Doanh nghiệp nhiệt điện lãi lớn từ “của để dành”

Lợi nhuận bật lên nhờ “của để dành”

Công ty cổ phần Nhiệt điện Hải Phòng (HND) khép lại năm 2025 với tổng doanh thu ước đạt gần 9.800 tỷ đồng, tương đương 89,25% kế hoạch nhưng lợi nhuận trước thuế đạt 430,27 tỷ đồng, vượt 54,3% chỉ tiêu Đại hội đồng cổ đông giao. Theo lãnh đạo công ty, kết quả này đã bao gồm doanh thu chênh lệch tỷ giá của các năm trước, được EVN chấp thuận thanh toán theo văn bản số 8344/EVN-TCKT ngày 27/12/2025.

Kết quả kinh doanh quý IV/2025 đã giúp công ty đạt mức tăng trưởng mạnh mẽ so với cùng kỳ. Theo ông Dương Sơn Bá - Tổng giám đốc Nhiệt điện Hải Phòng, lợi nhuận trước thuế quý IV/2025 tăng thêm 572 tỷ đồng so với quý IV/2024 nhờ nhiều yếu tố tích cực.

Năm 2026, triển vọng ngành điện được đánh giá tích cực hơn. Ảnh: Đức Thanh

Trong đó, giá vốn hàng bán giảm tới 556,6 tỷ đồng, chủ yếu do sản lượng điện thương phẩm giảm 374,8 triệu kWh, kéo theo chi phí nhiên liệu và chi phí biến đổi giảm tương ứng. Việc cắt giảm chi phí này đã bù đắp đáng kể cho sự suy giảm doanh thu bán điện. Tuy nhiên, trong kỳ, công ty đã ghi nhận khoảng 380 tỷ đồng doanh thu từ chênh lệch tỷ giá các năm 2019 (lần 2) và năm 2020, 2021 (lần 1) sau khi được EVN chấp thuận thanh toán.

Ngoài ra, doanh thu tài chính cũng cải thiện, còn các chi phí được kiểm soát tốt như chi phí lãi vay giảm 9,8 tỷ đồng, chi phí quản lý doanh nghiệp giảm 5,5 tỷ đồng. Lợi nhuận trước thuế quý IV/2025 nhờ vậy tăng mạnh, từ mức lỗ sau thuế 163 tỷ đồng trong quý IV/2024, đảo chiều sang lãi 28,7 tỷ đồng trong quý vừa qua.

Nhiệt điện Hải Phòng không phải trường hợp cá biệt. Trước đó, các khoản chênh lệch tỷ giá theo PPA chưa được thanh toán đầy đủ trong nhiều năm đã tạo áp lực lớn lên dòng tiền của khối doanh nghiệp điện, đặc biệt là nhiệt điện thường xuyên xuất hiện chênh lệch tỷ giá trong thực hiện hợp đồng mua bán điện.

Công ty CP Nhiệt điện Quảng Ninh ghi nhận thêm 663 tỷ đồng doanh thu chênh lệch tỷ giá trong quý IV/2025. Theo kế hoạch tại Đại hộ đồng cổ đông thường niên, doanh nghiệp này đặt mục tiêu lợi nhuận trước thuế năm 2025 là 575 tỷ đồng và đã hoàn thành khoảng 86% sau 9 tháng. Tuy nhiên, khoản lãi lớn trong quý IV đã giúp công ty vượt xa mục tiêu, khép lại năm với lợi nhuận sau thuế lên tới 1.051 tỷ đồng. Đây cũng là mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây và gần gấp đôi năm 2024.

Với Tổng công ty Phát điện 3 - CTCP (EVNGENCO3; PGV), lãnh đạo doanh nghiệp cho biết, doanh thu bán điện riêng tại công ty mẹ tăng thêm 1.574 tỷ đồng trong năm 2025, một phần đóng góp cũng từ khoản doanh thu chênh lệch tỷ giá được ghi nhận trong kỳ. Cùng với đó, giá vốn sản xuất điện giảm nhờ tăng hiệu quả sản xuất và tiết giảm chi phí đầu, qua đó giúp lợi nhuận gộp tăng gấp 3,39 lần cùng kỳ.

Lũy kế cả năm 2025, EVNGENCO3 đạt 43.573 tỷ đồng doanh thu thuần, 4.259 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế và 3.702 tỷ đồng lợi nhuận sau thuế. Thu nhập ròng trên mỗi cổ phiếu đạt 3.285 đồng.

