Mở rộng tín dụng tiêu dùng để đẩy lùi nạn tín dụng đen

Nhu cầu vay tiêu dùng ngày càng tăng cao
Chính vì vậy, cần mở rộng TDTD, thiết kế những sản phẩm phù hợp, góp phần đẩy lùi tệ nạn TDĐ.
Vấn nạn tín dụng đen hoành hành
Trong những năm qua, mặc dù hoạt động tín dụng chính thức đã phát triển mạnh mẽ và rộng khắp, tuy nhiên, tình trạng TDĐ vẫn đang tồn tại và gây nhiều hệ luỵ.
Bà Nguyễn Thị Minh Hạnh – Giảng viên Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Thương mại cho rằng, có nhiều nguyên nhân khiến TDĐ vẫn có “đất sống”. Trước hết, về phía cầu, người dân tìm đến nguồn TDĐ bất chấp lãi suất vay rất cao do không thể vay từ ngân hàng, tổ chức tài chính (TCTC) với những quy định ngặt nghèo, thời gian thẩm định hồ sơ lâu. Trong khi đó, các cá nhân, tổ chức hoạt động TDĐ, cho vay nặng lãi không cần hợp đồng, xác minh thu nhập trả nợ, thậm chí chỉ bằng thỏa thuận miệng giữa người cho vay và người cần vay, khoản tiền từ vài triệu đến vài chục triệu đồng có thể được giải ngân nhanh chóng.
Ngược lại về phía cung, một nhóm cá nhân bất chấp pháp luật muốn làm giàu nhanh chóng, có thế lực ngầm trong xã hội để có thể đòi nợ bằng nhiều biện pháp mạnh, nên khi thấy có cầu về TDĐ họ sẵn sàng đáp ứng.
Song song với đó, theo bà Lê Thị Tuấn Nghĩa – giảng viên Học viện Ngân hàng, các chế tài xử lý các đối tượng cho vay nặng lãi chưa tương xứng với tính chất, mức độ vi phạm, chưa đủ sức răn đe nên vấn nạn TDĐ ngày càng gia tăng. “Để khởi tố được tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự theo quy định tại Bộ luật Hình sự năm 2015, cần nhiều yếu tố gồm cho vay với lãi suất gấp 5 lần mức 20%/năm trở lên, thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng. Khi có đủ các yếu tố này, người cho vay nặng lãi mới bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm. Chế tài nhẹ như vậy rất khó có tác dụng răn đe với đối tượng phạm tội. Trong khi đó, các đối tượng hoạt động trong lĩnh vực TDĐ cũng có sự am hiểu nhất định về pháp luật và có nhiều thủ đoạn tinh vi để “lách” luật như: thỏa thuận với người vay về việc chỉ ghi trên giấy vay nợ lãi suất theo quy định của pháp luật, lãi suất thực tế sẽ cao hơn nhiều, hay biến tướng các khoản vay lớn bằng cách cho vay tiền mặt, nhưng ghi trong giấy tờ là thuê lại tài sản của chính mình như nhà, xe để đối phó với những quy định của pháp luật…” – bà Nghĩa chia sẻ.
Cũng theo bà Nghĩa, tình trạng TDĐ hoành hành trong suốt thời gian dài và chưa có dấu hiệu “hạ nhiệt” đã và đang để lại những hậu quả nặng nề cả về mặt kinh tế, chính trị, xã hội cho đất nước và người dân. Cụ thể, TDĐ làm cạn kiệt sức lực và tinh thần của người đi vay, nó giống như chiếc “vòi bạch tuộc” len lỏi khắp nơi, từ thành thị đến nông thôn, bám riết và đe dọa cuộc sống của những người dân trót vướng vào vòng xoáy của TDĐ.
Bên cạnh đó, TDĐ cạnh tranh trực tiếp với các ngân hàng thương mại (NHTM) trong việc huy động vốn từ dân cư và doanh nghiệp. Mặt khác, khiến cho Ngân hàng Nhà nước khó kiểm soát lượng cung tiền, vì vậy, việc thực hiện chính sách tiền tệ gặp rất nhiều khó khăn. Ngoài ra, TDĐ còn tạo ra những tổn thất lớn về kinh tế. Những vụ đổ vỡ TDĐ với quy mô lên tới hàng trăm tỷ, thậm chí hàng nghìn tỷ đồng gây ra bất ổn cho từng cá nhân, doanh nghiệp và cả nền kinh tế.
