Điểm mới đáng chú ý tại Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực số 61/2024/QH15 là đề xuất áp dụng giá bán lẻ điện theo giờ đối với khách hàng sinh hoạt khi đáp ứng điều kiện kỹ thuật. Thay vì chỉ tính tiền theo tổng lượng điện tiêu thụ và biểu giá bậc thang như hiện nay, thời điểm sử dụng điện sẽ trở thành một yếu tố quyết định chi phí.
Bộ Công thương - cơ quan soạn thảo dự án luật này nhấn mạnh, mục tiêu của chính sách là khuyến khích người dân chuyển một phần nhu cầu sang giờ thấp điểm, qua đó điều tiết phụ tải và giảm áp lực cho hệ thống điện.
 |
| Khách hàng sản xuất, kinh doanh cần chú ý thay đổi thói quen sử dụng điện vào giờ cao điểm. Ảnh: Đức Thanh |
Về nguyên tắc, cùng một lượng điện tiêu thụ nhưng sử dụng vào những thời điểm khác nhau có thể dẫn tới hóa đơn khác nhau. Những hộ có khả năng chuyển các thiết bị tiêu thụ nhiều điện như máy giặt, bình nóng lạnh, máy sấy hay sạc xe điện sang giờ thấp điểm sẽ có thêm cơ hội tiết giảm chi phí.
Theo ông Nguyễn Quốc Dũng - Trưởng ban Kinh doanh của Tập đoàn Điện lực Việt Nam, việc chuyển từ biểu giá bậc thang sang giá theo giờ về nguyên tắc không làm tăng giá điện bình quân. Điểm thay đổi nằm ở hành vi sử dụng: người dân sẽ có động lực tiết kiệm điện trong giờ cao điểm, qua đó góp phần điều tiết phụ tải.
Sửa Luật Điện lực để tháo gỡ vướng mắc đầu tưDự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực được xây dựng theo cấu trúc gọn gồm 03 điều, tập trung sửa đổi, bổ sung chủ yếu 23 điều và bãi bỏ 3 điều của Luật Điện lực hiện hành nhằm tháo gỡ các vướng mắc về đầu tư, phát triển nguồn và lưới điện. |
Đây cũng là mục tiêu quan trọng của chính sách. Khi hàng triệu hộ gia đình cùng dịch chuyển một phần nhu cầu khỏi thời điểm hệ thống chịu tải cao, áp lực huy động nguồn điện và đầu tư hạ tầng để đáp ứng phụ tải đỉnh có thể giảm.
Tuy nhiên, bài toán với hộ gia đình khác đáng kể so với doanh nghiệp. Doanh nghiệp có thể bố trí lại ca sản xuất, trong khi sinh hoạt gia đình thường tập trung vào buổi tối.
Bà Cao Phương Lan - người dân tại phường Bồ Đề (Hà Nội) cho rằng, hộ gia đình khó thay đổi việc sử dụng điện vì bữa cơm tối, đèn thắp sáng hay việc học của trẻ em không thể chuyển sang nửa đêm. Tiết kiệm điện là cần thiết, nhưng nếu khung giờ cao điểm trùng với thời gian các gia đình bắt buộc phải sử dụng điện thì chính sách cần được tính toán thận trọng.
Các chuyên gia khẳng định, mục tiêu chính của biểu giá điện theo giờ là điều tiết phụ tải, khuyến khích người dân hạn chế sử dụng điện vào giờ cao điểm và chuyển một phần nhu cầu sang giờ thấp điểm. Tuy nhiên, việc mở rộng cơ chế này từ khách hàng sản xuất, kinh doanh sang hộ gia đình cần được cân nhắc kỹ.
Nhu cầu điện của các gia đình gắn với sinh hoạt thiết yếu. Chính sách vì vậy cần có lộ trình và đánh giá tác động đối với từng nhóm khách hàng, đồng thời bảo đảm mục tiêu an sinh xã hội. Đây cũng là điểm cần được đặc biệt lưu ý khi thiết kế biểu giá. Nếu mức chênh lệch giữa giờ cao điểm và thấp điểm quá nhỏ, người dân sẽ ít động lực thay đổi. Nhưng nếu chênh lệch quá lớn, những hộ phải sử dụng điện vào buổi tối có thể chịu tác động đáng kể.
Về phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Quốc Dũng cho hay, cơ chế giá theo giờ sẽ hướng tới việc phân loại nhu cầu sử dụng điện, từ đó tạo động lực để người dân tiết kiệm trong giờ cao điểm. Tuy nhiên, để thực hiện, hệ thống đo đếm phải ghi nhận chính xác sản lượng điện theo từng khung giờ.
Ở góc độ cơ quan quản lý, Bộ Công thương cũng xác định chưa áp dụng ngay đại trà. Theo ông Bùi Quốc Hùng - Phó Cục trưởng Cục Điện lực, việc triển khai còn phải đánh giá tác động đối với người dân và toàn xã hội, đồng thời xem xét điều kiện hạ tầng, công tơ và tệp khách hàng phù hợp.
Đồng tình với đề xuất áp giá điện sinh hoạt theo giờ, TS. Ngô Tuấn Kiệt - nguyên Viện trưởng Viện Khoa học Năng lượng chia sẻ, cơ chế này sẽ khuyến khích người dân dịch chuyển sang giờ thấp điểm, vừa tiết giảm chi phí, vừa giảm tải hệ thống. Tuy nhiên, TS. Ngô Tuấn Kiệt đề nghị có lộ trình phù hợp, không áp dụng đồng thời giá theo giờ và giá lũy tiến để tránh tác động kép.
Ngoài ra, một hướng được các chuyên gia đề xuất là thí điểm trước khi nhân rộng, ưu tiên những khu vực có hạ tầng công tơ điện tử và nhóm hộ có khả năng điều chỉnh thời gian sử dụng điện. Đồng thời, biểu giá cần đủ đơn giản để người dân dễ hiểu và theo dõi. Giá điện theo giờ nên được thiết kế như một công cụ tạo động lực, thay vì đơn thuần là phương thức tính tiền mới. Khi người dân thấy rõ lợi ích từ việc dịch chuyển phụ tải, chính sách mới có cơ hội tạo ra thay đổi thực chất./.
