sắp xếp đơn vị hành chính theo chủ trương của Trung ương chứ không phải do đầu tư kém hiệu quả.

Song việc xử lý tài sản công dôi dư còn gặp nhiều khó khăn do liên quan nhiều cấp quản lý, nhiều cơ quan ngành dọc và phải tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật.

Do đó, để khắc phục tình trạng trên, Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Gia Lai cho hay, UBND tỉnh thực hiện phân cấp gắn với nâng cao trách nhiệm của địa phương khi tài sản công cấp xã được giao cho địa phương chủ động rà soát, đánh giá hiện trạng và đề xuất phương án xử lý.

Đối với tài sản của các sở, ban, ngành cấp tỉnh không còn nhu cầu sử dụng, Sở Tài chính sẽ tiếp nhận, quản lý tập trung và tham mưu phương án xử lý.

Theo Giám đốc Sở Tài chính tỉnh Gia Lai, việc xử lý tài sản công dôi dư phải ưu tiên bố trí, chuyển đổi công năng phục vụ mục tiêu công ích, đáp ứng nhu cầu của địa phương trước khi xem xét đấu giá hoặc các phương án khác.

Đồng thời, Sở Tài chính sẽ quản lý chặt chẽ, bảo đảm công khai, minh bạch và kiên quyết không tham mưu chuyển giao tài sản công cho tổ chức, doanh nghiệp sử dụng sai mục đích, nhằm ngăn ngừa thất thoát và nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản nhà nước.

Theo số liệu của UBND tỉnh Gia Lai, tỉnh đã giao 62 cơ sở và điều chuyển 168 cơ sở cho UBND cấp xã, cơ quan, đơn vị khác để tiếp tục quản lý, bố trí trụ sở làm việc, cơ sở hoạt động sự nghiệp hoặc chuyển đổi công năng để làm thiết chế văn hóa, thể thao, công viên, mục đích công cộng khác.

Tuy nhiên, việc xử lý trụ sở dôi dư để sử dụng cho mục đích y tế, giáo dục, công cộng còn gặp khó khăn do phải bảo đảm đồng bộ với quy chuẩn, quy hoạch ngành và các điều kiện kèm theo; một số trụ sở lại có vị trí, diện tích không phù hợp.