Cụ thể, ngày 26/6/2026, Cục Hải quan ban hành công văn 18114/CHQ-GSQL gửi các Chi cục Hải quan khu vực về thực hiện thủ tục hải quan đối với hóa chất xuất khẩu, nhập khẩu nhằm thống nhất cách thực hiện trong toàn ngành, đồng thời tháo gỡ các vướng mắc phát sinh khi triển khai các quy định mới về quản lý hóa chất.

Hải quan thống nhất thủ tục với hóa chất xuất nhập khẩu, không yêu cầu hồ sơ ngoài quy định. Ảnh: TL minh hoạ

Theo đó, Cục Hải quan yêu cầu các đơn vị thực hiện thủ tục hải quan trên cơ sở nội dung khai báo của người khai hải quan và hồ sơ theo quy định tại khoản 1 Điều 21 Luật Hải quan, Luật Hóa chất và các văn bản hướng dẫn thi hành; không được yêu cầu doanh nghiệp nộp hoặc xuất trình bổ sung thông tin, tài liệu kỹ thuật hoặc chứng từ ngoài quy định.

Người khai hải quan thực hiện cơ chế tự khai, tự chịu trách nhiệm trước pháp luật về tính chính xác của nội dung khai báo theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 18 Luật Hải quan.

Nội dung chỉ đạo được đưa ra trong bối cảnh Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN cùng nhiều hiệp hội ngành hóa chất quốc tế phản ánh việc một số đơn vị yêu cầu doanh nghiệp nhập khẩu phải khai báo 100% thành phần hóa chất, làm gia tăng nguy cơ lộ bí mật kinh doanh và ảnh hưởng đến quyền sở hữu trí tuệ của nhà sản xuất.

Tuy nhiên, Cục Hải quan cũng nhấn mạnh nguyên tắc tạo thuận lợi phải đi đôi với kiểm soát chặt rủi ro. Trường hợp có cơ sở xác định hóa chất nhập khẩu thuộc danh mục phải khai báo, hóa chất có điều kiện, hóa chất cần kiểm soát đặc biệt hoặc hóa chất cấm xuất khẩu, nhập khẩu nhưng doanh nghiệp khai báo không phù hợp, cơ quan hải quan được yêu cầu doanh nghiệp cung cấp bổ sung thông tin, tài liệu kỹ thuật, chứng từ liên quan theo đúng quy định của pháp luật về hóa chất.

Cơ sở để yêu cầu bổ sung hồ sơ bao gồm thông tin thu thập được về vi phạm trong quá trình xuất khẩu, nhập khẩu, sử dụng hóa chất; thông tin cảnh báo của cơ quan chức năng hoặc dấu hiệu vi phạm của doanh nghiệp. Trường hợp người khai không bổ sung hồ sơ, cơ quan hải quan sẽ thực hiện phân tích, giám định để xác định bản chất hàng hóa.

Đối với các lô hàng có dấu hiệu rủi ro nhưng chưa đủ căn cứ yêu cầu bổ sung hồ sơ, cơ quan hải quan sẽ chuyển thông tin sang cơ quan quản lý chuyên ngành gồm Cục Hóa chất (Bộ Công Thương), Cục Cảnh sát điều tra tội phạm về ma túy (Bộ Công an) để phối hợp kiểm tra và tăng cường quản lý sau thông quan.

Văn bản cũng làm rõ nhiều nội dung còn vướng mắc khi thực hiện Luật Hóa chất số 69/2025/QH15, Nghị định số 24/2026/NĐ-CP, Nghị định số 26/2026/NĐ-CP ngày 17/1/2026 của Chính phủ, Thông tư số 01/2026/TT-BCT ngày 17/1/2026 của Bộ Công Thương.

Đối với các nội dung đã được tổng hợp tại công văn số 13821/CHQ-GSQL ngày 16/3/2026, Cục Hải quan yêu cầu các đơn vị tiếp tục thực hiện theo hướng dẫn tại công văn số 813/HC-CNHC của cơ quan chuyên ngành.

Đáng chú ý, Cục Hải quan tiếp tục làm rõ việc áp dụng quy định về thời điểm xuất trình Giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất, kinh doanh hóa chất có điều kiện. Theo khoản 4 Điều 10 Nghị định số 26/2026/NĐ-CP và khoản 3 Điều 25 Nghị định số 08/2015/NĐ-CP (được sửa đổi tại Nghị định số 167/2025/NĐ-CP ngày 30/6/2025), doanh nghiệp phải có giấy phép trước thời điểm đăng ký tờ khai và khai báo đầy đủ thông tin giấy phép trên tờ khai hải quan.