Theo Cục Hải quan, thực hiện Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 (có hiệu lực từ 1/7/2026), Bộ Tài chính đang xây dựng Dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan. Đây được coi là bước hoàn thiện pháp lý quan trọng, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật, đồng thời đáp ứng yêu cầu cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số trong quản lý nhà nước về hải quan.

Bộ Tài chính đề xuất sửa Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan. Nguồn: CHQ

Theo Cục Hải quan, xuất phát từ thực tế, nhiều quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan hiện hành không còn phù hợp khi Luật Quản lý thuế mới có hiệu lực, đặc biệt liên quan đến các trường hợp không xử phạt, tự phát hiện khai bổ sung và xác định đối tượng bị xử phạt. Việc sửa đổi là cần thiết để vừa bảo đảm kỷ cương pháp luật, vừa tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp.

Điểm mới đáng chú ý là mở rộng các trường hợp không xử phạt vi phạm hành chính. Dự thảo quy định rõ: người nộp thuế khai sai nhưng đã chủ động khai bổ sung đúng thời hạn, trước khi cơ quan hải quan kiểm tra, thanh tra, hoặc trong thời hạn luật định đối với hàng đã thông quan, sẽ không bị xử phạt. Quy định này nhằm khuyến khích tính tự giác tuân thủ, phù hợp thông lệ quốc tế và giảm rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, Dự thảo sửa đổi quy định về tự phát hiện và khai bổ sung, không chỉ áp dụng với hồ sơ hải quan mà mở rộng theo Luật Quản lý thuế và các luật liên quan, bảo đảm thống nhất trong xử lý nghĩa vụ thuế.

Một điểm mới quan trọng khác là mở rộng đối tượng bị xử phạt, không chỉ dừng ở ngân hàng thương mại mà bao gồm cả tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán và trung gian thanh toán. Đồng thời, bổ sung trách nhiệm pháp lý của người bảo lãnh khi người nộp thuế không thực hiện nghĩa vụ, qua đó siết chặt kỷ luật tài chính và chống thất thu ngân sách.

Về quan điểm xây dựng, Dự thảo nhấn mạnh xử phạt nghiêm minh nhưng khả thi, gắn với cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin và tạo thuận lợi thương mại. Bộ Tài chính khẳng định việc sửa đổi không làm phát sinh thêm thủ tục hành chính mới, không tăng biên chế, chủ yếu tập trung hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước về hải quan.

Dự thảo Nghị định gồm 2 điều, tập trung sửa đổi các nội dung cốt lõi về phạm vi điều chỉnh, đối tượng áp dụng và các hành vi xử phạt. Sau thẩm định của Bộ Tư pháp, Bộ Tài chính đã tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ, trình Chính phủ xem xét ban hành.