Thời điểm hiệu lực của Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP về cắt giảm, sửa đổi ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện thực sự được mong đợi. Với việc đưa 56 ngành nghề ra khỏi rào chắn “có điều kiện”, cơ hội tham gia thị trường của các nhà đầu tư, doanh nghiệp sẽ được nới rộng.
Có thể hình dung, từ thời điểm 1/7/2026, các doanh nghiệp tham gia kinh doanh hàng miễn thuế, dịch vụ kế toán, dịch vụ xác định giá đất... sẽ không cần phải thực hiện các điều kiện để “mở khóa” thị trường như trước.
Nhưng tác động của Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP không chỉ dừng ở việc loại bỏ một số điều kiện gia nhập thị trường.
 |
| Từ ngày 1/7 tới đây, 56 ngành nghề sẽ không còn nằm trong Danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện. Ảnh minh họa: Đức Thanh |
Về bản chất, khi loại một ngành, nghề khỏi Danh mục, thì không chỉ điều kiện kinh doanh, mà cả quy trình, thủ tục sẽ được loại bỏ. Nhưng trên hết, theo TS. Nguyễn Minh Thảo - Phó Trưởng ban Phát triển doanh nghiệp và Môi trường kinh doanh (Viện Chiến lược và Chính sách kinh tế - tài chính, Bộ Tài chính), yêu cầu về chuyển đổi tư duy quản lý được thể chế hóa.
Ngay trong Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP, điều này được thể hiện rõ khi cơ sở để cắt giảm không chỉ vì “không thật sự cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, đạo đức xã hội, sức khỏe của cộng đồng, theo quy định tại khoản 1 Điều 7 Luật Đầu tư”, mà còn vì những ngành, nghề đó có thể quản lý theo phương thức hậu kiểm, qua tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn nghề. Đặc biệt, những ngành, nghề bị loại bỏ còn có lý do các điều kiện đầu tư kinh doanh không rõ ràng hoặc có tính chất tương tự nhau, hoặc những ngành, nghề mà từ khi được quy định cho đến nay vẫn chưa ban hành được điều kiện...
Khi tư duy quản lý chuyển mạnh theo hướng giảm tối đa các rào cản gia nhập thị trường, mở rộng quyền tự do kinh doanh và chuyển dần từ tiền kiểm sang hậu kiểm, cuộc cạnh tranh giữa các doanh nghiệp mới và những doanh nghiệp đã hoạt động trong các ngành, nghề này trở về cùng một mặt bằng, đó là năng lực kinh doanh, chất lượng phục vụ.
Ngay khi những cánh cửa mới được mở ra cho doanh nghiệp, áp lực thực thi đang đặt nặng lên vai cơ quan quản lý nhà nước.
Theo bà Nguyễn Thị Hoàng Yến - Phó Cục trưởng Cục Kiểm soát thủ tục hành chính (Bộ Tư pháp), để thực hiện các phương án cắt giảm đã được thông qua, các bộ, ngành đã và đang phải ban hành khẩn cấp hàng loạt văn bản hướng dẫn. Con số có thể lên tới trên 350 văn bản, song đây không phải là con số cuối cùng.
Không để xảy ra khoảng trống pháp lýTrong Công văn số 527/TTg-CĐS về cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh bảo đảm thực chất, phù hợp thực tiễn, đáp ứng yêu cầu quản lý, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu, đối với các ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, cần khẩn trương rà soát, ban hành mới, sửa đổi, bổ sung tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hoặc biện pháp quản lý thay thế phù hợp với thông lệ quốc tế và điều kiện thực tiễn Việt Nam; giảm tối đa chi phí tuân thủ cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời phải đáp ứng yêu cầu về an toàn, an ninh; bảo đảm có hiệu lực cùng thời điểm với việc cắt giảm ngành nghề, thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, tuyệt đối không để xảy ra khoảng trống pháp lý, lỗ hổng trong quản lý nhà nước. |
Phải nói rõ rằng, Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP nằm trong nhóm nghị quyết của Chính phủ được ban hành trên cơ sở thực hiện Nghị quyết số 206/2025/QH15 của Quốc hội về cơ chế đặc biệt xử lý khó khăn, vướng mắc do quy định của pháp luật. Theo đó, Quốc hội trao quyền để Chính phủ xử lý ngay những vướng mắc cấp bách, đồng thời yêu cầu hoàn thiện hệ thống pháp luật trong thời hạn nhất định thay vì chờ đợi sửa các văn bản luật với quy trình lập pháp kéo dài.
