Doanh nghiệp hưởng lợi từ quy trình chuẩn hóa

Theo ghi nhận của cơ quan hải quan, sau hơn một tháng kể từ khi Nghị định số 252/2026/NĐ-CP của Chính phủ và Thông tư số 86/2026/TT-BTC của Bộ Tài chính chính thức có hiệu lực, những thay đổi trong công tác quản lý thuế đối với hàng hóa xuất khẩu, nhập khẩu đã dần được kiểm chứng qua thực tiễn.

Thay vì phải kết hợp giữa hồ sơ giấy và hồ sơ điện tử như trước đây đối với một số thủ tục về quản lý thuế, hiện nay phần lớn hồ sơ đã được tiếp nhận thông qua Hệ thống một cửa quốc gia, dịch vụ công trực tuyến và hệ thống quản lý thuế hải quan, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, giảm đáng kể việc đi lại của doanh nghiệp.

Cán bộ hải quan thông quan hàng hoá cho doanh nghiệp. Ảnh: CTV

Ông Đồng Bằng Trang - Tổng Giám đốc Công ty Công nghiệp Chính Đại (Hưng Yên) cho biết, điều doanh nghiệp đánh giá cao nhất là việc các thủ tục được thực hiện hoàn toàn trên môi trường điện tử, giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong quá trình kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế. Doanh nghiệp có thể kê khai thuế mà không bị giới hạn về không gian, thời gian, giảm được rất nhiều chi phí.

Theo ông Bằng Trang, trước đây, với mỗi bộ hồ sơ phát sinh, doanh nghiệp vẫn phải dành thời gian chuẩn bị chứng từ, hoàn thiện hồ sơ và thực hiện nhiều công đoạn trực tiếp. Khi phần lớn thủ tục được thực hiện trên nền tảng điện tử, không chỉ chi phí đi lại, in ấn và lưu trữ hồ sơ được cắt giảm mà kế hoạch sản xuất, giao nhận hàng hóa cũng trở nên chủ động hơn.

Đáng chú ý, lợi ích từ chính sách mới không chỉ thể hiện ở việc giảm chi phí mà còn ở tính minh bạch của quy trình. Khi hồ sơ được chuẩn hóa ngay từ đầu, doanh nghiệp có thể chủ động kiểm tra điều kiện, chuẩn bị đầy đủ tài liệu theo đúng quy định, hạn chế tình trạng phải bổ sung nhiều lần hoặc kéo dài thời gian xử lý.

Thực tế này cũng được ghi nhận tại cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị (Lạng Sơn), cửa khẩu đường bộ quốc tế có lưu lượng hàng hóa lớn nhất trên tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc.

Theo đại diện Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, điều doanh nghiệp quan tâm nhất khi chính sách mới có hiệu lực không phải là phát sinh thêm nghĩa vụ thuế mà là việc các quy định được hiểu và áp dụng thống nhất giữa các đơn vị thực hiện. Chỉ cần một nội dung được vận dụng khác nhau cũng có thể khiến doanh nghiệp phải bổ sung hồ sơ, kéo dài thời gian thông quan hoặc phát sinh thêm chi phí logistics.

Xuất phát từ yêu cầu đó, ngay sau khi Thông tư số 86/2026/TT-BTC được ban hành, Hải quan cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị đã chủ động rà soát toàn bộ quy trình nghiệp vụ, tổ chức trao đổi chuyên môn đối với từng nhóm nội dung mới, đồng thời thống nhất cách xử lý các tình huống có thể phát sinh trong quá trình thực hiện. Sau hơn một tháng, các vướng mắc phát sinh trong giai đoạn đầu cơ bản được tháo gỡ, doanh nghiệp dần thích ứng với quy trình mới.

Là doanh nghiệp thường xuyên thực hiện thủ tục tại cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị, ông Nguyễn Hữu Hòa, đại diện Công ty TNHH Mạnh Hòa cho biết, điều doanh nghiệp cần nhất là được tiếp cận thông tin đầy đủ và được hướng dẫn thống nhất.

“Doanh nghiệp cần biết rõ hồ sơ nào phải chuẩn bị, căn cứ pháp lý nào được áp dụng và cơ quan Hải quan sẽ xử lý theo trình tự nào. Khi các nội dung này được hướng dẫn thống nhất, doanh nghiệp hoàn toàn có thể chủ động thực hiện, qua đó giảm đáng kể thời gian xử lý cũng như các chi phí phát sinh” - ông Hòa cho hay.

Hải quan hưởng lợi từ quản lý bằng dữ liệu

Nếu ở góc độ doanh nghiệp, hiệu quả của Nghị định số 252 và Thông tư số 86 được cảm nhận qua việc thủ tục thuận tiện hơn, hồ sơ được xử lý nhanh hơn thì đối với cơ quan hải quan, đây còn là bước chuyển quan trọng về phương thức quản lý.

Theo các đơn vị hải quan, tinh thần xuyên suốt của các quy định mới không phải là bổ sung thêm thủ tục hành chính hay phát sinh thêm nghĩa vụ đối với doanh nghiệp mà là chuẩn hóa quy trình quản lý thuế, đẩy mạnh chuyển đổi số và tăng cường quản lý trên cơ sở dữ liệu điện tử, quản lý rủi ro.

Ông Trần Mạnh Hùng - Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực IV, Cục Hải quan cho biết, việc triển khai các quy định mới đã tạo tiền đề để cơ quan hải quan thay đổi phương thức quản lý, phù hợp với yêu cầu cải cách và hiện đại hóa. Đối với hải quan, đây là bước chuyển từ quản lý chủ yếu bằng thủ tục sang quản lý dựa trên mức độ tuân thủ của doanh nghiệp, vừa tạo thuận lợi thương mại, vừa nâng cao hiệu quả công tác quản lý nhà nước.

Theo ông Trần Mạnh Hùng, ngay sau khi Nghị định 252 và Thông tư 86 có hiệu lực, đơn vị đã tổ chức quán triệt toàn bộ nội dung mới tới đội ngũ cán bộ, công chức nhằm bảo đảm thống nhất trong nhận thức và cách thức thực hiện. Song song với đó là rà soát quy trình nghiệp vụ, nâng cấp hệ thống công nghệ thông tin, thành lập các tổ hỗ trợ để kịp thời tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong giai đoạn đầu triển khai. “Việc chuẩn bị đồng bộ từ con người đến hạ tầng kỹ thuật đã góp phần hạn chế những vướng mắc trong quá trình chuyển đổi” - ông Hùng nói.

Ở góc độ xây dựng chính sách, bà Đào Thu Hương - Phó Trưởng ban Ban Nghiệp vụ thuế hải quan, Cục Hải quan cho rằng, hiệu quả lớn nhất của các quy định mới nằm ở việc thúc đẩy mạnh mẽ quá trình chuyển đổi số trong công tác quản lý thuế.

Quản lý thuế mới đã có bước tiến rất lớn trong chuyển đổi số. Trong đó, hầu hết hồ sơ, chứng từ đều được thực hiện trên môi trường điện tử và hải quan số. Đặc biệt, nhiều hồ sơ hiện nay doanh nghiệp chỉ cần kê khai theo các chỉ tiêu trên hệ thống dữ liệu điện tử của cơ quan hải quan, thay vì phải cung cấp dưới dạng file mềm hay bản giấy như trước. Khi quy trình được chuẩn hóa, dữ liệu được kết nối và trách nhiệm của từng chủ thể được quy định rõ ràng, cả doanh nghiệp và cơ quan hải quan đều được hưởng lợi.