Loại bỏ “doanh nghiệp ma”

Trong quá trình hoạt động, nhiều doanh nghiệp nghĩ rằng rủi ro về hóa đơn đầu vào khi bị kiểm tra, chỉ dừng ở chuyện “bị loại chứng từ”. Tuy nhiên, thực tế không nhẹ như vậy. Khi sử dụng hóa đơn đầu vào không hợp pháp hoặc sử dụng không hợp pháp hóa đơn, doanh nghiệp có thể bị loại chi phí khi tính thuế thu nhập doanh nghiệp, không được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào, bị xử phạt hành chính, bị truy thu. Nghiêm trọng hơn, người đại diện pháp luật cho doanh nghiệp còn có thể bị xử lý theo hành vi trốn thuế hoặc bị xem xét trách nhiệm hình sự.

Công chức Thuế tỉnh Bắc Ninh hỗ trợ hộ kinh doanh làm sạch mã số thuế. Ảnh: Đức Thanh

Để chuẩn hóa và giảm thiểu số lượng người nộp thuế tồn đọng ở trạng thái ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế (trạng thái 03) và người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (trạng thái 06), Cục Thuế đã và đang triển khai Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”. Chiến dịch được triển khai thống nhất trong năm 2026 từ Cục Thuế đến các Thuế tỉnh, thành phố và Thuế cơ sở; đồng thời tổ chức thực hiện trên cơ sở phối hợp với cơ quan đăng ký kinh doanh, chính quyền địa phương, cơ quan công an, cơ quan hải quan và các cơ quan có liên quan.

Ông Hà Văn Khoa - Trưởng Thuế tỉnh Quảng Trị cho biết, trước thực trạng vẫn còn nhiều doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký nhưng chưa thực hiện thủ tục thay đổi thông tin hoặc chấm dứt hoạt động theo quy định, Thuế tỉnh Quảng Trị đang đẩy mạnh tuyên truyền, cảnh báo rủi ro pháp lý nhằm giúp người nộp thuế chủ động phòng ngừa vi phạm, bảo đảm quyền lợi và duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh ổn định.

Theo lãnh đạo Thuế tỉnh Quảng Trị, tình trạng người nộp thuế ngừng hoạt động hoặc chuyển địa điểm kinh doanh nhưng không thực hiện thủ tục điều chỉnh thông tin đăng ký thuế vẫn còn xảy ra trên địa bàn. Điều này không chỉ ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của chính người nộp thuế mà còn gây khó khăn cho công tác quản lý thuế, làm giảm tính chính xác của dữ liệu đăng ký kinh doanh và đăng ký thuế.

Bày tỏ quan điểm về vấn đề này, ông Nguyễn Đắc Tiến - Kế toán trưởng Công ty TNHH Haem Vina (Bắc Ninh) cho rằng, trong giao thương, hầu hết các doanh nghiệp không có biện pháp để kiểm tra xem đối tác của mình có làm ăn chân chính hay không.

Mặt khác, trong giao thương, phần lớn các doanh nghiệp chỉ đơn thuần kiểm tra hàng đã nhận, tiền đã trả, nhưng lại không kiểm tra được tình trạng pháp lý của bên bán và trạng thái hóa đơn có thuộc diện rủi ro hay không. Doanh nghiệp chỉ đơn thuần hiểu hàng đã mua thật, có đầy đủ hóa đơn chứng từ thì đương nhiên được đưa vào chi phí hợp lệ để tính thuế thu nhập doanh nghiệp hoặc khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào. Nhưng pháp luật không nghĩ đơn giản như vậy.

“Việc ngành Thuế triển khai “Chiến dịch làm sạch mã số thuế” không chỉ nhằm loại bỏ “doanh nghiệp ma”, doanh nghiệp “chết chưa được chôn”, mà còn là bước đi chiến lược để chuẩn hóa dữ liệu quốc gia, hướng tới một môi trường kinh doanh minh bạch, hiện đại và công bằng. Đây sẽ là “lá chắn” bảo vệ quyền lợi cho doanh nghiệp làm ăn chân chính” - ông Tiến nhấn mạnh.

