Sáng 23/9, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng chủ trì cuộc họp về tình hình, giải pháp tiêu lũ sông Tích, sông Bùi. Cuộc họp được tổ chức trực tuyến tới 14 xã, phường liên quan.

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lê Thanh Nam, hệ thống đê điều, thủy lợi tại khu vực còn nhiều hạn chế trong khi diễn biến mưa lũ ngày càng phức tạp. Các tuyến đê bao hữu Tích có cao trình khoảng 8m, khi mực nước tại cống Vĩnh Phúc vượt 8m, tương ứng báo động III, có nguy cơ tràn. Đê bao hữu Bùi có cao trình khoảng 7m và có thể bị tràn khi mực nước tại Yên Duyệt đạt mức này.

Khoảng 10 năm trở lại đây, hạ lưu sông Bùi, sông Tích thường xuyên xuất hiện các đợt lũ lớn. Đợt mưa lũ năm 2026 kéo dài hơn 4 ngày khiến mực nước nhiều sông đồng loạt dâng cao. Sông Tích tại Kim Quan đạt đỉnh 9,12m; sông Bùi tại Yên Duyệt trên 7,8m; sông Đáy tại Ba Thá khoảng 7,2m và sông Mỹ Hà khoảng 6,1m, khiến nhiều tuyến bờ bao bị tràn.

Nguyên nhân ngập chủ yếu liên quan mưa lớn kéo dài, dòng chảy và lũ rừng ngang từ thượng nguồn. Khi mực nước sông dâng cao, khả năng bơm tiêu cũng bị hạn chế, kéo dài thời gian ngập.

Tại Xuân Mai, địa phương cho biết nước từ sông Bùi khu vực Lương Sơn, Hòa Bình trước đây đổ về, kết hợp nước sông Tích từ Ba Vì, Sơn Tây, Quốc Oai chảy xuống, tạo áp lực lớn lên khả năng tiêu thoát. Xuân Mai đề xuất ưu tiên đầu tư 10km trong tổng số 18km đê trên địa bàn, trong đó có 4,7km đê hữu Bùi và 3,6km đê tả, trực tiếp bảo vệ khu dân cư thường xuyên bị ngập.

Quang cảnh cuộc họp. Ảnh: Linh Phạm

Về giải pháp lâu dài, Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết một số hồ chứa được xây dựng để cắt lũ rừng ngang nhưng quy mô chưa đáp ứng yêu cầu. Thành phố cần khảo sát các khu vực miền núi, xác định vị trí phù hợp để nghiên cứu xây dựng hồ chứa quy mô lớn, vừa giữ nước, hạn chế lũ rừng ngang, vừa có thể tạo cảnh quan và phục vụ phát triển kinh tế địa phương.

Đối với hạ lưu, khi lũ từ Chương Mỹ tràn sang Quốc Oai và tiếp tục ảnh hưởng các khu vực phía dưới, lượng nước rất lớn trong khi nhiều hồ hiện có chỉ rộng vài chục đến vài trăm héc-ta, khó đáp ứng yêu cầu điều tiết.

Trước mắt, Sở Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục nghiên cứu cải tạo hồ Văn Sơn, nâng cao năng lực trạm bơm Đầm Mới, đồng thời phối hợp các đơn vị, địa phương xây dựng phương án tổng thể. Trong đó, phải tính toán số hộ dân bị ảnh hưởng để có phương án di dân phù hợp và dành quỹ đất cho việc hình thành hồ chứa.

Giải pháp được đặt ra không chỉ nhằm tăng dung tích phòng lũ mà còn tạo nguồn nước phục vụ sản xuất mùa khô. Đây là yêu cầu cần được tính toán đồng thời bởi mùa mưa khu vực phải chủ động phòng, chống lũ, trong khi mùa khô lại thường thiếu nước sản xuất.

Tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Bùi Duy Cường yêu cầu các địa phương tiếp tục thực hiện phương châm “4 tại chỗ”, rà soát phương án ứng phó, bảo đảm lương thực, thực phẩm và an toàn cho người dân tại những khu vực còn ngập.

Đối với hồ chứa, trạm bơm và hệ thống sông, cần nâng cao năng lực dự báo, chủ động điều phối, vận hành linh hoạt theo diễn biến thời tiết, xác định thời điểm xả nước phù hợp để tăng dung tích phòng lũ. Hà Nội cũng phối hợp với tỉnh Thái Nguyên về vận hành, điều tiết hồ Núi Cốc và các công trình liên quan khi có dự báo lũ.

Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng phát biểu chỉ đạo. Ảnh: Linh Phạm

Phát biểu kết luận, Chủ tịch UBND TP. Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, tình trạng ngập tại khu vực phía Tây hiện không còn đơn thuần do mưa. Nhiều ngày sau khi mưa kết thúc, một số khu vực như đường gom Đại lộ Thăng Long, Hạ Bằng, Hòa Lạc vẫn ngập, ảnh hưởng giao thông, sản xuất và đời sống người dân.

Theo Chủ tịch UBND Thành phố, qua thực tế nhiều năm, tình trạng ngập úng lưu vực sông Bùi, sông Tích diễn ra thường xuyên, trong đó mật độ, cường độ và thời gian tiêu thoát có xu hướng gia tăng, nhất là trong năm 2026. Nguyên nhân liên quan mưa lớn, biến đổi khí hậu và dòng lũ từ thượng nguồn.

Chủ tịch Vũ Đại Thắng yêu cầu nghiên cứu tổng thể trên cơ sở dữ liệu về địa hình, thủy văn, lượng mưa và diễn biến nhiều năm; xây dựng quy hoạch cao độ, thủy văn khu vực phía Tây một cách bài bản. Trọng tâm là kết nối giải pháp đối với ba tuyến sông Bùi, Tích và Đáy, thay vì xử lý riêng từng tuyến đê, từng địa phương.

Việc nghiên cứu phải tính đến khả năng kết nối, điều tiết toàn hệ thống, đồng bộ dữ liệu thủy văn, địa hình, địa mạo, hướng dòng chảy và cao trình đê. Thành phố cũng nghiên cứu cơ chế phối hợp liên vùng với các địa phương liên quan lưu vực sông Đáy.

Chủ tịch UBND Thành phố cho rằng, khu vực phía Tây là một trong những trục phát triển quan trọng của Thủ đô. Do đó, xử lý căn cơ ngập úng là yêu cầu gắn với việc bảo đảm không gian triển khai các định hướng phát triển lớn, trong đó có không gian ngầm, đường sắt đô thị và các công trình hạ tầng quy mô lớn.

Thành phố giao Phó Chủ tịch UBND Thành phố Bùi Duy Cường phối hợp với các sở, ngành, đơn vị liên quan, huy động các viện nghiên cứu trung ương để xây dựng đề án tổng thể xử lý ngập úng.

Trước mắt, các đơn vị phải tăng cường phối hợp vận hành hồ chứa, trạm bơm và hệ thống sông; chủ động tiêu, xả nước trước khi mưa lớn để tăng dung tích phòng lũ. Cùng với đó, đẩy mạnh nạo vét dòng sông nhằm tăng khả năng tiêu thoát, dung tích dòng chảy và giảm áp lực lên hệ thống đê.

Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì rà soát tổng thể quy hoạch, phương án đầu tư và tiến độ thực hiện, báo cáo lãnh đạo Thành phố trong khoảng 1-3 tuần. Đây sẽ là cơ sở để Hà Nội từng bước triển khai các giải pháp kỹ thuật, xử lý căn cơ tình trạng ngập úng tại lưu vực sông Bùi, sông Tích và khu vực phía Tây.