Đây là nội dung mới tại Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, vừa được Quốc hội biểu quyết thông qua chiều ngày 13/11.

Kiểm soát hành vi tạo khan hiếm giả

Trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng cho biết, Chính phủ đã rà soát, chỉnh lý dự thảo theo hướng chỉ sửa đổi những vấn đề cấp thiết, có cơ sở thực tiễn, bảo đảm tính đồng bộ, khả thi và an toàn pháp lý.

Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình. Ảnh: quochoi.vn

Theo báo cáo tiếp thu, giải trình, dự thảo dự kiến bãi bỏ 6 thủ tục, sửa đổi, đơn giản hóa 11 thủ tục và không làm phát sinh thủ tục hành chính mới. Chính phủ đã loại bỏ toàn diện cơ chế yêu cầu địa phương phải xin ý kiến, chấp thuận của cơ quan trung ương trong những nhiệm vụ đã phân quyền.

Đối với Luật Cạnh tranh, Chính phủ chỉnh lý tiêu chí xác định thị trường liên quan theo hướng ngoài đặc tính, mục đích sử dụng, giá cả, còn xem xét các yếu tố cạnh tranh khác, thích ứng với dịch vụ có giá bằng không, nền tảng số đa diện.

Việc đánh giá được tiến hành trên cơ sở từng vụ việc, không mặc nhiên coi doanh nghiệp có công nghệ, dữ liệu hoặc hệ sinh thái là có sức mạnh thị trường đáng kể.

Luật quy định doanh nghiệp được coi là có vị trí thống lĩnh nếu có thị phần từ 30% trở lên trên thị trường liên quan; hoặc có thị phần từ 10% trở lên và có sức mạnh thị trường đáng kể. Theo báo cáo giải trình, việc đánh giá hành vi lạm dụng phải gắn với cả vị thế trên thị trường liên quan và hành vi cụ thể gây hoặc có khả năng gây tác động hạn chế cạnh tranh.

Đáng chú ý, dự thảo được chỉnh lý để làm rõ các hành vi cạnh tranh không lành mạnh trên môi trường số như sử dụng giao diện tạo thông tin sai lệch, khan hiếm hoặc cấp bách giả tạo; làm ẩn, làm mờ lựa chọn; gây trở ngại bất hợp lý khi từ chối, hủy giao dịch hoặc dịch vụ.

Về xử lý vi phạm, Chính phủ tiếp thu, phân tầng thời hiệu xử phạt: 5 năm đối với thỏa thuận hạn chế cạnh tranh, lạm dụng vị trí thống lĩnh, vị trí độc quyền, tập trung kinh tế, cạnh tranh không lành mạnh và vi phạm tại khoản 2 Điều 8; một năm đối với các vi phạm còn lại.

Dự thảo cũng bỏ một số hình thức xử lý có thể gây can thiệp vượt mức cần thiết như thu hồi giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp hoặc buộc cơ cấu lại doanh nghiệp. Tịch thu lợi nhuận có được từ hành vi vi phạm được chuyển thành biện pháp khắc phục hậu quả, có yêu cầu xác định căn cứ và cách tính rõ ràng.

Người tiêu dùng được lựa chọn từng mục đích thu thập thông tin

Đối với Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tiếp thu ý kiến đại biểu và cơ quan thẩm tra, Chính phủ chỉnh lý khoản 2 Điều 17 theo hướng tổ chức, cá nhân kinh doanh phải có phương thức rõ ràng để người tiêu dùng lựa chọn riêng từng mục đích, phạm vi thu thập, sử dụng thông tin và chủ động thể hiện đồng ý hoặc không đồng ý.

Quốc hội biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng vào chiều ngày 13/11. Ảnh: Đức Thanh

Luật cũng giao Bộ trưởng Bộ Công thương ban hành Danh mục sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ phải đăng ký hợp đồng theo mẫu, điều kiện giao dịch chung. Việc sửa đổi chỉ thay đổi cấp có thẩm quyền, không thay đổi các tiêu chí luật định.

Với Luật Quản lý ngoại thương, nội dung được tiếp thu, chỉnh lý là phân định rõ trách nhiệm về chứng nhận xuất xứ hàng hóa.

Bộ Công thương thực hiện quản lý nhà nước, làm đầu mối quốc gia về xuất xứ hàng hóa; quy định tiêu chí đối với cơ quan, tổ chức chứng nhận xuất xứ; xây dựng, duy trì, vận hành hệ thống quản lý và cấp chứng nhận xuất xứ điện tử trực tuyến tập trung.

Bộ Tài chính thực hiện nhiệm vụ chứng nhận xuất xứ hàng hóa nhập khẩu theo điều ước quốc tế; UBND cấp tỉnh thực hiện nhiệm vụ chứng nhận xuất xứ hàng hóa xuất khẩu.

Đối với hàng hóa đã có quyết định tạm ngừng xuất khẩu, nhập khẩu, dự thảo làm rõ thẩm quyền cấp giấy phép của UBND cấp tỉnh trong trường hợp luật định; bỏ yêu cầu địa phương phải xin ý kiến từng Bộ trước khi cấp phép, bảo đảm phân quyền thực chất và thống nhất quản lý.

Nhà nước độc quyền có thời hạn với một số loại hàng hóa

Trong sửa đổi Luật Thương mại, Chính phủ tiếp thu yêu cầu bảo đảm giới hạn, tính minh bạch của độc quyền nhà nước. Luật quy định Nhà nước thực hiện độc quyền có thời hạn đối với một số hàng hóa, dịch vụ hoặc địa bàn để bảo đảm lợi ích quốc gia theo luật về ngành, lĩnh vực liên quan. Danh mục hàng hóa, dịch vụ thuộc phạm vi độc quyền nhà nước phải được công bố công khai trên Cổng thông tin quốc gia về đầu tư theo quy định.

Về hạn mức khuyến mại, giảm giá, dự thảo Luật được chỉnh lý theo hướng giao Bộ trưởng Bộ Công thương quy định cụ thể hạn mức tối đa về giá trị hàng hóa, dịch vụ dùng để khuyến mại và mức giảm giá tối đa, căn cứ điều kiện kinh tế - xã hội, yêu cầu thuận lợi hóa thương mại trong từng thời kỳ và phù hợp với chính sách của Nhà nước về cạnh tranh.

Trường hợp áp dụng hạn mức có dấu hiệu vi phạm pháp luật cạnh tranh, thì việc điều tra, xử lý thực hiện theo quy định của pháp luật về cạnh tranh.

Đối với hoạt động phân phối voucher độc lập, Chính phủ cho rằng, cần nghiên cứu, đánh giá chuyên sâu để phân biệt hoạt động xúc tiến thương mại với công cụ, phương thức thanh toán hoặc hoạt động đại lý. Chính phủ sẽ chỉ đạo các Bộ, ngành, cơ quan liên quan nghiên cứu, đánh giá nội dung này khi hoàn thiện pháp luật về xúc tiến thương mại.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có hiệu lực chung từ ngày 1/7/2027.