Cần nhanh chóng thể chế hóa các cam kết để giúp doanh nghiệp Việt tận dụng tốt CPTPP

Ngọc Linh
Hiệp định Đối tác toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) có hiệu lực với Việt Nam được gần 3 năm. Chuyển biến thương mại, đầu tư dưới tác động của CPTPP chưa thật rõ ràng. Do đó, các doanh nghiệp Việt Nam cần có giải pháp tận dụng tốt cơ hội từ CPTPP mang lại.
aa

“Nội luật hóa” văn bản pháp luật còn chậm

Tại hội thảo “Hoạt động xây dựng pháp luật thực thi CPTPP - Đánh giá hiệu quả thực hiện và hàm ý chính sách”, ngày 10/11/2021, ông Hoàng Quang Phòng - Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho hay, Hiệp định CPTPP đã có hiệu lực với Việt Nam được gần 3 năm, thì có đến 2 năm các thành viên CPTPP nói chung và Việt Nam nói riêng bị ảnh hưởng nặng nề bởi đại dịch Covid-19 toàn cầu. “Do đó, những chuyển biến về thương mại và đầu tư dưới tác động của CPTPP chưa được phát huy một cách thật rõ ràng”, ông Phòng nói.

Cần nhanh chóng thể chế hóa các cam kết để giúp doanh nghiệp Việt tận dụng tốt CPTPP
Phó Chủ tịch VCCI Hoàng Quang Phòng phát biểu tại hội thảo. Ảnh: Hải Anh

Mặc dù vậy theo ông Phòng, công tác xây dựng pháp luật thực thi các cam kết của Việt Nam trong CPTPP đã được thực hiện tích cực và thu được kết quả nhất định.

Khảo sát của VCCI cho thấy qua rà soát đến nay, có tổng cộng 11 văn bản quy phạm pháp luật được ban hành để thực thi các cam kết CPTPP có hiệu lực ngay và 4 văn bản đang được soạn thảo để chuẩn bị thực thi các cam kết CPTPP có hiệu lực theo lộ trình trong giai đoạn 2019 - 2021.

Trong đó, có 2 luật, 2 nghị định và 7 thông tư, thực thi 63 nhóm cam kết CPTPP về thương mại hàng hóa, sở hữu trí tuệ, mua sắm công, lao động... đều đảm bảo phù hợp với Hiến pháp Việt Nam, đúng thẩm quyền, trình tự, thể thức và cơ bản hài hòa, không mâu thuẫn với các quy định khác trong hệ thống pháp luật liên quan.

Tuy nhiên có một số văn bản cũng bộc lộ hạn chế. Bà Nguyễn Thị Thu Trang - Giám đốc Trung tâm WTO và Hội nhập, VCCI cho biết, về thời điểm ban hành và có hiệu lực, mặc dù tất cả đều được soạn thảo và ban hành trong thời gian ngắn hơn quy trình thông thường theo Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, nếu so sánh với mốc 14/1/2019 theo yêu cầu của CPTPP thì trung bình mỗi văn bản này ban hành chậm 246 ngày.

Về tính khả thi, theo bà Nguyễn Thị Thu Trang, mặc dù hầu như tất cả các văn bản đều được thiết kế hợp lý, rõ ràng, chặt chẽ, bảo đảm khả thi trên thực tế, nhưng vẫn gây ra một số vướng mắc, khó khăn trong quá trình triển khai (nhất là liên quan tới các quy định về quy tắc xuất xứ, xác minh xuất xứ, đấu thầu quyền nhập khẩu ô tô đã qua sử dụng). Đây là những hạn chế mà các bộ, ngành cần được cải thiện trong thời gian tới.

Nâng tầm tư duy làm luật

Cũng tại hội thảo, ông Ngô Chung Khanh - Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách thương mại đa biên (Bộ Công thương) cho hay, qua tổng hợp báo cáo của các tỉnh thành sau 1 năm thực thi CPTPP, có hơn 460 văn bản pháp luật ở cấp địa phương đã được sửa đổi, ban hành. Dù có nhiều văn bản không nói đích danh về CPTPP, nhưng lại có những nội dung đề cập đến CPTPP.

Ông Khanh đánh giá, con số nói trên cho thấy cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương đều vào cuộc rà soát các văn bản pháp luật nhằm đảm bảo tương thích với Hiệp định CPTPP. “Việt Nam đã thực sự quyết tâm đảm bảo hệ thống pháp luật sau khi gia nhập CPTPP là tương thích với hiệp định này”, ông Khanh nói.

