Nhiều diện tích thanh long ở Bình Thuận bị nông dân bỏ mặc không chăm sóc, sau đó bà con chặt bỏ trồng cây khác. Ảnh: Báo Bình Thuận.

Theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT), nguyên nhân dẫn đến tình trạng này là do việc tiêu thụ thanh long gặp khó khăn, trong khi chi phí sản xuất lớn dẫn tới người dân trồng lãi ít hoặc không lãi, thậm chí thua lỗ.

Trong khi đó, trên 80% sản lượng xuất khẩu sang Trung Quốc, nhưng Trung Quốc đang thực hiện chính sách “Zero Covid” làm cho xuất khẩu bị đình trệ.

Đặc biệt, giá vật tư, nhất là phân bón tăng, nên chi phí đầu vào, giá thành tăng cao cũng ảnh hưởng đến thu nhập của người dân. Đó là chưa kể sản phẩm thanh long của Việt Nam đang phải cạnh tranh gay gắt do gần đây một số nước như: Trung Quốc, Thái Lan, Philippines, Nhật Bản, Úc… tập trung phát triển trồng trong nước.

Từ thực tế nông dân chặt bỏ thanh long, Bộ NN&PTNT khuyến cáo người dân không nóng vội chặt bỏ, không chuyển đổi cây trồng khác đối với các vườn cây sinh trưởng tốt tại các vùng chuyên canh tập trung. Bên cạnh đó, cơ quan chức năng địa phương cần rà soát, đánh giá lại hiệu quả, lợi thế sản xuất thanh long trên phạm vi cả nước; tổ chức lại sản xuất tại các vùng sản xuất tập trung.

Cùng với đó, các địa phương thực hiện rải vụ thu hoạch phù hợp theo nhu cầu thị trường, đẩy mạnh chế biến đa dạng hóa sản phẩm…; phổ biến các mô hình, quy trình kỹ thuật giảm chi phí đầu vào, giảm giá thành, canh tác theo VietGAP, hữu cơ, tuần hoàn.

Bộ NN&PTNT cũng sẽ phối hợp với các bộ, ngành liên quan nâng cao năng lực dự báo, thông tin thị trường làm cơ sở xây dựng kế hoạch sản xuất linh hoạt, phù hợp; khuyến khích, hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu chính ngạch, thúc đẩy tiêu thụ nội địa; đẩy mạnh chế biến sâu, đa dạng hóa sản phẩm; đầu tư hệ thống kho bãi phục vụ xuất khẩu đường bộ, đường thủy, đường sắt sang Trung Quốc,…

Theo báo cáo của Bộ NN&PTNT, thời gian qua có tình trạng nông dân một số vùng chặt bỏ thanh long như Bình Thuận diện tích thanh long giảm 2.198 ha, Long An giảm 866 ha,... Nhiều nông dân không ngại ngần chặt bỏ thanh long chuyển sang trồng mít, sầu riêng,...

Theo chính quyền địa phương, nguyên nhân nông dân chặt bỏ thanh long là do giá bán xuống thấp, không tiêu thụ được suốt thời gian dài. Đặc biệt trong những tháng đầu năm 2022, giá thanh long liên tục xuống thấp ở mức 500 đồng/kg đến 4.000 đồng/kg, thậm chí có lúc thanh long chín không người mua buộc phải đổ bỏ.