Đưa vào vận hành hiệu quả 2 ứng dụng cốt lõi

Chia sẻ về kết quả xây dựng hệ sinh thái ứng dụng số phục vụ công tác kiểm tra thuế, bà Nguyễn Thị Hồng Việt - Trưởng phòng Kiểm tra số 1 (Thuế TP. Hải Phòng) cho hay, nhằm chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, giảm thiểu khối lượng công việc thực hiện thủ công và nâng cao chất lượng phân tích rủi ro, Thuế TP. Hải Phòng đã nghiên cứu, đưa vào vận hành hiệu quả 2 ứng dụng cốt lõi.

Trước hết, Thuế thành phố là đơn vị tiên phong nghiên cứu, xây dựng và triển khai Ứng dụng phân tích báo cáo tài chính bằng trí tuệ nhân tạo (AI). Ứng dụng hỗ trợ phân tích rủi ro phục vụ công tác kiểm tra thuế, nhận diện các dấu hiệu bất thường, đồng thời cảnh báo để người nộp thuế (NNT) chủ động rà soát, kê khai điều chỉnh và thúc đẩy nâng cao tính tuân thủ pháp luật thuế.

Về hiệu năng, nếu trước đây việc phân tích thủ công mất nhiều giờ và phụ thuộc lớn vào kinh nghiệm cá nhân, thì nay ứng dụng AI chỉ mất 2 phút để hoàn thành. Hệ thống tự động quét các chỉ tiêu tài chính, phân tích, đánh giá xu hướng biến động, nhận diện các dấu hiệu bất thường, đồng thời xếp hạng mức độ rủi ro NNT và đề xuất các nội dung trọng tâm cần kiểm tra. Qua đó, loại bỏ tình trạng kiểm tra dàn trải, tập trung hiệu quả nguồn lực vào các doanh nghiệp có rủi ro cao.

Công chức Thuế TP. Hải Phòng ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số vào công tác kiểm tra thuế. Ảnh: CTV.

Về diện bao phủ, đến nay ứng dụng đã cung cấp 1.156 tài khoản sử dụng tại Thuế TP. Hải Phòng và các thuế tỉnh, thành phố phân tích 10.584 báo cáo thuế. Trong đó, toàn bộ kế hoạch kiểm tra năm 2026 của Thuế thành phố được Cục Thuế phê duyệt cũng đã được phân tích qua ứng dụng làm cơ sở để các đoàn kiểm tra thực hiện đúng trọng tâm, trọng điểm.

Tiếp đến là ứng dụng kiểm tra thuế toàn trình, ứng dụng này hỗ trợ xuyên suốt quá trình thực hiện 1 cuộc kiểm tra từ khâu khai thác dữ liệu, lập hồ sơ đến tổng hợp kết quả xử lý sau kiểm tra.
Hệ thống khai thác trực tiếp từ cơ sở dữ liệu quản lý thuế tập trung, bảo đảm dữ liệu luôn đầy đủ, chính xác và thống nhất, giảm sự phụ thuộc vào việc nhập liệu của công chức. Đồng thời, ứng dụng tự động tổng hợp số liệu kê khai, hỗ trợ đối chiếu với kết quả kiểm tra thực tế và khởi tạo các biểu mẫu, biên bản, quyết định theo đúng quy trình kiểm tra hiện hành; hỗ trợ cập nhật thông tin quyết định kiểm tra, kết quả xử lý vào ứng dụng TMS.

Theo Trưởng phòng Kiểm tra số 1, qua thực tiễn triển khai, thời gian khai thác, tổng hợp cho một cuộc kiểm tra được rút ngắn từ 8 - 16 giờ xuống còn khoảng 1 giờ, tương đương giảm trên 90% thời gian so với phương pháp thực hiện thủ công. Nhờ đó, công chức kiểm tra có thời gian tập trung phân tích dữ liệu, đánh giá bản chất giao dịch và xác định các nội dung trọng tâm cần kiểm tra.

Việc ứng dụng kiểm tra thuế toàn trình không chỉ giúp chuẩn hóa hồ sơ, bảo đảm tính chính xác và thống nhất trong thực hiện nghiệp vụ mà còn góp phần nâng cao năng suất lao động của công chức, giúp đơn vị triển khai được nhiều cuộc kiểm tra hơn trong cùng một khoảng thời gian.

Triển khai các chuyên đề kiểm tra trọng tâm trên cơ sở quản lý rủi ro

Trên cơ sở kết quả phân tích rủi ro, khai thác dữ liệu tập trung và ứng dụng các công cụ chuyển đổi số trong công tác kiểm tra, bà Việt cho biết, cách tiếp cận này đã giúp chuyển từ kiểm tra dàn trải, thủ công sang kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm, nâng cao hiệu quả quản lý thuế và sử dụng hiệu quả nguồn lực của cơ quan thuế.

