Dưới sự chủ trì của ông Dương Tiến Dũng - Phó Vụ trưởng Vụ Ngân sách nhà nước, hội thảo đã thảo luận, đóng góp ý kiến hoàn thiện dự thảo luật trước khi trình các cấp có thẩm quyền.

Thực hiện Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương và Chỉ thị số 16/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính được giao chủ trì xây dựng dự án Luật hợp nhất Luật Đầu tư công với Luật Ngân sách nhà nước, trình Quốc hội tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI. Đây vừa là một yêu cầu cấp bách, vừa là nhiệm vụ hết sức nặng nề của ngành Tài chính trước Đảng, Nhà nước và Nhân dân, đòi hỏi cả quyết tâm chính trị và sự thận trọng về chuyên môn, đánh dấu một bước tiến quan trọng trong công tác quản lý tài chính quốc gia.

Ông Dương Tiến Dũng - Phó Vụ trưởng Vụ Ngân sách nhà nước chủ trì hội thảo.

Hợp nhất hai Luật không phải đơn thuần là cộng cơ học, cũng không phải là câu chuyện kỹ thuật lập pháp đơn thuần, mà phải xuất phát từ chính những yêu cầu xử lý triệt để vướng mắc mà thực tiễn nhiều năm qua đã chỉ ra. Việc tồn tại 2 Luật như hiện nay, kéo theo đó là các cơ chế quản lý, quy trình, thủ tục riêng biệt, vô hình chung đã tạo ra sự phân mảnh, thiếu gắn kết trong quản lý NSNN giữa chi đầu tư và chi thường xuyên.

Thực tế hiện nay, tổ chức bộ máy đã hợp nhất về một đầu mối ở trung ương là Bộ Tài chính, ở địa phương là Sở Tài chính nhưng khung pháp luật điều chỉnh thì vẫn còn là hai Luật. Hiện nay, vẫn còn tình trạng ở một số cơ quan, đơn vị, địa phương có lúc, có nơi quản lý, điều hành theo tư duy cũ, chưa đặt đầu tư công trong tổng thể chung của NSNN.

Với tinh thần kế thừa và đổi mới, kiến tạo phát triển gắn kết đầu tư công với cân đối nguồn lực tài chính quốc gia, quản lý rủi ro tài khóa, quản lý NSNN, gắn kết chặt chẽ chi đầu tư và chi thường xuyên; tăng cường trách nhiệm của các bộ, địa phương, cơ quan, đơn vị đánh giá hiệu quả kinh tế - xã hội trong phân bổ sử dụng NSNN, nâng cao hiệu quả, khắc phục tình trạng “giữ vốn”.

Dự thảo Luật được xây dựng trên cơ sở kế thừa kết cấu và bố cục của Luật Ngân sách nhà nước năm 2025; các nội dung quy định hiện hành của 2 Luật được thực tiễn chứng minh là còn phù hợp, hiệu quả trong triển khai; các nội dung của Luật Đầu tư công được đưa vào những chương, điều, khoản tương ứng; đối với các nội dung đặc thù về chương trình, dự án đầu tư công được quy định thành một chương riêng.

Toàn cảnh hội thảo.

Bộ Tài chính đề xuất 5 nhóm vấn đề trọng tâm để xin ý kiến các đại biểu tham dự Hội thảo, bao gồm:

Thứ nhất, việc hợp nhất kế hoạch tài chính và kế hoạch đầu tư công 05 năm, cũng như hợp nhất kế hoạch đầu tư công với dự toán hằng năm - thiết kế như dự thảo Luật đã thực sự hợp lý và khả thi hay chưa.

Thứ hai, thẩm quyền phân bổ chi tiết vốn đầu tư công nguồn ngân sách địa phương, cả kế hoạch 05 năm và dự toán hằng năm, nên tiếp tục giao Hội đồng nhân dân quyết định, hay phân cấp mạnh hơn cho Ủy ban nhân dân. Dự thảo còn đưa hai phương án để xin ý kiến.

Thứ ba, những nội dung dự thảo đề xuất giao Chính phủ quy định chi tiết, thay vì quy định tại Luật như hiện nay, để thực hiện chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, vừa đảm bảo để Luật ổn định, vừa đủ linh hoạt trong điều hành.

Thứ tư, nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ chi thường xuyên và chi đầu tư, trong đó có việc xử lý hợp nhất hai Nghị quyết hiện hành của Ủy ban Thường vụ Quốc hội.

Thứ năm, tăng sự chủ động trong điều hành, dự thảo Luật đề xuất các cơ chế cho phép phân bổ, sử dụng nếu có số tăng thu ngay trong quá trình chấp hành ngân sách (không chỉ đến khi kết thúc năm mới phân bổ); sử dụng dự phòng ngân sách, quỹ dự trữ tài chính để xử lý các nhiệm vụ quan trọng, cấp bách vì lợi ích quốc gia, dân tộc, ổn định kinh tế vĩ mô (như trường hợp tạm ứng cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu thời gian qua mà Luật hiện hành chưa xử lý được).

Ông Lê Đại Hải - Phó Cục trưởng Cục Pháp luật dân sự - kinh tế, Bộ Tư pháp phát biểu tại hội thảo.

Tại hội thảo, ông Lê Đại Hải - Phó Cục trưởng Cục Pháp luật dân sự - kinh tế, Bộ Tư pháp bày tỏ sự đồng tình với chủ trương hợp nhất Luật Đầu tư công và Luật Ngân sách nhà nước. Bộ Tư pháp nhất trí với định hướng Luật chỉ quy định các nguyên tắc và giao Chính phủ quy định chi tiết các nội dung cụ thể, nhằm bảo đảm tính chủ động, linh hoạt trong điều hành. Đồng thời, Bộ Tư pháp đề nghị Bộ Tài chính tiếp tục rà soát các điều, khoản của dự thảo Luật để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất và khả thi khi triển khai thực hiện.

Hội thảo đã ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp sôi nổi và thẳng thắn từ đại diện Bộ Tư pháp và các Sở Tài chính tham dự. Trên cơ sở các đề xuất này, Bộ Tài chính sẽ tiếp thu, hoàn thiện hồ sơ để kịp thời báo cáo Chính phủ và Ủy ban Thường vụ Quốc hội tại kỳ họp chuyên đề xây dựng pháp luật vào tháng 8/2026. Dự kiến, dự thảo Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất sẽ được trình Quốc hội xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ 2 diễn ra vào tháng 10 và tháng 11 năm nay.