Ông Khanh cũng cho rằng, đối với cả 2 hiệp định EVFTA và CPTPP, tư duy làm luật của Việt Nam đã được nâng tầm. “Chúng ta đã chấp nhận một tiêu chuẩn cao hơn, không chỉ dừng lại ở WTO và đã quan tâm đến CPTPP. Việc quan tâm tới CPTPP tức là quan tâm ở mức tiêu chuẩn cao hơn hẳn, điều này rất đáng để kì vọng trong việc ban hành các văn bản pháp luật trong thời gian tới”, ông nói.

Tại hội thảo, chuyên gia kinh tế cao cấp Phạm Chi Lan - nguyên Phó Chủ tịch VCCI, cũng đồng thuận với việc cần nâng tầm tư duy làm luật, “nội luật hóa” các cam kết thực thi hiệp định thương mại tự do, nhất là các hiệp định thế hệ mới. Việt Nam cần nhanh chóng thể chế hóa các cam kết tham gia CPTPP để giúp doanh nghiệp và nền kinh tế nâng cao khả năng cạnh tranh và tận dụng sớm những lợi thế ưu đãi hàng hóa, thuế suất mang lại.

Bà Phạm Chi Lan cũng đưa ra cảnh báo, hiện nay một số nền kinh tế lớn như Trung Quốc, Anh, Đài Loan đã nộp đơn đề nghị tham gia CPTPP. Đây là những nền kinh tế có khả năng cạnh tranh cao hơn nhiều so với Việt Nam.

“Trung Quốc có nhiều lợi thế về xuất khẩu hàng hóa, Anh và Đài Loan cũng có nền kinh tế phát triển, hệ thống luật pháp hoàn chỉnh, khả năng thực thi các hiệp định thương mại cao và “khôn ngoan” trong đàm phán để đạt được lợi ích. Chính vì vậy, Việt Nam cần nội luật hóa các văn bản thực hiện CPTPP sao cho có tính khả thi cao, theo hướng tạo thuận lợi tối đa xuất khẩu các mặt hàng được ưu đãi thuế theo cam kết…”- bà Phạm Chi Lan nói.

VCCI đưa ra các khuyến nghị nâng cao hiệu quả xây dựng pháp luật để tiếp tục thực thi CPTPP cũng như các FTA mới ký kết, có hiệu lực của Việt Nam.

Thứ nhất, hoạt động rà soát tính tương thích với cam kết FTA và lập kế hoạch xây dựng thực thi cam kết cần được thực hiện một cách bao trùm hơn, có tính liên ngành, minh bạch và tham vấn đầy đủ với các đối tượng liên quan.

Thứ hai, việc soạn thảo nội dung cần được thực hiện càng sớm càng tốt, thậm chí từ khi văn kiện FTA được ký kết chính thức mà không chờ tới khi phê chuẩn.

Thứ ba, cơ quan soạn thảo cần đặc biệt chú trọng hoạt động tham vấn doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động trong quá trình dự thảo, thông tin cung cấp cho doanh nghiệp nên bao gồm không chỉ dự thảo văn bản mà còn các tài liệu thuyết minh và giải trình.

Thứ tư, quá trình thực thi cam kết cần được theo dõi thường xuyên, cần tuyên truyền, phổ biến rộng rãi, thiết lập các đầu mối tư vấn hướng dẫn cụ thể, xử lý ngay các bất cập cũng như sửa đổi, điều chỉnh quy định khi cần thiết.

Các hoạt động xây dựng pháp luật thực thi các FTA cần được xem xét mở rộng mục tiêu, xây dựng pháp luật không chỉ để tuân thủ cam kết mà còn để đáp ứng chính nhu cầu nội tại của Việt Nam trong quá trình hội nhập FTA.

