>> Đổi mới chính sách phát triển thủy sản bền vững

Sáng 6/11, Quốc hội chính thức mở phiên chất vấn và trả lời chất vấn các thành viên Chính phủ. Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (Bộ NN&PTNN) Nguyễn Xuân Cường là người mở màn phiên trả lời chất vấn.

Trong sáng nay, vấn đề liên quan tới Nghị định 67/2014/NĐ-CP (Nghị định 67) về chính sách phát triển thủy sản, hỗ trợ ngư dân vươn khơi bám biển được nhiều đại biểu quan tâm đặt câu hỏi. Liên quan tới nội dung này, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Lê Minh Hưng cũng có phần trả lời làm rõ thêm vấn đề được đại biểu nêu.

Đã điều chỉnh chính sách hợp lý hơn

Đặt câu hỏi tại hội trường, đại biểu Lê Công Nhường (Bình Định) cho biết, Nghị định 67 khi triển khai gặp một số bất cập khiến nhiều ngư dân tiên phong bỗng chốc trắng tay, nợ nần. Ở Bình Định, có ngư dân vì vay theo đường tín dụng đen phải bỏ trốn, gia đình tan nát. Báo cáo cho thấy, kết quả đánh giá trữ lượng nguồn lợi hải sản vùng biển Việt Nam giai đoạn 2011 - 2015 có tỷ lệ trung bình 4,36 triệu tấn, giảm 14% so với giai đoạn 2000 - 2005. Tổng sản lượng khai thác hải sản khoảng dự toán đã vượt khả năng cho phép khai thác và tái tạo.

Vì vậy, đại biểu Nhường đề nghị Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cho biết giải pháp để hỗ trợ những ngư dân tiên phong với Nghị định 67 vẫn đang là con nợ xấu? Đồng thời, Bộ trưởng có giải pháp gì để giải quyết bài toán dư thừa công suất khai thác của tàu thuyền cả nước (như báo cáo của Tổng cục Thủy sản) nhằm đem lại hiệu quả cho các tàu sắp đóng theo Nghị định 67? Đây cũng là vấn đề được đại biểu Phan Thanh Bình (Quảng Nam) quan tâm đặt câu hỏi.

Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT cho biết, Nghị định 67 được Chính phủ ban hành năm 2014 trong một bối cảnh cần hỗ trợ đầu tư, khuyến khích ngư dân vươn ra ngư trường xa để đảm bảo phát triển kinh tế và đảm bảo an ninh quốc phòng của đất nước.

Nghị định 67 bao gồm nhiều nhóm nội dung lớn, như: hỗ trợ, khuyến khích bảo hiểm để cho thuyền viên ra khơi; hỗ trợ trang thiết bị tàu, ngư cụ, các phương tiện đánh bắt để ngư dân yên tâm bám biển; hỗ trợ công tác hậu cần để đảm bảo về nguyên liệu cho các chuyến ra khơi; hỗ trợ để phát triển phương tiện mới là tàu đánh cá (tàu 67);....

Thông tin từ Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cho biết, kết quả đến bây giờ, cả nước về phát triển được 1.030 phương tiện với công suất lớn từ 800 mã lực trở lên, bằng 3 loại vật liệu (sắt, composite, gỗ).

Riêng tàu sắt mà mọi người hay nhắc tới là một dạng tàu mới. Tổng số tàu vỏ sắt hiện nay là 358 chiếc, chiếm 34,2% trong tổng số 1.030 tàu. Do đây là loại tàu mới nên trong quá trình đóng còn để xảy ra chuyện 40 tàu hỏng (trong đó có 21 chiếc của Bình Định). Trong số này, có 29 cái khác lỗi nhỏ, nên sửa chữa được ngay; nhưng riêng 21 tàu hỏng nặng thì được vào cuộc ráo riết và cho đến hơn 1 năm sau mới khắc phục được.

Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Nguyễn Xuân Cường trả lời chất vấn tại Quốc hội sáng 6/11. Ảnh: DT.

Tuy nhiên, theo Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường, câu chuyện ở đây là hiện nay còn 55 chiếc tàu đóng theo Nghị định 67 nằm bờ không ra khơi được. Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường cho biết, thực trạng này có nhiều nguyên nhân, như: đánh bắt không hiệu quả, vì ngư trường như hiện nay đang bị quá tải. Một số chủ tàu bị chết nên chưa khắc phục được. Một số chủ tàu không tích cực tham gia dẫn đến câu chuyện có hơn 30% đến kỳ bảo dưỡng nhưng không đi bảo dưỡng;...

