Sáng 20/8, các đại biểu Quốc hội đã thảo luận tại hội trường về việc tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành 1 chương trình.
Qua thảo luận, các đại biểu ghi nhận, đánh giá cao sự chuẩn bị kỹ lưỡng của Chính phủ và các cơ quan trong điều kiện thời gian rất khẩn trương. Nhiều ý kiến cho rằng, việc hợp nhất 4 chương trình phù hợp với mong mỏi của cấp cơ sở và người dân, thể hiện sự đổi mới trong tư duy phát triển và quản trị các chương trình mục tiêu quốc gia.
Theo đại biểu Nguyễn Hữu Toàn (đoàn Lai Châu), đây là một bước đi đột phá thể hiện tư duy mới trong xây dựng pháp luật, “không chỉ mở đường, mà còn dám sửa đường” để khắc phục sự phân tán, dàn trải, giảm tối đa chi phí, nâng cao hiệu quả theo đúng đường lối của Đảng.
 |
| Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trình bày tại phiên họp ngày 20/8/2026. Ảnh: Đức Thanh |
Đại biểu Bùi Văn Dũng (đoàn Thanh Hóa) cho rằng, 4 chương trình tuy thuộc những lĩnh vực khác nhau, nhưng xét đến cùng đều hướng tới một chủ thể là con người, một không gian cộng đồng và địa phương, một mục tiêu là nâng cao chất lượng phát triển và chất lượng cuộc sống của nhân dân.
Theo đại biểu, giá trị lớn nhất cần đạt được không phải là 4 chương trình cộng lại thành một chương trình, mà phải tạo ra hiệu quả tổng hợp lớn hơn tổng hiệu quả của 4 chương trình riêng.
Các đại biểu cũng đề nghị, việc tích hợp phải thực chất, không dừng ở hợp nhất tên gọi và đầu mối. Đại biểu Nguyễn Xuân Nghiêm (đoàn Đà Nẵng) lưu ý, không để một chương trình về mặt pháp lý nhưng vẫn vận hành như 4 chương trình trên thực tế.
| Theo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, qua thảo luận tại tổ, có ý kiến đề nghị đánh giá, xem xét lại sự cần thiết duy trì chương trình mục tiêu quốc gia trong bối cảnh quản lý ngân sách theo kết quả đầu ra, thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp và phân cấp, phân quyền mạnh mẽ. Đối với nội dung này, Bộ trưởng cho biết sẽ nghiêm túc tiếp thu để báo cáo cơ quan có thẩm quyền vào thời điểm thích hợp. |
Trong khi đó, đại biểu Bùi Văn Dũng cảnh báo, nếu bên trong chương trình vẫn duy trì nhiều cơ chế phân bổ, định mức thủ tục và hệ thống báo cáo riêng, thì có thể giảm số lượng chương trình, nhưng lại tạo ra một “siêu chương trình” rất lớn và phức tạp.
Nhiều đại biểu đề nghị chuyển trọng tâm từ quản lý nguồn lực sang quản trị kết quả phát triển, không lấy tỷ lệ giải ngân làm thước đo cao nhất. Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Phòng) cho rằng, mục tiêu của chương trình “không phải là chúng ta hoàn thành bao nhiêu dự án, mà cao hơn là những dự án ấy đã làm thay đổi cuộc sống của người dân như thế nào”.
Phát biểu tiếp thu, giải trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn khẳng định, việc tích hợp không thay đổi, không thu hẹp về mục tiêu, phạm vi, đối tượng, mức độ ưu đãi của các chương trình.
Nội dung thay đổi là phương thức tổ chức thực hiện, nhằm sử dụng hiệu quả nhất nguồn lực của Nhà nước và nguồn lực của nhân dân, theo đúng tinh thần Nghị quyết, Kết luận 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương.
Về nguồn lực, Bộ trưởng cho biết vẫn giữ nguyên nguồn lực mà 4 chương trình đã được Quốc hội quyết định, với tổng số tiền 808.558 tỷ đồng. Trong đó, nguồn vốn Trung ương hỗ trợ là 345.000 tỷ đồng, địa phương đối ứng 395.392 tỷ đồng và các cấu phần khác.
Đối với mức độ phân bổ và ưu đãi, đa số đại biểu thống nhất cao với phương thức triển khai từ trước đến nay. Ngân sách trung ương sẽ hỗ trợ các địa phương không tự cân đối ngân sách, hoặc có cân đối nhưng không điều tiết về ngân sách trung ương.
