Sáng ngày 27/10, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Bộ Công an tổ chức Hội nghị Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thúc đẩy tăng trưởng ngành nông nghiệp khu vực miền Bắc, với sự tham dự của hơn 450 đại biểu. Hội nghị do Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng và Thứ trưởng Bộ Công an Nguyễn Văn Long đồng chủ trì.
Phát biểu khai mạc hội nghị, Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, trong bối cảnh tình hình thế giới diễn biến nhanh chóng, phức tạp, cạnh tranh thương mại ngày càng gay gắt, cùng với đó là các yêu cầu khắt khe về tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc cũng như những tác động bất thường của thiên tai và biến đổi khí hậu; ngành nông nghiệp và môi trường đã nỗ lực vượt qua nhiều khó khăn, duy trì đà tăng trưởng tích cực, đóng góp quan trọng vào sự phát triển chung của nền kinh tế.
Cụ thể, trong 9 tháng đầu năm 2026, tăng trưởng khu vực nông nghiệp và thủy sản đạt 4,02%; kim ngạch xuất khẩu lâm, thủy sản đạt 56,3 tỷ USD (tăng 7,8% so với cùng kỳ). Kết quả này tạo tiền đề thuận lợi để ngành phấn đấu hoàn thành và vượt các mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu của cả năm 2026. Bên cạnh đó, nhiều tiến bộ về giống, công nghệ sinh học, cơ giới hóa, bảo quản, chế biến và truy xuất nguồn gốc đã được ứng dụng hiệu quả, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả sản xuất.
 |
| Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng phát biểu. Ảnh: Khương Trung |
Bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu tăng trưởng nhanh, bền vững và nâng cao sức cạnh tranh đòi hỏi ngành nông nghiệp và môi trường phải chuyển dịch mạnh mẽ từ mô hình phát triển theo chiều rộng sang chiều sâu. Vì vậy, Bộ trưởng yêu cầu cần lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực then chốt để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng -theo tinh thần Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị.
Theo Bộ trưởng, khu vực phía Bắc có lợi thế về hệ thống viện nghiên cứu, trường đại học, đội ngũ chuyên gia và doanh nghiệp công nghệ. Tuy nhiên, sự gắn kết giữa nghiên cứu với sản xuất, cũng như việc chuyển giao, ứng dụng công nghệ vào thực tiễn vẫn còn hạn chế. Vì vậy, cần phát huy hiệu quả các nguồn lực khoa học, công nghệ, tập trung tháo gỡ những điểm nghẽn trong sản xuất, chế biến và thị trường.
Bộ trưởng đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận những vấn đề cốt lõi đang cản trở tăng trưởng của từng ngành hàng, địa phương, nhất là các vướng mắc về thể chế, chính sách, nguồn lực và khả năng ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất. Các đề xuất cần cụ thể, khả thi, bám sát thực tiễn và xác định rõ địa chỉ ứng dụng.
Cũng theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giai đoạn 2021-2025, toàn ngành đã chủ trì, phối hợp triển khai 1.373 nhiệm vụ khoa học và công nghệ; có 225 giống cây trồng, vật nuôi, thủy sản và lâm nghiệp mới được công nhận, đưa vào sản xuất; 150 tiến bộ kỹ thuật được ban hành và 158 bằng độc quyền sáng chế, giải pháp hữu ích được cấp phép. Ngành cũng bước đầu xác định 19 sản phẩm cơ bản đáp ứng tiêu chí sản phẩm công nghệ chiến lược.
Hơn 2.000 mô hình nông nghiệp công nghệ cao, tuần hoàn, giảm phát thải được triển khai tại thực địa, góp phần giảm chi phí đầu vào, nâng cao thu nhập cho người sản xuất; hiệu quả kinh tế được ghi nhận tăng khoảng 10-30%. Trong chuyển đổi số, ngành đã hoàn thành xây dựng và từng bước vận hành 25 cơ sở dữ liệu, hệ thống thông tin chuyên ngành, đồng thời kết nối, liên thông trực tiếp với 12 cơ sở dữ liệu quốc gia.
Tại miền Bắc, một số kết quả nghiên cứu, ứng dụng đã giải quyết các vấn đề thực tiễn như phát triển giống lúa thuần chất lượng cao, chịu rét; giống ngô sinh khối và công nghệ sản xuất vaccine thú y phòng, chống dịch tả lợn châu Phi. ..
Trong giai đoạn 2026 - 2030, ngành định hướng chuyển từ lấy số lượng nhiệm vụ, sản phẩm nghiên cứu làm trọng tâm sang lấy hiệu quả ứng dụng, khả năng thương mại hóa và giá trị thực tế tạo ra cho sản xuất làm thước đo.
Theo các mục tiêu đề ra, ngành phấn đấu nâng tỷ trọng đóng góp của năng suất nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế lên trên 55%; huy động nguồn lực ngoài ngân sách nhà nước đạt 30 - 35% tổng nguồn lực thực hiện các nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo có khả năng ứng dụng, thương mại hóa, nhân rộng. Ít nhất 60% kết quả nghiên cứu phải được ứng dụng, chuyển giao, thương mại hóa hoặc phục vụ công tác quản lý nhà nước.
Ngành cũng định hướng hình thành tối thiểu 5 trung tâm đổi mới sáng tạo, hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo hoặc thử nghiệm, trình diễn công nghệ gắn với vùng sinh thái và chuỗi giá trị; hỗ trợ ít nhất 50 doanh nghiệp trong các hoạt động về sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng, truy xuất nguồn gốc, xúc tiến thương mại và kết nối viện, trường với doanh nghiệp.
 |
| Ngành Nông nghiệp đặt mục tiêu ít nhất 60% kết quả nghiên cứu được ứng dụng. Ảnh minh họa |
Ngành nông nghiệp và môi trường xác định ba hướng đột phá gồm: phát triển công nghệ chiến lược; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu; đẩy mạnh chuyển đổi số và quản trị dựa trên dữ liệu.
Trong đó, ưu tiên công nghệ sinh học, công nghệ gen, công nghệ tế bào, nông nghiệp chính xác, quản lý phát thải và kinh tế tuần hoàn; gắn nghiên cứu với lợi thế từng vùng sinh thái. Đồng thời, đổi mới cơ chế đặt hàng nhiệm vụ khoa học, công nghệ, tăng cường liên kết giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp, tháo gỡ vướng mắc về tài chính, sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ, bảo đảm kết quả nghiên cứu có địa chỉ ứng dụng cụ thể.
Về chuyển đổi số, ngành tập trung hoàn thiện hạ tầng, cơ sở dữ liệu, tăng cường chia sẻ dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, viễn thám, truy xuất nguồn gốc trong quản lý và sản xuất. Tại miền Bắc, ưu tiên truy xuất nguồn gốc các chuỗi sản phẩm chủ lực như gỗ rừng trồng, chè, quả đặc sản, lúa gạo chất lượng cao phát thải thấp và thủy sản; phát triển logistics nông sản công nghệ cao để giảm chi phí, hạn chế tổn thất sau thu hoạch.
Trong năm 2026, ngành dự kiến hoàn thành tuyển chọn, giao nhiệm vụ công nghệ chiến lược trong nông nghiệp; chuẩn hóa danh mục 187 nhiệm vụ khoa học và công nghệ mở mới năm 2027, theo định hướng bảo đảm 100% nhiệm vụ có doanh nghiệp cam kết ứng dụng, tiếp nhận kết quả; đồng thời hoàn thiện kiến trúc tổng thể và quy chế chia sẻ dữ liệu của Không gian dữ liệu số ngành Nông nghiệp và Môi trường.
