Ông Phan Tiến Hòa - Phó trưởng Thuế TP Hà Nội cho rằng, trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển bùng nổ, các mô hình kinh doanh ngày càng đa dạng và phức tạp, Thuế TP Hà Nội xác định rõ: nếu chỉ duy trì phương pháp kiểm tra truyền thống, dàn trải và đối chiếu sổ sách thủ công, sẽ lãng phí nguồn lực, đi sau tội phạm thuế và không thể kiểm soát được những rủi ro quy mô lớn.
Theo đó, sự đổi mới phải bắt đầu từ tư duy chuyển dịch từ kiểm tra đơn lẻ sang quản lý rủi ro trên nền tảng dữ liệu lớn (Big Data) và kiểm soát theo chuỗi hệ sinh thái.
 |
| Qua phân tích chuỗi hóa đơn điện tử và truy vết giao dịch, cơ quan thuế đã vạch trần hệ sinh thái doanh nghiệp lập ra chỉ để xuất khống hóa đơn. Ảnh: Tuấn Nguyễn |
Từ thực tiễn đặt ra, Thuế TP Hà Nội đã tập trung triển khai kế hoạch kiểm tra và các chuyên đề trọng tâm theo định hướng của Cục Thuế, đồng thời chủ động khai thác các nguồn dữ liệu, xây dựng các chuyên đề kiểm tra chuyên sâu, đặc thù phù hợp với tình hình thực tế trên địa bàn Thủ đô, trong đó tập trung vào một số đơn vị có dữ liệu về doanh thu lớn, có rủi ro cao.
Ông Phan Tiến Hòa cho rằng, các giải pháp này bước đầu đã mang lại hiệu quả tích cực. Cụ thể, lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, Thuế TP Hà Nội đã hoàn thành 6.297 cuộc kiểm tra với tổng số xử lý, truy thu qua kiểm tra đạt 6.026 tỷ đồng.
Nhận thức rõ dữ liệu là nền tảng cốt lõi để nâng cao hiệu quả công tác quản lý rủi ro và đổi mới hoạt động kiểm tra thuế, Thuế TP Hà Nội đã chủ động mở rộng phạm vi khai thác, tích hợp và phân tích dữ liệu từ nhiều nguồn thông tin khác nhau, không chỉ giới hạn ở dữ liệu kê khai thuế truyền thống.
Bên cạnh việc khai thác dữ liệu nội ngành, Thuế thành phố đã tăng cường phối hợp với cơ quan Hải quan để tiếp nhận, phân tích dữ liệu của các doanh nghiệp có lượng nhập khẩu lớn hàng năm; phối hợp với Ngân hàng Nhà nước và các ngân hàng thương mại trong việc tiếp nhận, khai thác bổ sung vào cơ sở dữ liệu của ngành thông tin về các giao dịch đáng ngờ, dữ liệu từ các đơn vị cung cấp phần mềm kế toán, bán hàng, trung gian thanh toán, vận chuyển, và thông tin từ các cơ quan chức năng.
Ông Phan Tiến Hòa cho biết, trên cơ sở định hướng nêu trên, Thuế TP Hà Nội đã cụ thể hóa thành các chuyên đề kiểm tra trọng tâm và triển khai đồng bộ trong thực tiễn quản lý.
Thứ nhất, Thuế TP Hà Nội xác định kinh tế số và hoạt động kinh doanh trên nền tảng số là lĩnh vực còn nhiều dư địa quản lý thuế, tiềm ẩn nguy cơ thất thu lớn. Theo đó, Thuế TP Hà Nội đã chủ động thu thập dữ liệu trên 84,6 triệu dòng dữ liệu từ các sàn thương mại điện tử, đơn vị trung gian thanh toán, vận chuyển để xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên biệt; thực hiện phân tích, đối chiếu chéo với cơ sở dữ liệu của ngành Thuế nhằm nhận diện rủi ro, phân công các đơn vị tổ chức rà soát, kiểm tra.
Kết quả Thuế TP Hà Nội đã đưa vào quản lý 206.272 người nộp thuế, đấu tranh tăng thu ngân sách nhà nước trên 1.956 tỷ đồng.
Lũy kế 6 tháng đầu năm 2026, tổng thu ngân sách nhà nước từ thương mại điện tử trên địa bàn đạt 18.421 tỷ đồng, tăng 8% so với cùng kỳ.
