Chiều 10/8, các đại biểu Quốc hội đã thảo luận tại hội trường về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước.

Vấn đề nhiều đại biểu quan tâm là quy định về thời điểm xác định giá trị thiệt hại, lượng hóa tiêu chí bồi thường thiệt hại tinh thần; đồng thời bảo đảm trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ.

Cập nhật giá trị bồi thường nếu giá thị trường biến động 20% trở lên

Góp ý về giá trị thiệt hại được bồi thường, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (đoàn Vĩnh Long) cho biết, dự thảo quy định giá trị thiệt hại được tính tại thời điểm thụ lý hồ sơ yêu cầu bồi thường hoặc thời điểm Tòa án xác định giá trị thiệt hại.

Đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi (đoàn Vĩnh Long). Ảnh: Quochoi.vn

Đại biểu đánh giá, việc quy định thời điểm tính giá trị thiệt hại là rất cần thiết để bảo đảm chính xác. Tuy nhiên, đối với những tài sản có biến động giá trị lớn theo thị trường như bất động sản, cổ phiếu, hàng hóa kinh doanh, thời gian giải quyết vụ việc có thể kéo dài qua nhiều cấp và kéo dài nhiều năm.

“Nếu áp dụng cứng nhắc thời điểm thụ lý hồ sơ có thể gây thiệt thòi lớn cho người bị thiệt hại do trượt giá hoặc biến động giá trị tài sản trên thị trường” - đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi nói.

Từ đó, đại biểu đề nghị bổ sung cơ chế cho phép cập nhật giá trị tài sản tại thời điểm hoàn tất thương lượng hoặc thời điểm xét xử sơ thẩm nếu giá trị thị trường của tài sản biến động từ 20% trở lên.

Liên quan đến giá trị thiệt hại, nhiều đại biểu cũng góp ý về quy định bồi thường thiệt hại tinh thần trong trường hợp sức khỏe của người bị thiệt hại bị xâm phạm.

Đại biểu Hà Sĩ Huân (đoàn Thái Nguyên) cho biết, tại khoản 8 Điều 1, dự thảo Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước sửa đổi, bổ sung khoản 5 Điều 27 của Luật hiện hành theo hướng: thiệt hại về tinh thần trong trường hợp sức khỏe của người bị thiệt hại bị xâm phạm được xác định căn cứ vào mức độ sức khỏe bị tổn hại nhưng không quá 50 tháng lương cơ sở.

Theo đại biểu, quy định này thể hiện nguyên tắc xác định mức bồi thường tương ứng với mức độ thiệt hại. Tuy nhiên, cụm từ “mức độ sức khỏe bị tổn hại” còn mang tính định tính, chưa quy định căn cứ, tiêu chí xác định mức độ sức khỏe bị tổn hại, cũng chưa quy định cơ chế xác định mức độ bồi thường tương ứng trong giới hạn tối đa 50 tháng lương cơ sở. Điều này dẫn đến cách hiểu và việc áp dụng không thống nhất giữa các cơ quan giải quyết bồi thường.

Do đó, đại biểu Hà Sĩ Huân đề nghị cơ quan soạn thảo nghiên cứu quy định rõ căn cứ xác định mức độ sức khỏe bị tổn hại hoặc giao Chính phủ quy định chi tiết.

Theo đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi, dự thảo đã có sự điều chỉnh, tính theo mức lương cơ sở đối với các trường hợp bị áp dụng biện pháp xử lý hành chính, tạm giữ, đưa vào cơ sở giáo dục. Điều này giúp việc tính toán được minh bạch, tự động cập nhật khi lương cơ sở thay đổi.

Tuy nhiên, quy định thiệt hại về tinh thần trong trường hợp sức khỏe bị xâm phạm được xác định không quá 50 tháng lương cơ sở là còn thấp đối với các trường hợp sức khỏe bị tổn hại nặng, chẳng hạn suy giảm từ 81% khả năng lao động trở lên hoặc mất khả năng lao động suốt đời.

Do đó, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi đề nghị nghiên cứu phân loại theo tỷ lệ tổn thương; đối với tổn hại sức khỏe từ 81% trở lên, trần bồi thường tinh thần có thể được nâng lên từ 80 đến 100 tháng lương cơ sở để bảo đảm tính đền bù tương xứng.

