Nguồn vốn vay nước ngoài tập trung cho đầu tư phát triển cơ sở hạ tầng. Ảnh: Đức Minh

Nỗ lực cơ cấu lại danh mục nợ chính phủ

Theo đại diện Cục Quản lý nợ và Tài chính đối ngoại (QLN&TCĐN) - Bộ Tài chính, với sự điều hành quyết liệt của Chính phủ, công tác quản lý, huy động và trả nợ công, nợ chính phủ trong năm 2019 đã đạt nhiều kết quả tích cực, bám sát các mục tiêu, nhiệm vụ về quản lý nợ công theo các nghị quyết của Quốc hội, Chính phủ về phát triển kinh tế - xã hội, kế hoạch tài chính và dự toán ngân sách nhà nước (NSNN).

Công tác quản lý nợ công trong năm 2019 về cơ bản đã thực hiện tốt mục tiêu tổ chức huy động vốn với chi phí thấp gắn liền với mức độ rủi ro hợp lý cho đầu tư phát triển.

Việc huy động vốn cho NSNN được thực hiện tốt, đồng thời chủ động tái cơ cấu danh mục nợ trái phiếu chính phủ (TPCP), gắn việc tổ chức phát hành TPCP với tiến độ trả nợ gốc và giải ngân vốn đầu tư công. Danh mục nợ TPCP đã cải thiện theo hướng kéo dài kỳ hạn, giảm lãi suất bình quân, đa dạng cơ cấu nhà đầu tư, góp phần phát triển thị trường TPCP hoạt động an toàn, hiệu quả.

Thông tin về huy động vốn trong nước, đại diện Cục QLN&TCĐN cho biết, tổng khối lượng TPCP đã phát hành trong năm 2019 là 229,8 nghìn tỷ đồng. Kỳ hạn phát hành TPCP trung bình cả năm khoảng 13,4 năm.

Kỳ hạn phát hành TPCP tập trung phát hành kỳ hạn dài từ 10 năm trở lên, từ năm 2017 đến nay duy trì khoảng 12 - 13 năm, trong đó năm 2019 khoảng 13,44 năm, góp phần kéo dài kỳ hạn còn lại bình quân của danh mục nợ TPCP lên mức 7,42 năm, mức cao nhất từ trước đến nay.

Lãi suất phát hành TPCP giảm ở tất cả các kỳ hạn, tiết kiệm chi phí huy động vốn cho NSNN. Theo đó, từ năm 2015 đến nay, mặt bằng lãi suất đã giảm từ mức khoảng 6,5% - 8%/năm đối với các kỳ hạn 5 năm đến 30 năm xuống còn khoảng 3,15% - 5,35%/năm, trong đó kỳ hạn 10 năm đến 30 năm đang có lãi suất thấp nhất từ trước đến nay. Riêng trong năm 2019, lãi suất phát hành bình quân là 4,5%/năm. Lãi suất trung bình tiếp tục xu hướng giảm so với cuối năm 2018, góp phần giảm chi phí huy động vốn vay trong nước của Chính phủ.

Đối với vốn vay ODA, vay ưu đãi nước ngoài, Bộ Tài chính đã chủ động rà soát, định kỳ công khai đầy đủ và kịp thời các thông tin về khung điều kiện vay ODA, vay ưu đãi của nhà tài trợ, điều kiện cho vay lại vốn vay ODA, khả năng vay nợ của chính quyền địa phương,... làm cơ sở để các bộ ngành, địa phương, chủ dự án và các doanh nghiệp đề xuất dự án mới.

Căn cứ Khoản 4 Điều 13 Luật Quản lý nợ công năm 2017, Chính phủ đã ban hành Nghị quyết số 39/NQ-CP ngày 11/6/2019 của Chính phủ, phê duyệt hạn mức cho vay lại vốn vay ODA, vay ưu đãi nước ngoài của Chính phủ và hạn mức bảo lãnh chính phủ năm 2019. Trong năm 2019, Bộ Tài chính đã thực hiện ký kết 10 hiệp định vay vốn nước ngoài của Chính phủ, tổng trị giá khoảng 828 triệu USD.

Bộ Tài chính cũng thường xuyên giám sát hạn mức vay ODA và vay ưu đãi cho đầu tư phát triển cho giai đoạn trung hạn 2016 - 2020 theo nghị quyết của Quốc hội; kịp thời báo cáo Thủ tướng Chính phủ về những rủi ro có thể ảnh hưởng làm tăng hạn mức và ảnh hưởng đến cân đối NSNN trong trung hạn. Đồng thời, Bộ Tài chính chủ động xây dựng kế hoạch vay, trả nợ công năm 2019 và chương trình quản lý nợ công 3 năm giai đoạn 2019 - 2021 nhằm đánh giá toàn diện các yếu tố chi phí - rủi ro của danh mục nợ, giám sát chặt chẽ công tác huy động, sử dụng vốn vay nợ công theo kế hoạch và các hạn mức được duyệt.

Các chỉ tiêu nợ công đều giảm

Với việc đánh giá ước tình hình thực hiện kế hoạch vay, trả nợ và các hạn mức nợ năm 2019 như trên, theo tính toán của Cục QLN&TCĐN, dự kiến đến cuối năm 2019 nợ công khoảng 55% GDP, nợ chính phủ khoảng 48% GDP, đảm bảo nằm trong giới hạn được Quốc hội cho phép.

Về cơ cấu danh mục nợ chính phủ, tỷ trọng nợ trong nước tăng dần, dự kiến cuối năm 2019 đạt 62,3% tổng dư nợ chính phủ (năm 2016 mức 60,1%); nợ nước ngoài giảm dần, dự kiến đạt 37,7% tổng dư nợ chính phủ (năm 2016 ở mức 39,9%), góp phần đảm bảo an ninh tài chính quốc gia.

Nợ trong nước chủ yếu là các khoản TPCP, đã được cải thiện về kỳ hạn, chi phí huy động, cơ cấu nhà đầu tư. Hiện nay kỳ hạn còn lại của danh mục nợ TPCP đạt 7,4 năm, cao hơn 1,4 năm so với năm 2016; lãi suất phát hành bình quân giảm từ 6,7%/năm năm 2016 xuống còn 4,5%/năm.

Nợ nước ngoài chủ yếu vẫn là các khoản vay ODA, vay ưu đãi từ các nhà tài trợ song phương và đa phương với kỳ hạn vay dài, lãi suất ưu đãi.

Như vậy, đến cuối năm 2019 dự kiến các chỉ tiêu nợ so với GDP duy trì trong các ngưỡng an toàn được Quốc hội cho phép và tiếp tục xu hướng giảm của năm 2018, chủ yếu do tình hình cân đối NSNN diễn biến thuận lợi, qua đó giảm nhu cầu huy động vốn của Chính phủ để bù đắp bội chi cho đầu tư phát triển; tiếp tục siết chặt bảo lãnh chính phủ cho doanh nghiệp vay và mức bảo lãnh phát hành cho Ngân hàng Phát triển thấp hơn nợ gốc đến hạn, dẫn đến dư nợ chính phủ bảo lãnh tiếp tục giảm trong năm 2019.

Được biết, hiện nay Bộ Tài chính đang phối hợp với các bộ, ngành, địa phương, các nhà tài trợ, cơ quan cho vay lại, đơn vị được bảo lãnh để rà soát, đối chiếu đánh giá tình hình thực hiện kế hoạch vay trả nợ năm 2019.

Đức Minh