Bên cạnh những hệ lụy về kinh tế, TDĐ còn gây ra những hệ lụy, nhất là về trật tự an toàn xã hội. “Lãi suất vay của TDĐ thường rất cao, khả năng người vay không trả được nợ là rất lớn. Khi con nợ không thể trả nợ được, lập tức sẽ bị khủng bố tinh thần, bị hành hung, gây mất ổn định xã hội. Theo thống kê của Bộ Công an, trong 4 năm từ 2015 - 2018, toàn quốc đã xảy ra 7.624 vụ phạm tội liên quan đến TDĐ, trong đó có 56 vụ giết người, 389 vụ cố ý gây thương tích, 629 vụ cướp tài sản, 836 vụ cưỡng đoạt tài sản… Đây thực sự là vấn đề đáng báo động, vô cùng nguy hiểm cho xã hội từ vấn nạn TDĐ” – bà Nghĩa nhấn mạnh.
Cần phát triển thêm sản phẩm cho vay tiêu dùng
Ông Đặng Ngọc Đức – Viện trưởng Viện Ngân hàng – Tài chính, Trường Đại học Kinh tế quốc dân (ĐHKTQD) cho rằng, TDĐ bùng nổ mạnh mẽ như hiện nay cho thấy nhu cầu về khoản vay nhỏ, cấp bách của người dân là rất lớn, trong khi các gói TDTD hiện hành mới chỉ dừng lại ở những khoản vay tiêu dùng lớn như mua nhà, mua ôtô… Bởi vậy, Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước cần sớm ban hành các quy định để phát triển thêm các sản phẩm cho vay tiêu dùng để ngăn chặn và loại bỏ TDĐ, những sản phẩm có thể đáp ứng nhu cầu chính đáng của những người nghèo và đang trong hoàn cảnh đặc biệt khó khăn.
“Kết quả khảo sát điều tra cũng như tiếp xúc của nhóm nghiên cứu của Trường ĐHKTQD với một số ngân hàng cho thấy, các NHTM và TCTC khác mong muốn và có thể mở rộng cung cấp thêm các sản phẩm cho vay tiêu dùng đặc biệt, góp phần đáp ứng nhu cầu của các cá nhân, hộ nghèo, nhất là khi phải giải quyết những khó khăn bất khả kháng. Hiện nay, nhu cầu vay tiêu dùng của người dân là rất lớn, trong đó một bộ phận không nhỏ những người có nhu cầu vay vốn là những người có thu nhập thấp, công việc không ổn định, không có tài sản thế chấp nên khả năng tiếp cận với các khoản vay từ các NHTM và các TCTC chính thức là rất khó khăn, bởi các quy định đối với hoạt động cho vay tiêu dùng. Qua đó, thấy rằng cần phải bổ sung những quy định mới, đi đôi với hoàn thiện những quy định hiện hành đối với hoạt động cho vay tiêu dùng, sao cho có thể hoàn thiện cơ sở pháp lý để các tổ chức tín dụng phát triển hoạt động cho vay tiêu dùng nói chung và hạn chế, xóa bỏ TDĐ nói riêng” – ông Đức khuyến nghị.
Đồng quan điểm trên, theo bà Lê Thị Tuấn Nghĩa, cần cải tiến quy trình tín dụng của các TCTC chính thức. Bởi, TDĐ trở thành mảnh đất màu mỡ là nhờ vào thủ tục đơn giản, giải ngân nhanh. Do đó, thủ tục vay vốn của các TCTC chính thức cần đơn giản, dễ hiểu, nhanh gọn hơn, song vẫn phải đảm bảo an toàn vốn vay. Ngoài ra, cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý để hạn chế TDĐ, tăng mức xử phạt các đối tượng lừa đảo trong việc huy động vốn và cho vay TDĐ, để răn đe và xử lý thích đáng đối với các đối tượng này....
| Để khởi tố được tội cho vay lãi nặng trong giao dịch dân sự theo quy định tại Bộ luật Hình sự năm 2015, cần nhiều yếu tố gồm cho vay với lãi suất gấp 5 lần mức 20%/năm trở lên, thu lợi bất chính từ 30 triệu đồng đến dưới 100 triệu đồng. Khi có đủ các yếu tố này, người cho vay nặng lãi mới bị phạt tiền từ 50 triệu đồng đến 200 triệu đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm. Theo bà Lê Thị Tuấn Nghĩa, giảng viên Học viện Ngân hàng, chế tài nhẹ như vậy rất khó có tác dụng răn đe với đối tượng phạm tội. |
Diệu Thiện
Dành cho bạn
Đọc thêm
Ngân hàng dựng “lá chắn số”, chặn gần 4.000 tỷ đồng giao dịch đáng ngờ
Sacombank đặt mục tiêu giữ nợ xấu dưới 4,5%, "để dành" trên 30.000 tỷ đồng lợi nhuận
Mặt bằng rủi ro khách hàng đảo chiều tăng nhẹ, trên 11% tổ chức tín dụng lo lợi nhuận giảm
Chính sách tín dụng đặc thù hỗ trợ hơn 14 nghìn người chấp hành xong án phạt tù vay vốn
Shinhan Bank bứt tốc tín dụng, báo lãi trên 5.400 tỷ đồng
Lãi suất “nổi sóng", điều hành giữ nhịp tránh "giật cục"