Đề nghị nâng mức hoàn trả đối với lỗi cố ý nghiêm trọng

Về trách nhiệm hoàn trả của người thi hành công vụ, một trong những điểm mới quan trọng của dự thảo lần này là sửa đổi, bổ sung quy định về xác định mức hoàn trả, giảm mức hoàn trả và miễn hoàn trả đối với người thi hành công vụ gây thiệt hại. Đối với trường hợp có lỗi cố ý, dự thảo quy định mức hoàn trả từ 30 đến 50 tháng lương và tối đa bằng 50% số tiền Nhà nước đã bồi thường.

Góp ý cho dự thảo, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi đề nghị nâng mức trần hoàn trả lên 70% số tiền bồi thường đối với các lỗi cố ý nghiêm trọng, qua đó tăng tính răn đe và tránh tâm lý ỷ lại vào ngân sách nhà nước.

Đại biểu đồng thời nhất trí cao với việc bổ sung quy định về hoàn trả đối với trường hợp do lỗi vô ý và gặp hoàn cảnh đặc biệt như mắc bệnh hiểm nghèo, thiên tai, hỏa hoạn, lập công lớn. Theo đại biểu, quy định này vừa bảo đảm tính nghiêm minh, nhưng cũng đầy tính nhân văn, giúp cán bộ, công chức yên tâm công tác, không sợ sai trong quá trình thực thi công vụ khi đã làm hết trách nhiệm.

Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Thị Yến Nhi cho rằng, tiêu chí “lập công lớn” tại điểm c khoản 4a Điều 65 chưa cụ thể và dễ được áp dụng tùy nghi trong thực tiễn. Do đó, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo tham mưu Chính phủ quy định chi tiết, cụ thể thế nào là “lập công lớn”, tránh việc vận dụng tùy tiện, thiếu khách quan tại các cơ quan, đơn vị.

Quan tâm đến việc bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung, đại biểu Nguyễn Phi Hùng (đoàn Đà Nẵng) đề nghị xem xét miễn trách nhiệm hoàn trả nếu cán bộ gây thiệt hại trong quá trình thực thi công vụ thuộc trường hợp cần được khuyến khích, bảo vệ.

Đại biểu đề nghị bổ sung dự thảo Luật theo hướng miễn hoàn trả đối với trường hợp: “Thiệt hại phát sinh do rủi ro khách quan trong quá trình thực hiện đề xuất đổi mới sáng tạo, thử nghiệm có kiểm soát đã được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt mà người thi hành công vụ đã tuân thủ đầy đủ quy trình, quy định và không có hành vi vụ lợi”.

Theo đại biểu Nguyễn Phi Hùng, việc bổ sung quy định này nhằm bảo vệ, khuyến khích cán bộ dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng giải trình. Ảnh: Đức Thanh

Đặt quyền lợi của người bị thiệt hại ở vị trí trung tâm

Phát biểu giải trình, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, mục đích, yêu cầu và quan điểm chỉ đạo xuyên suốt của dự án luật lần này là thể chế hóa chủ trương của Đảng, các định hướng quan trọng tại Nghị quyết số 27, Nghị quyết số 66 và Quy định số 131-QĐ/TW của Bộ Chính trị về bảo vệ quyền con người, quyền công dân, bảo vệ người đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực.

Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh quan điểm “lấy người dân làm trung tâm và đặt quyền lợi của người bị thiệt hại ở vị trí trung tâm, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo hiệu quả thực thi pháp luật”, phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hội và khả năng đáp ứng của ngân sách nhà nước.

Bên cạnh đó là các yêu cầu về cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, bảo vệ cán bộ năng động, dám nghĩ, dám làm, chịu trách nhiệm vì lợi ích chung và bảo đảm tính ổn định, linh hoạt của luật.

Trên cơ sở các yêu cầu này, Bộ trưởng cho biết, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục phối hợp với cơ quan thẩm tra nghiên cứu, tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội tại tổ và tại hội trường, hoàn thiện dự thảo Luật, đáp ứng cao nhất mục đích sửa đổi như Chính phủ đã trình Quốc hội./.