| Xác định ngoại giao phục vụ phát triển là trung tâm Đối ngoại và hội nhập tài chính tạo động lực mới cho tăng trưởng nhanh, bền vững Đối ngoại phải đi trước một bước, mở đường cho phát triển |
Phát biểu tại hội nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung nhấn mạnh, mục tiêu tăng trưởng 10% mà cả nước đang hướng tới là yêu cầu thực chất, trong đó công tác đối ngoại địa phương giữ vai trò quan trọng, góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển.
 |
| Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung phát biểu tại hội nghị. Ảnh: Quang Hòa/Báo Quốc tế |
Đề cập những định hướng lớn về công tác đối ngoại, Tư lệnh ngành Ngoại giao cho biết, nếu Đại hội XIII của Đảng xác định đối ngoại giữ vai trò “tiên phong”, thì Đại hội XIV lần đầu tiên khẳng định đối ngoại là “nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên”, thể hiện bước phát triển quan trọng trong nhận thức về vị trí, vai trò của công tác đối ngoại trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đối ngoại và hội nhập quốc tế là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, không chỉ của riêng ngành ngoại giao.
Bộ trưởng Lê Hoài Trung nhấn mạnh, công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế địa phương cần phát huy mạnh mẽ hơn nữa, trở thành một nội dung công tác rất quan trọng trong toàn bộ hệ thống chính trị. Về yêu cầu đánh giá hiệu quả công tác đối ngoại địa phương, Bộ trưởng nêu rõ 4 tiêu chí gồm: có sản phẩm cụ thể; tạo ra kết quả mang lại giá trị thực tiễn; bảo đảm tiến độ, thời hạn; và nhận được sự tín nhiệm của nhân dân.
Trên cơ sở đó, 4 định hướng trọng tâm đối với công tác đối ngoại địa phương trong thời gian tới được đề ra.
Một là, đổi mới tư duy và nâng cao chất lượng hoạch định chiến lược đối ngoại địa phương, bảo đảm đối ngoại thực sự trở thành một hợp phần trong chiến lược phát triển của địa phương.
Hai là, đổi mới mạnh mẽ ngoại giao phục vụ phát triển, lấy khả năng chuyển hóa quan hệ đối ngoại thành nguồn lực và kết quả cụ thể làm thước đo hiệu quả.
Ba là, đổi mới cơ chế lãnh đạo, quản lý và phối hợp, bảo đảm công tác đối ngoại địa phương được triển khai thống nhất, thông suốt và hướng tới kết quả thực chất.
Bốn là, kiện toàn tổ chức bộ máy, xây dựng đội ngũ cán bộ ngoại vụ đáp ứng yêu cầu mới, đồng thời đổi mới căn bản phương thức quản lý công tác đối ngoại.
Bộ trưởng Bộ Ngoại giao cũng đề nghị các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài tăng cường phối hợp, hỗ trợ hiệu quả hơn đối với các địa phương. Đồng thời, mong muốn các địa phương chủ động phản ánh cụ thể những khó khăn, vướng mắc phát sinh trong quá trình triển khai công tác đối ngoại để Bộ Ngoại giao kịp thời phối hợp tháo gỡ, tiếp tục hoàn thiện thể chế và cơ chế phối hợp trong thời gian tới.
Trình bày Báo cáo trung tâm tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn đánh giá, công tác đối ngoại địa phương từ sau Hội nghị Ngoại vụ toàn quốc lần thứ 21 đến nay đã chuyển biến bước đầu từ chú trọng, mở rộng quan hệ sang quan tâm nhiều hơn đến hiệu quả hợp tác, từ tổ chức hoạt động riêng lẻ sang gắn đối ngoại với quy hoạch và mục tiêu phát triển và từ tiếp nhận sự hỗ trợ sang chủ động đề xuất nhu cầu và tìm kiếm nguồn lực quốc tế.
Được triển khai trên cả 3 trụ cột đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân, đối ngoại địa phương góp phần cụ thể hóa đường lối đối ngoại của Đại hội XIII và Đại hội XIV.
Các địa phương đã ký, gia hạn và duy trì hiệu lực 900 thỏa thuận quốc tế; cấp phép, chủ trì hơn 2.500 hội nghị, hội thảo quốc tế. Công tác quản lý, bảo vệ biên giới được triển khai đồng bộ, quán triệt định hướng về củng cố vững chắc “vành đai an ninh - phát triển”.
Đối ngoại giữ vai trò chủ đạo trong mở rộng không gian hợp tác, huy động nguồn lực bên ngoài phục vụ phát triển nhanh và bền vững của các tỉnh, thành phố. Nhiều địa phương đã chuyển dần từ thu hút theo số lượng sang lựa chọn dự án có chất lượng. Hàng hóa của địa phương tiếp tục mở rộng tiếp cận thị trường và tham gia chuỗi giá trị toàn cầu.
Công tác vận động, thu hút viện trợ phi chính phủ nước ngoài được chú trọng với trên 1.500 chương trình, dự án, tổng giá trị cam kết hàng trăm triệu USD. Nhiều thỏa thuận, cơ chế hợp tác đưa lao động đi làm việc ở nước ngoài được các địa phương ký, góp phần tạo việc làm, nâng cao chất lượng nhân lực và thu hút nguồn lực hiệu quả.
