Bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người nộp thuế

Tiếp nối câu chuyện “Lập doanh nghiệp rồi “bỏ quên”, “ông chủ” đối diện hàng loạt hậu quả”, Luật sư Nguyễn Văn Được - Tổng Giám đốc Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín cho biết, khi bị “lục” lại hồ sơ sau nhiều năm “bỏ quên”, số tiền tích lũy thường là một con số không nhỏ.

Theo tính toán, số tiền này sẽ bao gồm: Tổng số tiền lệ phí môn bài tích lũy nhiều năm chưa nộp tính đến hết năm 2025, mức thấp nhất là 1 triệu đồng đối với chi nhánh, đơn vị phụ thuộc và mức 2 triệu đến 3 triệu đồng đối với doanh nghiệp; tiền chậm nộp là 0,03% tính trên số ngày và số tiền thuế, tiền lệ phí môn bài thiếu; tiền bị xử phạt vi phạm hành chính về thuế như không nộp tờ khai đúng hạn, không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ các quy định về đăng ký, kê khai, nộp thuế với mức phạt rất cao.

Làm sạch mã số thuế là bước đi quan trọng của cơ quan thuế nhằm chuẩn hóa dữ liệu người nộp thuế. Ảnh minh họa: Đức Thanh

Dẫn chiếu quy định, ông Được đưa ra ví dụ, việc chậm nộp tờ khai thuế có thể bị phạt từ 2 triệu đồng đến 25 triệu đồng tính cho mỗi loại tờ khai chậm nộp nhân với số lượng tờ khai đối với thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập cá nhân và thuế thu nhập doanh nghiệp..., với mức phạt có thể lên đến cả gần 100 triệu đồng.

Chia sẻ về trường hợp thực tế Công ty TNHH Kế toán và Tư vấn Thuế Trọng Tín đã hỗ trợ, luật sư Nguyễn Văn Được cho biết, có trường hợp bay sang Nhật Bản rồi gọi điện về cảm ơn vì đã hỗ trợ thủ tục pháp lý giải thể doanh nghiệp mới được xuất cảnh.

Ông Được cho biết, hiện còn rất nhiều, doanh nghiệp, thậm chí cả hộ kinh doanh đang trong tình trạng không còn hoạt động vẫn bị treo do chưa làm thủ tục giải thể, một phần cũng do số tiền nợ các nghĩa vụ về thuế lên khá cao khiến đại diện doanh nghiệp, hộ kinh doanh không đi làm thủ tục giải thể.

Một trường khác tại Hà Nội, năm 2009 anh Đ.T có đứng ra thành lập một doanh nghiệp. Tuy nhiên, từ đó đến nay doanh nghiệp không hoạt động, biết tin cơ quan thuế triển khai làm sạch mã số thuế, anh T. đã ra cơ quan thuế để tìm hiểu thông tin. Qua làm việc, anh được cơ quan thuế hướng dẫn kiểm tra lại hồ sơ, sổ sách xem công ty đã nộp báo cáo thuế đến thời gian nào. Anh cho biết, theo tính toán của cơ quan thuế từ năm 2009 đến 2025, số thuế môn bài phải nộp mỗi năm khoảng 2 triệu đồng. Với thời gian thành lập từ năm 2009 đến năm 2025 là 16 năm, ước số thuế môn bài phải nộp khoảng 32 triệu đồng, chưa kể tiền chậm nộp.

Đồng thời để thực hiện thủ tục này, người nộp thuế cần nộp các tờ khai còn thiếu vào hệ thống thuế, sau khi cơ quan thuế tiếp nhận hồ sơ sẽ ban hành văn bản xử phạt hành chính, ước số tiền khoảng 24 triệu đồng.

Trước thực tế này, nhằm nâng cao hiệu quả quản lý thuế, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người nộp thuế, đồng thời xây dựng môi trường đầu tư, kinh doanh minh bạch, lành mạnh, ngành Thuế đang tích cực triển khai Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế - Tháo gỡ điểm nghẽn trong kinh doanh”.