“Trước tình hình này, chúng tôi đã tham mưu cho Chính phủ và Thủ tướng Chính phủ đã có nhiều quyết sách, trong đó, xác định rõ: Trước hết về vấn đề tiềm năng ngư trường, nên chúng ta không khuyến khích phát triển đội tàu nữa; đồng thời, phương thức đầu tư hỗ trợ tín dụng theo 11 năm là không phù hợp. Do đó, cần thay phương thức này vì không có tác dụng nhiều mà còn tạo ra một số tâm lý cá biệt; đồng thời, ngân hàng cũng rất vất vả. Chính vì vậy, Chính phủ đã ban hành ngay Nghị định 17/2018/NĐ-CP, trong đó thay đổi hình thức hỗ trợ theo hướng, ai có đủ điều kiện ra khơi, có năng lực và tiềm lực thì tự đóng tàu và Nhà nước hỗ trợ một lần. Nhà nước hỗ trợ tối đa 35%, với mức hỗ trợ từ 6 - 8 tỷ đồng, tùy vào từng loại công suất” – Bộ trưởng Nguyễn Xuân Cường thông tin.

Bộ trưởng cho biết thêm: “Từ năm 2018, chúng ta chuyển sang dạng hỗ trợ này, đến nay có 40 chiếc tàu được đóng theo dạng này. Bởi vì chỉ có người dân tự nguyện bỏ tiền ra, người dân có đủ điều kiện mới khai thác hiệu quả. Qua phản hồi của người dân sở hữu 40 chiếc tàu này (hơn 30 đã đóng xong) đều không có điều tiếng gì”.

Theo Bộ trưởng Bộ NN&PTNT, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo 28 tỉnh, thành tổng kết sâu sắc việc thực hiện Nghị định 67 và trong tháng 12 tới, Chính phủ sẽ chỉ đạo tổng kết, nhằm hoàn thiện những cơ chế chính sách để tiếp tục hỗ trợ ngư dân vươn khơi, bám biển.

Ngành Ngân hàng đã cơ cấu lại nhiều khoản vay cho ngư dân

Cũng liên quan tới Nghị định 67, tại phiên chất vấn, các đại biểu đã đề nghị Thống đốc NHNN Lê Minh Hưng trả lời về việc xử lý nợ xấu và giải pháp đối với các khoản vay của ngư dân.

Trả lời về nội dung này, Thống đốc Lê Minh Hưng cho biết, hiện nay, tổng dư nợ cho vay còn lại theo Nghị định 67 khoảng 10.500 tỷ đồng, tuy nhiên nợ xấu hiện chiếm khoảng 33%. Trước diễn biến đó, từ cuối năm 2018, NHNN đã chủ động báo cáo Thủ tướng Chính phủ để chỉ đạo các bộ, ngành, cùng với với các địa phương liên quan triển khai các biện pháp. Gần đây nhất là ngày 30/10, sau khi làm việc với các địa phương và bộ, ngành liên quan, NHNN tiếp tục có báo cáo Thủ tướng để có các giải pháp căn cơ để triển khai.

Người đứng đầu ngành Ngân hàng cho biết thêm, tới đây Bộ NN&PTNT sẽ tham mưu cho Chính phủ và phối hợp với các địa phương rà soát lại quy hoạch phát triển tàu cá gắn với nguồn lợi thủy hải sản và các nhóm nghề, ngư trường khai thác, hướng dẫn ngư dân và các địa phương tổ chức lại sản xuất, hoạt động khai thác hiệu quả và bền vững hơn.

“UBND các tỉnh, thành phố triển khai chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, từ cuối năm 2018, trong đó tập trung phối hợp với ngành Ngân hàng rà soát các trường hợp cụ thể. Trong trường hợp bất khả kháng thì tiếp tục hỗ trợ cùng với ngành Ngân hàng để cơ cấu lại nợ cho ngư dân, còn trong trường hợp khác có biểu hiện ỷ lại, chây ì thì cũng phối hợp với ngành Ngân hàng để thu hồi nợ” – Thống đốc Lê Minh Hưng nói.

Theo Thống đốc, bản thân ngành Ngân hàng cũng đã chủ động phối hợp với Bộ NN&PTNN và các bộ, ngành liên quan để hoàn thiện cơ chế chuyển đổi chủ tàu; đặc biệt là có giải pháp để xử lý chênh lệch giữa giá trị thực tế của tàu được định giá lại và dư nợ của chủ tàu cũ ở thời điểm được bàn giao; đồng thời hướng dẫn bổ sung các giải pháp để bổ sung hỗ trợ lãi suất đối với chủ tàu mới khi nhận lại toàn bộ khoản vay, bao gồm cả nợ quá hạn và nợ được cơ cấu lại thời hạn trả nợ.

“Về phía ngành Ngân hàng, chúng tôi đã chỉ đạo các tổ chức tín dụng trong thẩm quyền của mình tiến hành các giải pháp cơ cấu lại thời hạn trả nợ và trên thực tế đã cơ cấu lại thời hạn trả nợ cho rất nhiều khách hàng nông dân và ngư dân vay vốn. Đồng thời, chúng tôi là ưu tiên tập trung thu nợ gốc trước, nợ lãi sau và thực hiện cơ chế hỗ trợ để chuyển đổi chủ tàu…” - Thống đốc NHNN nêu./.

Duy Thái