Công tác vận động, bảo tồn và phát huy giá trị các danh hiệu quốc tế đạt kết quả tích cực. Việt Nam đã có 79 danh hiệu, mạng lưới và cơ chế UNESCO. Nhiều lễ hội, sự kiện văn hóa, du lịch tại địa phương đã trở thành thương hiệu, thu hút đông đảo đối tác và du khách quốc tế...
Trong giai đoạn 2024 - 2026, Bộ Ngoại giao và các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài tiếp tục đồng hành với địa phương trong tham mưu, hướng dẫn, cung cấp thông tin, kết nối, huy động nguồn lực quốc tế và đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao năng lực thực hiện. Hơn 270 cuộc làm việc giữa Bộ trưởng, Lãnh đạo Bộ Ngoại giao với các địa phương, 9 hội nghị quy mô lớn kết nối địa phương với đối tác nước ngoài, 2.000 cuộc kết nối với đối tác quốc tế được tổ chức; hỗ trợ ký hơn 420 thỏa thuận hợp tác với các đối tác quốc tế.
Bên cạnh những kết quả đạt được, Thứ trưởng Ngô Lê Văn cũng chỉ ra những hạn chế, khó khăn trong công tác đối ngoại địa phương như nhận thức và sự gắn kết với chiến lược phát triển, tính chủ động và mức độ đồng đều, hiệu quả hợp tác và khả năng chuyển hóa nguồn lực, tổ chức bộ máy, biên chế, năng lực cán bộ.
Tại hai phiên chuyên đề, các đại biểu từ Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, ban, ngành và địa phương đã cùng nhận diện những cơ hội, chia sẻ cách làm hay, kinh nghiệm thực tiễn trong hợp tác quốc tế, thu hút nguồn lực bên ngoài; và xây dựng bộ máy tổ chức, nhân lực làm công tác đối ngoại “trọng yếu, thường xuyên” tại địa phương trong tình hình mới.
 |
| Các đại biểu tham dự hội nghị. Ảnh: Quang Hòa/Báo Quốc tế |
Về ngoại giao kinh tế, các đại biểu thống nhất cho rằng, cần gắn đối ngoại chặt hơn với các mục tiêu tăng trưởng cụ thể, đối ngoại địa phương đang chuyển mạnh từ mở rộng quan hệ sang tạo lập kết quả phát triển cụ thể.
Trong đó, Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ Nguyễn Quốc Dũng khuyến nghị các địa phương chủ động đón đầu dòng vốn FDI chất lượng cao trong khuôn khổ Đối tác Chiến lược toàn diện Việt Nam - Hoa Kỳ.
Phó Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Đỗ Anh Tuấn chỉ ra sự chuyển đổi tư duy đối ngoại từ “tiếp nhận, thích nghi” sang “chủ động đóng góp, kiến tạo và định hình” thông qua việc từng bước đưa Khu công nghệ cao Hòa Lạc trở thành hạt nhân thu hút các ngành bán dẫn và trí tuệ nhân tạo.
Phó Chủ tịch UBND TP. Hải Phòng Hoàng Minh Cường chia sẻ kinh nghiệm trong triển khai “ngoại giao kiến tạo phát triển” với việc phân công đầu mối theo dõi, thúc đẩy thực hiện từng cam kết sau ký kết.
Trao đổi về xuất khẩu sản phẩm nông - thủy sản, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang Lê Văn Phước giới thiệu định hướng khai thác thị trường Halal, coi Năm APEC 2027 là cơ hội quan trọng để quảng bá và mở rộng kết nối. Tỉnh cũng chỉ ra những rào cản như các yêu cầu kỹ thuật ngày càng khắt khe của thị trường nhập khẩu, áp lực cạnh tranh về giá và chi phí logistics gia tăng do những biến động địa chính trị trên thế giới.
Về ngoại giao văn hóa và kinh tế di sản, lãnh đạo TP. Huế và tỉnh Ninh Bình chia sẻ quan điểm “di sản đang được nhìn nhận không chỉ để bảo tồn, mà còn để chuyển hóa thành nguồn lực phát triển”.
TP. Huế đề xuất hình thành một diễn đàn quốc tế thường niên về ngoại giao văn hóa, kinh tế di sản và du lịch bền vững ngay tại địa phương, trong khi tỉnh Ninh Bình gắn việc xây dựng đội ngũ đối ngoại chuyên sâu với các giá trị đặc trưng như Quần thể danh thắng Tràng An và tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ.
Về tổ chức bộ máy và năng lực thực thi của cơ quan đối ngoại địa phương, những điểm nghẽn tương đồng dù xuất phát từ những đặc thù khác nhau được thẳng thắn chỉ ra. Đó là biên chế mỏng và khó thu hút nhân lực chất lượng cao, triển khai số hóa trong công tác đối ngoại tại địa phương…
Từ những điểm nghẽn đó, các địa phương đã đề xuất phân cấp mạnh hơn, gắn với bộ chỉ số KPI đánh giá hiệu quả công việc, duy trì ổn định, thống nhất mô hình cơ quan đối ngoại địa phương, xây dựng cơ sở dữ liệu tích hợp ứng dụng trí tuệ nhân tạo và sớm ban hành khung kiến trúc dữ liệu chung của ngành ngoại giao áp dụng cho các địa phương./.