Ông Mai Sơn - Phó Cục trưởng Cục Thuế cho rằng, đây là bước đi quan trọng của cơ quan thuế nhằm chuẩn hóa dữ liệu người nộp thuế, nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý thuế và tạo điều kiện thuận lợi, mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng doanh nghiệp, người dân trong quá trình hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Người nộp thuế nên chủ động khắc phục hậu quả

Ông Nguyễn Tiến Minh - Phó Trưởng Thuế TP. Hà Nội cho biết, việc làm sạch dữ liệu sẽ giúp giảm hồ sơ tồn đọng, hỗ trợ người nộp thuế nhanh chóng hoàn thành thủ tục giải thể, chấm dứt hoặc khôi phục hoạt động kinh doanh theo quy định; đồng thời góp phần ngăn chặn các hành vi trốn thuế, gian lận và chiếm đoạt tiền thuế. Đây cũng là giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người dân và doanh nghiệp, qua đó tạo lập môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch.

Bên cạnh đó, việc chuẩn hóa dữ liệu mã số thuế và đồng bộ với Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cơ sở dữ liệu đăng ký doanh nghiệp, sẽ tạo nền tảng để đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong phân tích rủi ro, dự báo nguồn thu và tự động hóa công tác quản lý, hỗ trợ người nộp thuế trong thời gian tới.

Đại diện Thuế TP. Hà Nội cho biết, Chiến dịch “Làm sạch mã số thuế” đang được ngành Thuế tập trung vào ba nhóm đối tượng trọng tâm gồm: Người nộp thuế ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn thành thủ tục chấm dứt hiệu lực mã số thuế (trạng thái 03). Người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký (trạng thái 06). Cá nhân bị lấy cắp, bị giả mạo thông tin để thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh hoặc pháp nhân không phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh thực tế.

Ông Nguyễn Tiến Minh đưa ra lời khuyên, để bảo đảm quyền lợi của mình, người nộp thuế cần chủ động liên hệ cơ quan thuế để được hướng dẫn, hỗ trợ kịp thời và xử lý dứt điểm, làm sạch hồ sơ thuế. Đồng thời, tuyệt đối không cho mượn, cho thuê, mua bán hoặc để người khác sử dụng căn cước công dân và thông tin cá nhân nhằm thành lập doanh nghiệp, hộ kinh doanh và thực hiện các giao dịch trái quy định của pháp luật.

Người nộp thuế cũng nên thường xuyên tra cứu thông tin trên Cổng thông tin quốc gia về đăng ký doanh nghiệp. Trường hợp phát hiện thông tin cá nhân bị sử dụng trái phép để thành lập, đứng tên doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh, cần trình báo ngay cho cơ quan đăng ký kinh doanh, cơ quan công an và cơ quan thuế để được xác minh, xử lý kịp thời.

Lãnh đạo Thuế TP. Hà Nội cũng đưa ra cảnh báo, việc để tình trạng ngừng hoạt động nhưng chưa hoàn tất thủ tục hoặc không còn hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký bị kéo dài có thể làm phát sinh thêm nghĩa vụ thuế, tiền chậm nộp, tiền xử phạt vi phạm hành chính, gia tăng chi phí tuân thủ và nhiều rủi ro pháp lý về sau cho người nộp thuế.

Đối với các trường hợp đã được cơ quan thuế thông báo, mời làm việc nhưng không phối hợp để hoàn thành nghĩa vụ thuế hoặc trường hợp có dấu hiệu lợi dụng pháp nhân, hóa đơn điện tử để vi phạm pháp luật, cơ quan thuế sẽ căn cứ mức độ, tính chất vi phạm để áp dụng các biện pháp quản lý theo quy định, công khai thông tin, cưỡng chế nợ thuế và phối hợp với cơ quan có thẩm quyền để xác minh, điều tra, xử lý nghiêm hành vi vi phạm theo quy định pháp luật.

Đặc biệt từ ngày 1/7/2026, trường hợp người nộp thuế không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký theo quy định, sau 120 ngày kể từ ngày cơ quan thuế ban hành thông báo mà không thực hiện thủ tục khôi phục mã số thuế hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế theo quy định sẽ bị áp dụng biện pháp tạm hoãn xuất cảnh. Cơ quan thuế chỉ xem xét hủy bỏ tạm hoãn xuất cảnh khi thực hiện thủ tục khôi phục mã số thuế hoặc chấm dứt hiệu lực mã số thuế theo quy định.