Thu hẹp khoảng trống tuân thủ pháp luật thuế thương mại điện tử

Thương mại điện tử tăng trưởng mạnh qua các năm

Ông Cáp Quý Phúc - Chi cục trưởng Chi cục Thuế thương mại điện tử (Cục Thuế, Bộ Tài chính) cho biết, quy mô thị trường thương mại điện tử tăng trưởng mạnh qua các năm gần đây. Năm 2022, thị trường này tăng trưởng khoảng 15%, đạt doanh thu 16,4 tỷ USD. Số lượng người tiêu dùng trực tuyến tại Việt Nam ước tính khoảng 57 triệu người. Về công tác quản lý thuế, có 28.890 tổ chức, 85.438 hộ/cá nhân kinh doanh thương mại điện tử đã đăng ký kê khai và nộp thuế, cùng với 42 nhà cung cấp nước ngoài thực hiện nghĩa vụ thuế tại Việt Nam.

Năm 2023, thị trường thương mại điện tử tăng trưởng khoảng 25%, chạm mốc doanh thu 20,5 tỷ USD. Số lượng người tiêu dùng trực tuyến tại Việt Nam ước tính đạt 60 triệu người, số người nộp thuế có hoạt động kinh doanh thương mại điện tử đã đăng ký kê khai và nộp thuế tại Việt Nam là 35.537 tổ chức, 88.147 hộ/cá nhân và 75 nhà cung cấp nước ngoài.

Năm 2025, thị trường thương mại điện tử tăng trưởng khoảng 28%. Ảnh: Đức Thanh

Năm 2024, thị trường thương mại điện tử tăng trưởng khoảng 22%, doanh thu đạt 25 tỷ USD, số lượng người tiêu dùng trực tuyến tại Việt Nam ước tính đạt 62 triệu người, số người nộp thuế có hoạt động kinh doanh thương mại điện tử đã đăng ký kê khai và nộp thuế tại Việt Nam là 45.959 tổ chức, 96.623 hộ/cá nhân và 103 nhà cung cấp nước ngoài.

Bước sang năm 2025, thị trường thương mại điện tử tăng trưởng khoảng 28%, doanh thu đạt khoảng 32 tỷ USD, số lượng người tiêu dùng trực tuyến tại Việt Nam ước tính đạt 65 triệu người, số người nộp thuế có hoạt động kinh doanh thương mại điện tử đã đăng ký kê khai và nộp thuế tại Việt Nam là 95.000 tổ chức, 1.277.000 hộ/cá nhân và 202 nhà cung cấp nước ngoài.

Đáng chú ý, năm 2025, số thu thuế từ hoạt động thương mại điện tử đạt gần 208,8 nghìn tỷ đồng, tăng 66,5% so với năm 2024. Riêng 202 nhà cung cấp nước ngoài đã đăng ký thuế, kê khai và nộp thuế qua Cổng thông tin điện tử dành cho nhà cung cấp nước ngoài thực hiện kê khai, nộp thuế đạt 13,9 nghìn tỷ đồng, tăng 59,9% so với năm 2024, đạt 154% so với dự toán được giao.

Bên cạnh đó, có 68 tổ chức quản lý sàn trong nước và nước ngoài đã kê khai thay, nộp thuế thay với số thuế ước nộp đạt gần 2,7 nghìn tỷ đồng. Hơn 95 nghìn tổ chức có hoạt động kinh doanh thương mại điện tử với số thuế ước nộp đạt 186,4 nghìn tỷ đồng. Hơn 1.277 nghìn hộ, cá nhân kinh doanh có hoạt động kinh doanh thương mại điện tử với số thuế ước nộp đạt gần 4,63 nghìn tỷ đồng.

Nâng cao hiệu lực công tác quản lý thuế

Mặc dù kết quả đạt được là khá tích cực, song công tác quản lý thuế đối với hoạt động thương mại điện tử còn tồn tại một số vướng mắc. Về cơ chế, chính sách, dù đã có quy định trách nhiệm cung cấp thông tin của sàn thương mại điện tử, nhưng chế tài xử phạt còn chưa đầy đủ; mới xử lý hành vi chậm cung cấp, chưa có quy định xử phạt khi cung cấp sai thông tin ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế của tổ chức, cá nhân khác.

Về định danh các đối tượng kinh doanh thương mại điện tử, nhiều hộ, cá nhân kinh doanh thương mại điện tử không đăng ký kinh doanh, không có mã số thuế, không địa điểm kinh doanh cố định; tên sử dụng trên nền tảng khác với tên thật. Thông tin từ sàn và các nguồn khác còn thiếu, gây khó khăn trong định danh và quản lý. Số lượng đối tượng lớn, nguồn lực cơ quan thuế hạn chế.

Trong khi đó, cơ sở dữ liệu thương mại điện tử chủ yếu thu thập từ sàn thương mại điện tử, chưa bao quát các nền tảng khác, thông tin chưa đầy đủ, chưa kiểm soát được toàn bộ giao dịch, nhất là thanh toán và kinh doanh xuyên biên giới.

Về ý thức của người nộp thuế, vẫn còn tổ chức, cá nhân tham gia thương mại điện tử chưa kê khai, nộp thuế đầy đủ; một số tổ chức, cá nhân cố tình gian lận, dùng thông tin người khác, tài khoản ngân hàng không chính chủ, yêu cầu chuyển khoản không ghi nội dung, gây khó khăn cho quản lý thuế…

Ông Cáp Quý Phúc cho biết, ngành Thuế đã tham mưu Bộ Tài chính và Chính phủ sửa đổi, bổ sung các quy định để quản lý hiệu quả hoạt động thương mại điện tử. Trong đó, tăng cường trách nhiệm cung cấp thông tin từ các nền tảng số (TikTok, YouTube...), đơn vị vận chuyển, ngân hàng và các nhà cung cấp nước ngoài không có cơ sở thường trú tại Việt Nam, bổ sung chế tài xử lý vi phạm. Đồng thời, Cục Thuế giám sát chặt chẽ việc kê khai và nộp thuế từ các nhà cung cấp nước ngoài và các sàn thương mại điện tử.

Ngành Thuế cũng sẽ tăng cường thu thập và chia sẻ dữ liệu từ các tổ chức trong hệ sinh thái thương mại điện tử; ứng dụng mạnh mẽ công nghệ, trí tuệ nhân tạo trong tất cả các khâu, từ việc thu thập, xử lý dữ liệu tự động để phát hiện dấu hiệu bất thường, xếp hạng rủi ro, cảnh báo sớm các hành vi trốn thuế đến hỗ trợ công tác kiểm tra theo hướng khách quan, minh bạch và hiệu quả, giảm thiểu sự can thiệp thủ công.

Bên cạnh việc đẩy mạnh tuyên truyền chính sách thuế, ngành Thuế sẽ triển khai kiểm tra theo các chuyên đề để chống thất thu thuế đối với các tổ chức và cá nhân kinh doanh thương mại điện tử, tập trung kiểm tra trọng điểm các trường hợp rủi ro cao, đối với các trường hợp phát hiện có dấu hiệu tội phạm sẽ phối hợp với cơ quan chức năng để xử lý theo quy định của pháp luật, qua đó góp phần nâng cao hiệu lực công tác quản lý thuế với hoạt động thương mại điện tử.