Sàng lọc rủi ro cho doanh nghiệp

Lãnh đạo Thuế tỉnh Quảng Trị cho biết, theo quy định, cơ quan thuế có thể tiến hành xác minh khi người nộp thuế không nộp hồ sơ khai thuế trong nhiều kỳ liên tiếp, có dấu hiệu rủi ro trong quản lý thuế, nhận được phản ánh không còn hoạt động tại địa chỉ đăng ký hoặc qua kiểm tra thực tế không xác định được sự hiện diện của doanh nghiệp tại địa chỉ đã đăng ký. Sau khi phối hợp với chính quyền địa phương và cơ quan công an xác minh theo quy định, nếu người nộp thuế không chứng minh được việc đang hoạt động, cơ quan thuế sẽ ban hành thông báo và cập nhật mã số thuế sang trạng thái 06 - “người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký”.

Tuy nhiên, việc chuyển sang trạng thái này kéo theo nhiều hệ lụy. Trước hết, thông tin của người nộp thuế sẽ được công khai trên hệ thống để các tổ chức, cá nhân có liên quan tra cứu, ảnh hưởng đến uy tín và mức độ tin cậy trong các giao dịch. Đồng thời, người nộp thuế có thể gặp khó khăn khi thực hiện thủ tục thuế, sử dụng hóa đơn điện tử, giao dịch ngân hàng, ký kết hợp đồng, tham gia đấu thầu hoặc thiết lập quan hệ thương mại với đối tác. Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp cũng có thể bị tăng cường xác minh khi tham gia thành lập hoặc quản lý doanh nghiệp khác.

Nhằm hạn chế các vi phạm phát sinh, cơ quan thuế đang tăng cường tuyên truyền, phổ biến quy định pháp luật, đồng thời hướng dẫn người nộp thuế nhận diện các trường hợp có thể bị xác định là “không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký” cũng như những hệ quả pháp lý đi kèm.

“Từ thực tế triển khai, Thuế tỉnh Quảng Trị khuyến nghị doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh duy trì hoạt động thực tế tại địa chỉ đã đăng ký; kịp thời thực hiện thủ tục thay đổi thông tin khi chuyển trụ sở hoặc địa điểm kinh doanh; kê khai, nộp thuế đầy đủ và thường xuyên theo dõi các thông báo của cơ quan thuế thông qua tài khoản giao dịch điện tử cũng như các kênh thông tin chính thức của ngành Thuế” - ông Hà Văn Khoa cho biết.

Đối với trường hợp ngừng hoặc chấm dứt hoạt động, người nộp thuế cần chủ động hoàn tất đầy đủ các thủ tục theo quy định, đồng thời thường xuyên rà soát, cập nhật kịp thời các thông tin đăng ký thuế khi có thay đổi về địa chỉ, ngành nghề, người đại diện theo pháp luật và các nội dung liên quan.

Cùng với Thuế tỉnh Quảng Trị, Thuế các tỉnh, thành phố, Thuế cơ sở trên cả nước đang đồng loạt triển khai Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh” đạt mục tiêu đề ra theo tinh thần phát động của Cục Thuế.

Để tăng tốc làm sạch mã số thuế, ngày 30/6/2026 vừa qua, Cục Thuế tiếp tục có thư ngỏ gửi chủ doanh nghiệp, người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp; chủ hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh; cá nhân có liên quan đến doanh nghiệp, hộ kinh doanh đã ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế hoặc không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký hưởng ứng Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”; đồng thời chủ động rà soát mã số thuế, từ đó bảo vệ quyền lợi của chính mình và gỡ vướng kinh doanh.

Theo Cục Thuế, để việc làm sạch mã số thuế được chính xác, kịp thời và bảo vệ tốt nhất quyền lợi của người nộp thuế, sự tham gia của người nộp thuế là rất cần thiết. Chỉ khi người nộp thuế chủ động kiểm tra thông tin, cung cấp hồ sơ, tài liệu, xác định rõ nhu cầu khôi phục hoặc chấm dứt hoạt động, cơ quan thuế mới có đủ cơ sở để hướng dẫn, hỗ trợ và xử lý dứt điểm theo đúng quy định.