Đáng chú ý, một số chuyên đề mang lại hiệu quả cao như: chuyên đề giao dịch liên kết và chống chuyển giá, Thuế thành phố đã khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu giao dịch liên kết, nhận diện sớm các doanh nghiệp có dấu hiệu rủi ro, đặc biệt là các trường hợp kê khai lỗ nhiều năm, lãi mỏng nhưng vẫn mở rộng quy mô hoạt động sản xuất kinh doanh.

Cụ thể, năm 2026, trên cơ sở phân tích từ hơn 2.000 doanh nghiệp có giao dịch liên kết, đơn vị đã xác định gần 200 doanh nghiệp kê khai lỗ, lãi mỏng thuộc thuộc diện rủi ro để đưa vào theo dõi, rà soát và kiểm tra trọng điểm. Lũy kế 6 tháng năm 2026, xử lý và hướng dẫn doanh nghiệp tự kê khai điều chỉnh là 54 doanh nghiệp, tăng thu 335,4 tỷ đồng, giảm lỗ 1.798,05 tỷ đồng.

Đặc biệt, ngoài việc thực hiện kiểm tra tại trụ sở NNT, Thuế thành phố là đơn vị đầu tiên thực hiện kiểm tra tại trụ sở cơ quan thuế đối với các doanh nghiệp có giao dịch liên kết trên cơ sở phân tích dữ liệu. Qua công tác đấu tranh pháp lý và vận động tuân thủ, đã có 21 doanh nghiệp chủ động kê khai điều chỉnh tăng giá giao dịch liên kết giảm lỗ là 1.113,6 tỷ đồng, tăng thu nhập chịu thuế 451,8 tỷ đồng, qua đó tăng thu ngân sách 95,3 tỷ đồng.

Kết quả này không chỉ góp phần giảm thời gian, chi phí kiểm tra mà còn phản ánh sự chuyển biến tích cực trong ý thức tuân thủ của NNT, phù hợp với định hướng quản lý thuế hiện đại, lấy phòng ngừa và hỗ trợ tuân thủ làm trọng tâm.

Về chuyên đề kiểm tra sau hoàn thuế giá trị gia tăng, để bảo đảm hoàn thuế đúng quy định, đúng đối tượng và kịp thời ngăn chặn hành vi trục lợi ngân sách, Thuế TP. Hải Phòng đã ứng dụng cơ sở dữ liệu tập trung và các công cụ phân tích rủi ro trong đó phân tích chuỗi hóa đơn điện tử đến các cấp F2, F3 để nhận diện NNT có dấu hiệu rủi ro về hóa đơn, chứng từ và nguồn gốc hàng hóa. Trên cơ sở đó, lựa chọn đúng trọng tâm kiểm tra, tăng cường xác minh, đối chiếu thông tin, kịp thời thu hồi các khoản hoàn thuế không đúng quy định. Kết quả, đã hoàn thành 75 cuộc kiểm tra sau hoàn, xử lý tăng thu cho ngân sách 91,98 tỷ đồng.

Tuy nhiên, để tiếp tục phát huy hiệu quả công tác chuyển đổi số, nâng cao chất lượng công tác kiểm tra thuế và đáp ứng yêu cầu quản lý trong giai đoạn mới, lãnh đạo Phòng Kiểm tra số 1 cho rằng, cần tiếp tục nghiên cứu, nâng cấp và hoàn thiện các ứng dụng phân tích rủi ro theo hướng tích hợp AI, tăng cường khả năng tự động phân tích dữ liệu, nhận diện các mô hình, dấu hiệu rủi ro mới, hỗ trợ xây dựng hồ sơ rủi ro và đề xuất trọng tâm kiểm tra đối với NNT.

Cùng với đó, tiếp tục hoàn thiện ứng dụng hỗ trợ kiểm tra theo hướng số hóa quy trình nghiệp vụ bao gồm toàn bộ các các loại hình kiểm tra, bảo đảm liên thông dữ liệu giữa các khâu từ lập kế hoạch, thực hiện kiểm tra đến tổng hợp kết quả vào các báo cáo, qua đó giảm thời gian xử lý, hạn chế thao tác thủ công và nâng cao hiệu quả quản lý.

Đồng thời, tăng cường đào tạo, bồi dưỡng công chức kiểm tra về kỹ năng phân tích dữ liệu, khai thác hiệu quả các ứng dụng chuyển đổi số và AI trong thực thi công vụ; từng bước hình thành đội ngũ công chức có tư duy quản trị dữ liệu, thành thạo công nghệ số và có khả năng thích ứng với yêu cầu hiện đại hóa ngành Thuế.