Theo thông tin từ Sở Xây dựng Hà Nội, qua rà soát cho thấy nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng ngập úng là hệ thống thoát nước chưa được đầu tư đồng bộ theo quy hoạch; nhiều công trình đầu mối, hồ điều hòa, kênh dẫn, trạm bơm còn thiếu; việc kết nối giữa các hệ thống chưa hoàn chỉnh. Hiện công suất các công trình đầu mối mới đạt khoảng 20% so với quy hoạch, trong khi diện tích hồ điều hòa đạt khoảng 18,7% theo quy hoạch năm 2013.

Để từng bước khắc phục tình trạng này, Thành phố đã triển khai 10 dự án đầu tư xây dựng công trình khẩn cấp, gồm 5 dự án hồ điều hòa và 5 dự án hệ thống thoát nước, với mục tiêu đưa vào vận hành trước mùa mưa năm 2026. Cùng với đó là công tác duy tu, duy trì hệ thống thoát nước, phối hợp vận hành giữa hệ thống đô thị và nông thôn, chuyển đổi 21 tuyến mương tiêu nông nghiệp phục vụ tiêu thoát nước đô thị.

Hồ điều hòa Yên Nghĩa 2

UBND Thành phố cũng đã ban hành Kế hoạch bảo đảm thoát nước, chống úng ngập khu vực nội thành mùa mưa năm 2026, đồng thời bố trí 100% nhân lực, phương tiện ứng trực để vận hành hệ thống xử lý úng ngập.

Đến nay, 10 dự án khẩn cấp giai đoạn I đã cơ bản hoàn thành và được đưa vào vận hành. Trong đó có 5 hồ điều hòa gồm Phú Đô, Đồng Bông 2, Yên Nghĩa 1, Yên Nghĩa 2 và Thụy Phương; cùng 5 dự án cải tạo hệ thống thoát nước tại các khu vực Kim Ngưu, Thụy Phương, Đại lộ Thăng Long, Ngoại Giao Đoàn - Tây Hồ Tây và hồ Tô Lịch. Hai dự án hồ điều hòa Chèm và Liên Mạc 1 thuộc giai đoạn II đang tiếp tục được triển khai bằng nguồn vốn xã hội hóa.

Theo Sở Xây dựng, các dự án đã góp phần tăng khả năng kết nối hệ thống thoát nước giữa nhiều khu vực của thành phố, đồng thời bổ sung khoảng 4,8 triệu m³ dung tích điều hòa, trong đó khoảng 1,4 triệu m³ từ việc hạ mực nước các hồ hiện hữu và khoảng 3,4 triệu m³ từ các hồ điều hòa mới.

Việc tăng năng lực tiêu thoát nước được kỳ vọng sẽ góp phần giảm nguy cơ ngập tại khoảng 120 trong tổng số 160 điểm úng ngập cục bộ thuộc 35 phường ở các lưu vực Tô Lịch, Tả Nhuệ, Hữu Nhuệ và Long Biên.

Thực tế qua các trận mưa vừa qua cho thấy nhiều khu vực đã ghi nhận sự cải thiện. Theo Sở Xây dựng, dù có nơi lượng mưa vượt 100 mm, nhiều điểm ngập đã được kiểm soát tốt hơn, thời gian rút nước giảm và hệ thống vận hành ổn định hơn.

Tại các khu vực Võ Chí Công, Resco, Ecohome và Mỹ Đình, mực nước ngập chỉ khoảng 15 - 20 cm và rút trong khoảng 30 phút sau khi mưa kết thúc. Các khu vực Đại lộ Thăng Long, Ngoại Giao Đoàn, Tây Hồ Tây, Ciputra và An Khánh cũng được cải thiện khả năng tiêu thoát nước, không phát sinh ngập hoặc chỉ ngập cục bộ trong thời gian ngắn.

Đáng chú ý, theo Sở Xây dựng, trong các trận mưa vừa qua, thành phố không xuất hiện các điểm ngập sâu kéo dài gây ảnh hưởng lớn đến giao thông. Trước đây, với lượng mưa từ 70-100 mm/giờ, Hà Nội thường ghi nhận khoảng 71 điểm úng ngập cục bộ, trong đó khoảng 40 điểm trên các tuyến đường chính ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc đi lại.

Tuy nhiên, vẫn còn một số khu vực xảy ra úng ngập cục bộ. Trong trận mưa ngày 25/7, các điểm như Nguyễn Gia Bồng, Bà Triệu - Nguyễn Du - Hồ Xuân Hương, Phú Xá, Vĩnh Hưng, Thái Hà, Nguyễn Đình Tứ, Lệ Mật... xuất hiện ngập do lượng mưa trong thời gian ngắn vượt khả năng tiêu thoát của hệ thống. Sau khi mưa kết thúc, nước cơ bản rút sau khoảng 15-30 phút.

Đối với trận mưa ngày 27/7, khu vực dốc La Pho - Thụy Khuê và ngõ 42 Giang Văn Minh xảy ra ngập cục bộ. Theo Sở Xây dựng, nguyên nhân chủ yếu là do ảnh hưởng của việc thi công tuyến cống hóa mương Thụy Khuê và mương Ngọc Hà.

Sở Xây dựng cũng cho rằng, ngay cả tại nhiều đô thị lớn trên thế giới như Thượng Hải, Seoul, London hay New York, các trận mưa có cường độ khoảng 100 mm/giờ vẫn có thể gây ngập. Vì vậy, mục tiêu của các giải pháp hiện nay là giảm thiểu thiệt hại và rút ngắn thời gian ngập, thay vì loại bỏ hoàn toàn nguy cơ ngập úng.

Để chủ động ứng phó trong giai đoạn cao điểm mùa mưa bão năm 2026, Hà Nội tiếp tục triển khai đồng bộ các giải pháp như duy tu, nạo vét hệ thống cống, kênh, mương, sông và hồ điều hòa; bảo dưỡng các trạm bơm; bố trí lực lượng ứng trực tại các điểm ngập trọng yếu; đồng thời hoàn thiện quy trình vận hành các công trình mới sau từng trận mưa để phát huy tối đa hiệu quả.

Thành phố cũng yêu cầu tăng cường trách nhiệm của chính quyền địa phương trong xử lý các điểm ngập theo phân cấp, bảo đảm kết nối đồng bộ hệ thống thoát nước tại các dự án đầu tư, đồng thời triển khai phương án phân luồng giao thông theo các kịch bản ngập tại 141 điểm từng ghi nhận úng ngập.

Về lâu dài, Hà Nội sẽ tiếp tục đẩy nhanh 12 dự án thoát nước theo quy hoạch; ưu tiên đầu tư các công trình đầu mối, hồ điều hòa, trạm bơm và kênh dẫn tại các lưu vực trọng điểm.

Song song với đó là nghiên cứu triển khai Đề án xử lý úng ngập khu vực nội thành giai đoạn 2026-2030, ứng dụng khoa học, công nghệ trong điều hành hệ thống thoát nước, kiểm soát chặt quy hoạch nền và từng bước áp dụng mô hình “thành phố bọt biển” nhằm nâng cao khả năng giữ nước, điều tiết và tái sử dụng nước mưa.../.