Số thu chỉ chiếm 20% quy mô doanh thu

Bộ Tài chính vừa có tờ trình trình Chính phủ về dự thảo Nghị định quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử (TMĐT), nền tảng số của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh.

Đánh giá về tình hình thực hiện, Bộ Tài chính cho biết, hoạt động TMĐT đã và đang trở thành lĩnh vực có ảnh hưởng quan trọng đến tăng trưởng kinh tế của các quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Nhiều đối tượng kinh doanh thương mại điện tử chưa thực hiện việc kê khai, nộp thuế theo quy định của pháp luật. Ảnh: TL

Hoạt động kinh doanh TMĐT rất đa dạng về mô hình hoạt động và đối tượng tham gia; phương thức mua bán, giao dịch thông qua các phương tiện trực tuyến, phần mềm điện tử được kết nối mạng Internet toàn cầu; mô hình kinh doanh thông qua môi trường mạng với quy trình mua bán tự động mà không cần có sự tiếp xúc trực tiếp giữa người mua và người bán; phạm vi không gian và thời gian là không giới hạn, người mua người bán có thể kết nối trên phạm vi toàn cầu vào bất cứ thời điểm nào với cơ chế hoàn toàn tự động.

Các chủ thể tham gia vào hoạt động TMĐT không chỉ có người mua, người bán mà còn đơn vị thứ ba là người tổ chức các nền tảng để kết nối giữa người mua và người bán; các đơn vị vận chuyển, các trung gian thanh toán.

Theo đánh giá của Bộ Tài chính, thị trường TMĐT Việt Nam ngày càng phát triển. Quy mô thị trường TMĐT các năm gần đây đã tăng trưởng mạnh (từ 16,4 tỷ USD năm 2022 lên đến 20,5 tỷ USD năm 2023 và đạt 25 tỷ USD trong năm 2024).

Tuy nhiên, tổng số thu từ hoạt động kinh doanh TMĐT của doanh nghiệp, hộ kinh doanh trong nước và nhà cung cấp nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam chỉ chiếm khoảng 20% quy mô doanh thu thị trường TMĐT và tỷ trọng này đang có xu hướng giảm từ 20,1% năm 2022 xuống 17,4% năm 2024.

Như vậy, có thể thấy rằng nhiều đối tượng kinh doanh chưa thực hiện việc kê khai, nộp thuế theo quy định của pháp luật thuế đối với doanh thu từ hoạt động TMĐT.

Các nước triển khai thu thuế qua sàn điện tử

Thông tin về kinh nghiệm quốc tế trong quản lý nền tảng TMĐT, nền tảng số, Bộ Tài chính cho biết, theo thông tin từ các website sàn giao dịch quốc tế, các bài báo quốc tế và tài liệu của OECD thì các sàn TMĐT lớn nhất trên thế giới như: eBay, Amazon, Bestbuy,... hiện nay đều đang thực hiện nghĩa vụ tính thuế doanh thu (hoặc thuế GTGT) đối với từng đơn hàng, sau đó, nộp vào ngân sách thay cho người bán trên sàn của mình.

Khi người mua đặt hàng, sẽ có số thuế tạm tính được cộng vào tiền thanh toán. Số thuế này sẽ được xác định chính xác tại email xác nhận đơn hàng gửi đến cho người mua. Các thông tin về quy định tính và nộp thuế thay cho người bán thường được các sàn điện tử thông báo công khai trên website của mình.

Cơ quan thuế các nước phát triển đã triển khai các biện pháp để thu thuế doanh thu thông qua các sàn điện tử. Ảnh: TL

Điển hình trường hợp của eBay, tại mục thông tin về thuế dành cho người bán hàng, eBay thông báo rõ người bán hàng có trách nhiệm phải chịu các khoản thuế và phí bao gồm: thuế doanh thu, thuế thu nhập và thuế nhập khẩu (với người mua ở nước ngoài). Số tiền thuế từ các đơn hàng này eBay có trách nhiệm thu hộ và nộp thuế thay cho người bán.

Từ ngày 1/1/2021, đã có tổng số 44 cơ quan thuế của các bang tại Mỹ yêu cầu eBay thực hiện nghĩa vụ này.

Tham khảo của Bộ Tài chính cũng cho biết, từ năm 2018, 2019, cơ quan thuế các nước phát triển như: Anh, Mỹ, Úc, Đức đã triển khai các biện pháp để thu thuế doanh thu thông qua các sàn điện tử.

Theo đó, khi người mua thực hiện mua hàng từ người bán ở nước ngoài, thì giao dịch này phải thuộc đối tượng chịu thuế ở nơi tiêu thụ (nơi người mua ở). Tuy nhiên, người bán không phải lúc nào cũng xác định được số thuế họ phải nộp cho mỗi quốc gia mà họ bán hàng tới. Các nước đã ban hành các đạo luật yêu cầu các sàn giao dịch điện tử phải có nghĩa vụ xác định nghĩa vụ thuế của người bán và thu hộ rồi nộp cho cơ quan thuế.

Tại Trung Quốc, ngoài việc thực hiện thu hộ, nộp hộ thuế cho người bán, cơ quan thuế còn yêu cầu lưu trữ các thông tin về giao dịch, thuế trong tối thiểu 3 năm.

OECD khuyến nghị các nước nên thống nhất cách thức và có chế độ quy định người tạo lập nền tảng kỹ thuật số (các sàn giao dịch điện tử) là người có trách nhiệm đầy đủ và duy nhất trong việc xác định số thuế phải nộp của các đơn hàng, thu hộ và nộp cho cơ quan thuế.

Từ cơ sở thực tiễn và tham khảo kinh nghiệm quốc tế nêu trên, Bộ Tài chính cho rằng, việc xây dựng Nghị định quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng TMĐT, nền tảng số của hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh theo quy định tại Luật số 56/2024/QH15 là rất cần thiết./.