VPBank mua lại công ty tài chính Than Khoáng sản.

"Lẫn lộn" giữa ngân hàng thương mại và công ty tài chính

Hiện nay, các tổ chức tín dụng (ngân hàng thương mại, công ty tài chính, quỹ tín dụng nhân dân, tổ chức tài chính vi mô…) đều thực hiện cho vay tiêu dùng, tuy nhiên, hoạt động tín dụng tiêu dùng của các loại hình tổ chức tín dụng có sự khác biệt về sản phẩm, đối tượng khách hàng, cách thức tiếp cận khách hàng, hạn mức cho vay, thời hạn cho vay, quản trị rủi ro,...

Cụ thể, quỹ tín dụng nhân dân và tổ chức tài chính vi mô là loại hình tổ chức tín dụng đặc thù, được điều chỉnh bởi hệ thống văn bản quy phạm pháp luật riêng. Trong khi đó, hoạt động tín dụng tiêu dùng của ngân hàng thương mại và công ty tài chính đan xen lẫn nhau.

Ngân hàng thương mại và công ty tài chính đều cung cấp một số sản phẩm tín dụng tiêu dùng như cho vay trả góp để mua phương tiện đi lại, trang thiết bị gia đình, cho vay tiền mặt phục vụ đời sống,... đối với đối tượng khách hàng phi chuẩn, cách thức tiếp cận qua điểm giới thiệu dịch vụ tương tự mô hình công ty tài chính tín dụng tiêu dùng, tiềm ẩn rủi ro lớn do ngân hàng nhận tiền gửi của dân, hoạt động đa năng, trong khi đó ngân hàng chưa có hệ thống quản trị rủi ro chuyên nghiệp phù hợp với phân khúc khách hàng đại chúng của công ty tài chính tín dụng tiêu dùng.

Bên cạnh đó, năng lực tài chính, nguồn vốn hoạt động của công ty tài chính còn nhiều hạn chế (vốn điều lệ thấp, nguồn vốn hoạt động chủ yếu là đi vay tổ chức tín dụng khác hoặc vay ngân hàng mẹ,…); quản trị rủi ro, năng lực điều hành rất bất cập; hệ thống công nghệ thông tin phục vụ quản trị rủi ro còn yếu... Nhiều công ty tài chính đang trong quá trình chấn chỉnh, củng cố, tái cơ cấu theo Đề án cơ cấu lại hệ thống các tổ chức tín dụng giai đoạn 2011-2015.

Thời gian qua một số ngân hàng đã và đang xúc tiến việc thành lập công ty tài chính hoạt động chuyên ngành trong lĩnh vực tiêu dùng. Ngân hàng TMCP Phát triển Nhà TP.HCM đã mua lại công ty tài chính Việt Société Générale, VPBank mua lại công ty tài chính Than Khoáng sản và chuyển đổi hoạt động của các công ty tài chính này tập trung vào lĩnh vực tín dụng tiêu dùng.... Bên cạnh đó, một số tổ chức, tập đoàn nước ngoài có kinh nghiệm trong lĩnh vực tín dụng tiêu dùng cũng đang xúc tiến việc thành lập công ty tài chính tín dụng tiêu dùng.

Cho vay phi chuẩn, ngân hàng phải thành lập công ty tài chính

Theo NHNN, đây là giải pháp khả thi để tái cơ cấu công ty tài chính. Một mặt đáp ứng được nhu cầu thành lập công ty tài chính tín dụng tiêu dùng của các tổ chức tài chính nước ngoài, ngân hàng thương mại, mặt khác thúc đẩy nhanh tiến độ tái cơ cấu tổ chức tín dụng phi ngân hàng.

Với xu hướng chuyển đổi hoạt động sang cấp tín dụng tiêu dùng, thực tế hiện nay và trong tương lai sẽ có nhiều ngân hàng thương mại có nhu cầu thành lập công ty con trong lĩnh vực tín dụng tiêu dùng.

Tuy nhiên, hiện nay chúng ta chưa có văn bản quy phạm pháp luật điều chỉnh riêng đối với hoạt động cho vay tiêu dùng của công ty tài chính, ngân hàng thương mại.

Vì vậy, NHNN đã soạn thảo Thông tư với mục tiêu quy định những hoạt động tín dụng tiêu dùng mà công ty tài chính được thực hiện để tách biệt và hạn chế rủi ro đối với ngân hàng thương mại khi cho vay tiêu dùng đối với đối tượng khách hàng phi chuẩn.

Theo đó, công ty tài chính được thực hiện hoạt động tín dụng tiêu dùng dưới các hình thức: cho vay trả góp; cho vay thấu chi qua thẻ tín dụng; phát hành thẻ mua hàng. Khi đó, ngân hàng thương mại có nhu cầu cấp tín dụng tiêu dùng cho những đối tượng khách hàng phi chuẩn theo các hình thức trên phải thành lập công ty tài chính.

Quy định này sẽ tạo sân chơi bình đẳng, tuân thủ luật cạnh tranh trong hoạt động tín dụng tiêu dùng, góp phần thực hiện tái cơ cấu và bảo đảm các tổ chức tín dụng nói chung, công ty tài chính nói riêng phát triển bền vững. Đồng thời, đẩy mạnh tín dụng tiêu dùng để phát triển kinh tế, xã hội, nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Dương An