Năm 2025 không dễ dàng

Dù kết quả lợi nhuận tích cực ở nhiều doanh nghiệp, năm 2025 vẫn được đánh giá là một trong những năm khó khăn nhất đối với ngành nhiệt điện, nhất là nhóm điện than. Tại hội nghị tổng kết năm, lãnh đạo Nhiệt điện Hải Phòng cho biết, sản lượng điện sản xuất xấp xỉ 5,96 tỷ kWh, chỉ tương đương hơn 85% kế hoạch Đại hội đồng cổ đông giao. Nguyên nhân chủ yếu đến từ mức huy động hệ thống thấp khi thủy điện được ưu tiên phát trong bối cảnh điều kiện thủy văn thuận lợi, trong khi giá điện thị trường cạnh tranh giảm khiến nhiều nhà máy nhiệt điện than không được khai thác hết công suất thiết kế.

Bên cạnh đó, tình hình địa chính trị thế giới phức tạp tiếp tục ảnh hưởng đến nguồn cung vật tư, thiết bị, giá nguyên, nhiên liệu biến động mạnh cũng như thời tiết không thuận lợi và những vướng mắc trong công tác lựa chọn nhà thầu sửa chữa lớn cũng tạo thêm áp lực cho hoạt động sản xuất kinh doanh cho Nhiệt điện Hải Phòng.

Nhìn sang năm 2026, triển vọng ngành điện được đánh giá tích cực hơn, dù sự phân hóa giữa các loại hình phát điện ngày càng rõ nét. Theo ông Nguyễn Xuân Bình - Giám đốc Khối Phân tích, Công ty Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), năm 2026 sẽ chứng kiến sự dịch chuyển lợi thế, trong đó điện khí được đánh giá là nhóm có triển vọng khởi sắc nhất, đặc biệt từ giữa năm trở đi. Yếu tố then chốt là nguồn cung nhiên liệu đầu vào được đảm bảo tốt hơn sau khi PV GAS ký kết các hợp đồng LNG với đối tác Mỹ, góp phần tháo gỡ những vướng mắc kéo dài về nguồn khí cho các nhà máy điện khí.

Trong khi đó, Công ty Chứng khoán Guotai Junan Việt Nam nhận định, nhóm thủy điện tiếp tục khả quan nhờ hiện tượng La Nina duy trì đến tháng 3/2026 trước khi chuyển sang pha trung tính. Lượng mưa tại Tây Nguyên và Nam Bộ được dự báo cao hơn trung bình nhiều năm, hỗ trợ sản lượng phát điện.

Với nhiệt điện than, trong bối cảnh huy động thủy điện không còn quá cao như năm 2025, sản lượng được kỳ vọng cải thiện cùng mức giá tốt hơn, qua đó gia tăng doanh thu và biên lợi nhuận gộp. Nhóm này cũng hưởng lợi từ xu hướng giá than giảm trong ngắn hạn, dù rủi ro biến động giá vẫn hiện hữu trong dài hạn do nhu cầu năng lượng toàn cầu lớn.

Các khoản doanh thu chênh lệch tỷ giá các năm trước được thanh toán trong năm 2025 đã tạo ra tác động tích cực không chỉ với các chỉ tiêu kinh doanh mà còn tác động lên dòng tiền và cấu trúc tài chính của doanh nghiệp. Với đặc thù ngành điện đòi hỏi vốn đầu tư lớn, tỷ lệ đòn bẩy tài chính cao, dòng tiền bớt căng thẳng sẽ giúp doanh nghiệp có thêm dư địa để tái cơ cấu nợ vay và củng cố bảng cân đối kế toán.

Tại EVNGENCO3, đến cuối năm 2025, tiền và các khoản tương đương tiền đạt 2.143,9 tỷ đồng, gấp gần 3,5 lần đầu năm. Về cơ cấu nguồn vốn, tỷ lệ nợ vay của tổng công ty này cũng tiếp tục xu hướng giảm, còn 67,5% vào cuối năm 2025, trong khi cách đây 10 năm con số này xấp xỉ 90%. Nền tảng tài chính vững vàng giúp doanh nghiệp nâng cao khả năng chống chịu trước biến động thị trường cũng như chuẩn bị cho giai đoạn mở rộng đầu tư.