Bên cạnh đó, Thuế TP Hà Nội đã triển khai khai thác dữ liệu từ các doanh nghiệp cung cấp phần mềm bán hàng và phần mềm kế toán. Qua phân tích, đối chiếu dữ liệu, Thuế Thành phố đã phát hiện nhiều trường hợp có chênh lệch lớn giữa doanh thu thực tế phát sinh và doanh thu kê khai; nhận diện các trường hợp người nộp thuế sử dụng nhiều phần mềm để che giấu doanh thu. Cá biệt đã phát hiện những trường hợp doanh nghiệp, cá nhân có mức chênh lệch doanh thu rất lớn, từ 500 tỷ đồng lên đến 1 nghìn tỷ đồng.
| “Thuế TP Hà Nội tiếp tục mở rộng chuyên đề phân tích dữ liệu chéo của các doanh nghiệp phần mềm bán hàng, kế toán, tăng cường đối chiếu dữ liệu từ các trung gian thanh toán, vận chuyển và nền tảng thương mại điện tử để kịp thời phát hiện các trường hợp kê khai doanh thu không đầy đủ; xử lý nghiêm theo quy định và chuyển cơ quan điều tra đối với các trường hợp có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự” - ông Phan Tiến Hòa - Phó trưởng Thuế TP Hà Nội. |
Điển hình như Thuế TP Hà Nội đã phát hiện, phối hợp chuyển tin báo sang PC03 Hà Nội và khởi tố hình sự đối với Công ty thiết bị trợ thính Cát Tường với doanh thu để ngoài sổ sách hơn 577 tỷ đồng.
Thứ hai, bên cạnh kinh tế số, việc vận dụng dữ liệu sẵn có của ngành thuế từ ứng dụng chuỗi hóa đơn điện tử Thuế TP Hà Nội đã đi sâu vào phân tích một số loại hình điển hình, tiêu biểu là các doanh nghiệp cung cấp vật liệu xây dựng cho các công trình trọng điểm trên địa bàn Hà Nội.
Thông qua việc phân tích chuỗi hóa đơn điện tử và truy vết giao dịch theo toàn bộ chuỗi cung ứng, Thuế TP Hà Nội không chỉ dừng lại ở việc bóc tách chi phí của đơn vị trực tiếp thi công, mà đã xây dựng toàn bộ sơ đồ của một hệ sinh thái doanh nghiệp vệ tinh được lập ra chỉ để xuất khống hóa đơn, hợp thức hàng hóa.
Đáng chú ý, hệ sinh thái ma này không nằm tại Hà Nội mà hoạt động tại các địa bàn lân cận như: Hưng Yên và Thái Bình cũ trước đây. Ngay khi có kết quả truy vết, Thuế TP Hà Nội đã lập tức củng cố hồ sơ, phân tích rõ dấu hiệu vi phạm pháp luật thuế, gửi hồ sơ phối hợp cho cơ quan Công an tỉnh bạn, kịp thời phong tỏa, ngăn chặn hành vi mua bán hóa đơn, hợp thức hàng hóa đầu vào cho các doanh nghiệp trên địa bàn Hà Nội, tạo sức răn đe, cảnh tỉnh mạnh mẽ từ sớm, từ xa đối với các mạng lưới mua bán hóa đơn chuyên nghiệp.
Điển hình, ngay trong tháng 6/2026, Thuế thành phố đã trực tiếp củng cố hồ sơ, gửi văn bản đề nghị cơ quan điều tra tỉnh Hưng Yên vào cuộc điều tra đối với 3 doanh nghiệp chuyên cung cấp mặt hàng cát, đá, sỏi với doanh số hóa đơn điện tử trên 18.000 tỷ đồng.
Thứ ba, sự đổi mới trong công tác kiểm tra thuế của Thuế TP Hà Nội còn thể hiện ở việc kịp thời tổng hợp thực tiễn, chuẩn hóa quy trình, đúc kết thành cẩm nang để triển khai nhân rộng toàn đơn vị.
Cụ thể, qua phân tích một số đơn vị kinh doanh sắt thép có dấu hiệu rủi ro điển hình tại địa bàn huyện Thạch Thất (cũ), Thuế TP Hà Nội đã triển khai kiểm tra chuyên sâu, củng cố các hồ sơ có dấu hiệu vi phạm pháp luật thuế rõ ràng chuyển cơ quan cảnh sát điều tra. Từ đó, đã chuẩn hóa thành quy trình nghiệp vụ kiểm tra thống nhất để triển khai đồng bộ cho toàn ngành trên địa bàn Thủ đô.
Đối với lĩnh vực kinh doanh cơ sở lưu trú, cho thuê nhà, qua phân tích dữ liệu và công tác kiểm tra, Thuế TP Hà Nội đã xác định đây là lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro về kê khai doanh thu. Trên cơ sở đó, lãnh đạo Thuế Thành phố đã chỉ đạo xây dựng chuyên đề kiểm tra, lựa chọn địa bàn phường Hoàn Kiếm triển khai thí điểm trong quý III/2026.
Đại diện Thuế TP Hà Nội cho biết, kết quả triển khai sẽ là cơ sở để hoàn thiện phương pháp quản lý và nhân rộng trên phạm vi toàn thành phố./.