Ngọc Linh

Đọc thêm

Việt Nam - Chile: Nhiều cơ hội mở rộng thị trường cho doanh nghiệp

Việt Nam - Chile: Nhiều cơ hội mở rộng thị trường cho doanh nghiệp

Với thế mạnh bổ trợ và nền tảng từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam – Chile (VCFTA), Hiệp định CPTPP, Việt Nam và Chile còn nhiều dư địa phát triển thương mại, đầu tư. Tổng thống Chile José Antonio Kast nhấn mạnh triển vọng về hợp tác nông nghiệp, thực phẩm, công nghệ và đổi mới sáng tạo, kết nối sâu hơn giữa cộng đồng doanh nghiệp hai nước.
Ông Phạm Quang Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước giữ chức Bí thư Đảng ủy VCCI

Ông Phạm Quang Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước giữ chức Bí thư Đảng ủy VCCI

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) công bố quyết định chỉ định ông Phạm Quang Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, giữ chức Bí thư Đảng ủy VCCI nhiệm kỳ 2025-2030.
Doanh nghiệp hưởng lợi từ việc Bộ Tài chính công bố 133 thủ tục hải quan và 51 thủ tục thuế

Doanh nghiệp hưởng lợi từ việc Bộ Tài chính công bố 133 thủ tục hải quan và 51 thủ tục thuế

(TBTCO) - Bộ Tài chính công bố danh mục 133 thủ tục hành chính lĩnh vực Hải quan và 51 thủ tục lĩnh vực Thuế được thực hiện không phụ thuộc địa giới hành chính trên phạm vi toàn quốc. Quy định mở rộng quyền lựa chọn địa điểm giải quyết hồ sơ, giúp giảm thời gian, chi phí đi lại, tạo thuận lợi hơn trong cho doanh nghiệp khi thực hiện nghĩa vụ thuế.
Hải quan tăng thu ngân sách hơn 420 tỷ đồng từ hậu kiểm

Hải quan tăng thu ngân sách hơn 420 tỷ đồng từ hậu kiểm

(TBTCO) - Thống kê trong 1 tháng (từ ngày 15/9 đến 14/10/2026), toàn ngành Hải quan thực hiện 173 cuộc kiểm tra sau thông quan, truy thu và xử phạt 443,97 tỷ đồng, trong đó số tiền thực thu ngân sách đạt 420,78 tỷ đồng.
DATC và VAMC phối hợp tổ chức Diễn đàn IPAF giai đoạn 2027 - 2028

DATC và VAMC phối hợp tổ chức Diễn đàn IPAF giai đoạn 2027 - 2028

(TBTCO) - Công ty TNHH Mua bán nợ Việt Nam (DATC) và Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) mới đây đã có buổi làm việc nhằm chia sẻ kinh nghiệm trong mua bán, xử lý nợ và thống nhất định hướng phối hợp tổ chức các hoạt động của Diễn đàn các Công ty Quản lý tài sản công quốc tế (IPAF) giai đoạn 2027 - 2028 tại Việt Nam.
NAPAS tổ chức Hội nghị Tổ chức Thành viên 2026, thúc đẩy phát triển các giải pháp thanh toán số an toàn

NAPAS tổ chức Hội nghị Tổ chức Thành viên 2026, thúc đẩy phát triển các giải pháp thanh toán số an toàn

(TBTCO) - Công ty cổ phần Thanh toán Quốc gia Việt Nam (NAPAS) vừa tổ chức thành công Hội nghị Tổ chức Thành viên năm 2026. Đây là sự kiện thường niên nhằm tổng kết những kết quả phối hợp của NAPAS và các Tổ chức Thành viên trong năm 2026, đồng thời chia sẻ định hướng phát triển trong thời gian tới.
Mục tiêu cần chinh phục sau con số xuất khẩu kỷ lục

Mục tiêu cần chinh phục sau con số xuất khẩu kỷ lục

(TBTCO) - Xuất khẩu đã cán mốc 500 tỷ USD, nhưng cứ 100 USD hàng xuất khẩu từ Việt Nam, có khoảng 81 USD do doanh nghiệp FDI thực hiện. Không những thế, tốc độ tăng trưởng của khu vực doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp nội đang có khoảng cách khá xa.
Kiến tạo hành lang phát triển, tiếp sức doanh nghiệp nhỏ vươn tầm

Kiến tạo hành lang phát triển, tiếp sức doanh nghiệp nhỏ vươn tầm

(TBTCO) - Dự thảo Luật Phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa (sửa đổi) do Bộ Tài chính xây dựng đang được Chính phủ trình Quốc hội xem xét, thông qua, với định hướng chuyển từ hỗ trợ sang tạo động lực phát triển. Theo PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng, Viện Thương mại và Kinh tế Quốc tế, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân, đây là bước chuyển quan trọng, mở đường để doanh nghiệp nhỏ vươn lên quy mô lớn.
Xem thêm

Mới nhất Đọc nhiều