Nhìn lại những nhân tố ảnh hưởng lớn đến biến động tỷ giá năm 2024, ông Nguyễn Chí Quang - Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết, dòng ngoại hối trên thế giới biến động mạnh năm vừa qua, tất cả thị trường mới nổi đều bị suy giảm dòng vốn đầu tư và rút về trú ẩn tại Mỹ.

"Trên thị trường chứng khoán, thống kê sơ bộ của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho thấy, nhà đầu tư nước ngoài bán ròng hơn 3,5 tỷ USD, đặc biệt sau khi Tổng thống Trump đắc cử, điều này gây sức ép tới thị trường ngoại hối. Song song với đó, trong tháng 11/2024, chúng ta cũng phải cân đối lượng ngoại tệ lớn cho Kho bạc Nhà nước thanh toán các khoản trái phiếu chính phủ đến hạn. Hai lượng ngoại tệ đột biến trên rất lớn, gây sức ép trong thời gian ngắn khiến thị trường ngoại tệ có diễn biến căng thẳng”, ông Quang nói.

Linh hoạt điều hành, giảm sốc trước các biến động

Trước những biến động nhất định trên thị trường ngoại hối, ông Nguyễn Chí Quang cho biết, trong hai quý đầu năm 2024, NHNN phải tiến hành bán ngoại tệ can thiệp. Quý III/2024, thị trường ngoại tệ ổn định hơn, nguồn cung cải thiện tích cực. Sang quý IV/2024, những diễn biến bất ngờ trên thị trường quốc tế lại gây áp lực tới tỷ giá. Đặc biệt, tháng 11/2024, chiến thắng của ông Donald Trump trong cuộc bầu cử Tổng thống Mỹ tác động mạnh tới đồng USD khi định hướng chính sách tương tự nhiệm kỳ 1, tức áp thuế suất cao với hàng nhập khẩu, đặc biệt là các nước là đối tác thương mại lớn, trong đó có Việt Nam.

Giảm áp lực từ đầu cơ ngoại tệ trong ngắn hạn “Chênh lệch lãi suất trên thị trường liên ngân hàng luôn âm dù trong năm 2024, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) nhiều lần giảm lãi suất, dẫn tới các tổ chức tín dụng kinh doanh chênh lệch lãi suất, nắm giữ đồng USD. Bằng biện pháp điều hành trên thị trường liên ngân hàng, NHNN sử dụng tín phiếu để giảm sức ép đáng kể với đầu cơ ngoại tệ”. Ông Nguyễn Chí Quang - Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước

Ngay sau đó, thị trường ngoại hối toàn cầu có những thay đổi lớn, chỉ số DXY tăng nhanh, có thời điểm tháng cuối năm 2024 tăng cao nhất trong vòng 3 năm lên 109,6 điểm khiến đồng USD tăng 7,6% so với năm 2023.

"NHNN điều hành chặt chẽ, kết hợp các công cụ chính sách tiền tệ, thực hiện hoạt động bơm, hút nhịp nhàng trên thị trường liên ngân hàng khi “đi bằng hai chân”. Một mặt, không để các ngân hàng khó khăn về thanh khoản; mặt khác, hút bớt lượng tiền dư thừa trên thị trường liên ngân hàng để giảm chênh lệch lãi suất USD - VND" - ông Nguyễn Chí Quang cho biết thêm.

Song song với đó, NHNN cũng phối hợp chặt chẽ với các cơ quan, dưới sự chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ để điều hành hài hoà chính sách tiền tệ và chính sách tài khoá. NHNN thường xuyên phối hợp với Kho bạc Nhà nước về lượng tiền gửi tại hệ thống ngân hàng, hay quá trình phát hành trái phiếu chính phủ. Qua đó, một mặt, chúng ta giữ được mặt trận lãi suất, không để lãi suất tăng nóng; mặt khác, vẫn kiểm soát được tỷ giá.

“Kết quả đồng VND mất giá khoảng 5,03% so với USD, nhưng là mức mất giá thấp so với các nước trong khu vực ASEAN và so với các nước xuất khẩu lớn vào Mỹ, mức mất giá của VND cũng thấp”, đại diện NHNN đánh giá.

Việt Nam là 1 trong 3 quốc gia xuất khẩu lớn nhất vào Mỹ, sau Trung Quốc và Mexico, thậm chí lớn hơn Đài Loan, Hàn Quốc song các quốc gia này mất giá đều trên 10%. Nhờ đó, Việt Nam kiểm soát lạm phát ở mức ổn định, dưới 4% theo mục tiêu Quốc hội đề ra; đồng thời, tạo điều kiện các tổ chức tín dụng giảm mặt bằng lãi suất cho vay.

Nhận diện thách thức dưới thời chính quyền Trump 2.0

Việc ổn định tỷ giá và lãi suất trong bối cảnh nhiều biến động năm 2025, đặc biệt là khi Tổng thống Donald Trump chính thức nhậm chức vào ngày 20/1 tới đây và triển khai các chính sách mạnh về thuế sẽ dẫn đến biến động lớn tới dòng ngoại hối, đầu tư trên toàn cầu, là một trong những nhiệm vụ rất thách thức với NHNN thời gian tới.

Ba thách thức lớn trong nhiệm kỳ sắp tới của Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, trong đó có biến động tỷ giá cũng được ông Suan Teck Kin, Chuyên gia kinh tế, Giám đốc điều hành Khối nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, Ngân hàng UOB (Singapore) phân tích rõ.

Theo ông Suan Teck Kin, thách thức đầu tiên về thuế quan. Việt Nam là nền kinh tế có độ mở cao, đứng thứ hai trong khu vực Đông Nam Á, chỉ sau Singapore. Do đó, hai quốc gia đều chịu ảnh hưởng mạnh mẽ từ thương mại toàn cầu, điều này thể hiện rõ nét nhất trong năm 2022 - 2023. Năm 2024, tăng trưởng GDP của Việt Nam đạt 7,09%, tương đồng với sự tăng trưởng về xuất khẩu và thương mại quốc tế.

Hiện Mỹ ghi nhận thâm hụt thương mại lớn đến từ Trung Quốc. Với ASEAN, con số thâm hụt năm 2016 chỉ 83 tỷ USD song tăng lên 203 tỷ USD năm 2023. Thâm hụt thương mại của Mỹ với Việt Nam cũng tăng gần 4 lần, từ 32 tỷ USD năm 2016 lên hơn 100 tỷ USD năm 2023. Do đó, Việt Nam cần nhận diện được những thách thức thuế quan khi Tổng thống Trump sẽ hiện thực hóa những cam kết sau nhậm chức.

Thứ hai, thách thức về thị trường tài chính. Biến động của đồng USD và tỷ giá được thúc đẩy bởi chính sách thương mại của Mỹ và các bất ổn địa chính trị. "Đồng USD sẽ có thể tăng giá ít nhất đến khoảng tháng 6/2025 trước khi bắt đầu giảm giá" - đại diện Ngân hàng UOB nhận định.

Tuy nhiên, theo ông Suan Teck Kin, NHNN Việt Nam có những biện pháp điều hành phù hợp để giảm áp lực tỷ giá.

Thứ ba, thách thức về chuỗi cung ứng. Chính sách thuế quan cứng rắn hơn từ chính quyền Trump có thể làm gián đoạn dòng chảy thương mại và đầu tư toàn cầu, gây ảnh hưởng đến ASEAN. Điều này sẽ gây nên sự chuyển dịch chuỗi cung ứng thế nào là điều cần lưu ý.