Mức phân bổ và hỗ trợ từ Trung ương theo nguyên tắc căn cứ vào mức độ khó khăn, khoảng cách giữa hiện trạng và mục tiêu đặt ra. Trong đó, có ưu tiên đánh giá về tiến độ giải ngân, hiệu quả sử dụng vốn. Đáng chú ý, dự thảo Nghị quyết cũng khẳng định là đặc biệt ưu đãi đối với đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi.
Về mô hình quản lý sau hợp nhất, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, ngày 27/6/2026, Thủ tướng Chính phủ đã có quyết định thành lập Ban Chỉ đạo quốc gia thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia, do Thủ tướng đứng đầu, với sự tham gia đầy đủ của các bộ, ngành liên quan.
Cơ quan thường trực được đặt tại Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Văn phòng điều phối trung ương sẽ lựa chọn những chuyên gia, cán bộ “có đủ trình độ, đủ tâm, đủ tầm” để tham gia, bảo đảm điều phối thông suốt, liên thông giữa các bộ, ngành và địa phương.
Trước băn khoăn của đại biểu về việc bảo đảm chương trình được triển khai liên tục, không bị gián đoạn, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, Thủ tướng đã chỉ đạo chuẩn bị các điều kiện cần thiết để triển khai ngay sau khi Quốc hội quyết định chủ trương đầu tư.
Theo đó, Chính phủ sẽ ban hành ngay nghị quyết trên cơ sở tích hợp hơn 50 văn bản hướng dẫn của các bộ, ngành liên quan vào một văn bản duy nhất, để sau khi ban hành có thể triển khai thực hiện ngay.
Thủ tướng sẽ chỉ đạo tổ chức hội nghị toàn quốc quán triệt, triển khai nghị quyết của Quốc hội và nghị quyết của Chính phủ, trong đó phân công, phân nhiệm rất cụ thể cho từng bộ, ngành.
Về điều kiện chuyển tiếp, việc triển khai dự toán năm 2026 tiếp tục thực hiện và quyết toán theo quy định hiện hành. Thủ tướng đã chỉ đạo xây dựng dự toán năm 2027 cũng theo quy định hiện hành.
“Bộ Tài chính sẽ có trách nhiệm tổng hợp nguồn lực, báo cáo Thủ tướng, báo cáo Quốc hội phân bổ và triển khai kịp thời để bảo đảm chương trình không bị gián đoạn” - Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn khẳng định.
Theo chương trình, sau khi Quốc hội thảo luận, Chính phủ sẽ tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo. Chiều 24/8, tại phiên bế mạc, Quốc hội sẽ thông qua Nghị quyết về tích hợp 4 chương trình mục tiêu quốc gia thành 1 chương trình mục tiêu quốc gia.
Nghiên cứu miễn, giảm thuế đối với cơ sở cung cấp suất ăn cho trường học, bệnh việnTheo Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn, việc thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia thể hiện sự ưu việt của chế độ, sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đối với địa bàn khó khăn, đồng bào dân tộc và người yếu thế. Bên cạnh đó, Đảng, Nhà nước, Chính phủ đã chỉ đạo nhiều giải pháp để người nghèo, người khó khăn tự vươn lên làm chủ, cải thiện cuộc sống cả về vật chất lẫn tinh thần, với phương châm “cho cần câu, chứ không cho con cá”. Về chính sách tài chính, Chính phủ đã chỉ đạo các giải pháp khuyến khích hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp vừa và nhỏ vươn lên, trong đó có các chính sách ưu đãi về miễn, giảm thuế. Tới đây, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục báo cáo Ủy ban Thường vụ Quốc hội và Quốc hội về việc miễn, giảm thuế thu nhập doanh nghiệp cho hộ, cá nhân kinh doanh và doanh nghiệp vừa và nhỏ; đồng thời cải tiến để giảm chi phí tuân thủ, giảm chi phí nộp thuế, giúp người dân và doanh nghiệp an tâm sản xuất, kinh doanh. Trong lĩnh vực y tế, giáo dục, Thủ tướng đã chỉ đạo Bộ Tài chính khẩn trương nghiên cứu, báo cáo việc miễn, giảm thuế đối với các cơ sở cung cấp suất ăn cho trường học và bệnh viện, tạo điều kiện nâng cao chất lượng bữa ăn cho học sinh, sinh viên và người bệnh. |