Tuy nhiên, cơ chế này cũng đặt ra yêu cầu lớn, đó là các luật liên quan phải được sửa đổi kịp thời trước khi các nghị quyết hết hiệu lực vào 28/2/2027, nếu không, hệ thống pháp luật sẽ quay lại đúng tình trạng cũ.
Như vậy, khối lượng công việc mà bộ máy phải xử lý vô cùng lớn. Các bộ, ngành sẽ phải vừa ban hành các văn bản hướng dẫn đảm bảo việc thực thi thống nhất, đồng thời rà soát, sửa đổi hệ thống văn bản pháp luật liên quan. Chưa kể trước đó, Chính phủ đã ban hành hàng loạt nghị quyết cắt giảm thủ tục hành chính, điều kiện đầu tư kinh doanh của các bộ, ngành với rất nhiều nhiệm vụ cần phải thực hiện ngay.
Làm sao có thể tiếp cận các dự thảo, gửi ý kiến tới các cơ quan soạn thảo? Câu hỏi này được bà Đào Thị Thu Huyền - Phó Giám đốc Đối ngoại Công ty Canon Việt Nam đặt ra trong cuộc thảo luận về pháp luật kinh doanh do Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) tổ chức cuối tháng 5/2026 với sự “sốt ruột” thể hiện rõ.
“Việc tìm kiếm thông tin, tiếp cận ban soạn thảo hay theo dõi quá trình tiếp thu ý kiến sẽ như thế nào vì phần lớn văn bản tới đây sẽ được sửa đổi theo hình thức rút gọn, đồng nghĩa có thể không cần tham vấn ý kiến doanh nghiệp” - bà Huyền đặt vấn đề.
Nhưng lý do có lẽ sâu xa hơn, khi đại diện Canon đã dành khá nhiều thời gian để kể lại những vướng mắc phát sinh trong thực thi khi họ không có cơ hội góp ý văn bản pháp luật trong giai đoạn dự thảo.
Thực tế, đây không phải là mối lo riêng của một doanh nghiệp. Trong cuộc làm việc với Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội mới đây, Chủ tịch VCCI Hồ Sỹ Hùng đã gửi gắm 3 kỳ vọng của doanh nghiệp mà ông lắng nghe từ thực tiễn.
Thứ nhất, doanh nghiệp mong muốn các đạo luật có tính ổn định và khả năng dự báo cao, bởi không gì làm xói mòn niềm tin đầu tư bằng một khung pháp lý thay đổi liên tục và khó lường.
Thứ hai, doanh nghiệp mong muốn pháp luật thống nhất và rõ ràng, hạn chế tối đa tình trạng mâu thuẫn, chồng chéo khiến cả người thực thi lẫn người tuân thủ đều lúng túng.
Thứ ba, và quan trọng nhất, doanh nghiệp mong muốn khoảng cách giữa văn bản và thực thi được thu hẹp, bởi một chính sách dù tốt trên giấy nhưng vướng ở khâu thực thi thì vẫn chưa thực sự đến được với doanh nghiệp.
“Khu vực kinh tế tư nhân hôm nay đang chịu một sức ép kép, vừa từ những hạn chế cấu trúc tích tụ lâu dài, vừa từ những biến động bên ngoài khó lường, trong đó doanh
nghiệp nhỏ và vừa cùng hộ kinh doanh là nhóm dễ tổn thương nhất. Trong bối cảnh đó, mỗi quyết sách lập pháp đúng và kịp thời đều có giá trị nâng đỡ rất lớn đối với sức chống chịu của cộng đồng doanh nghiệp” - ông Hồ Sỹ Hùng nhấn mạnh.
Chính vì vậy, điều mà cộng đồng doanh nghiệp chờ đợi hiện nay không chỉ là những con số thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh hay ngành nghề kinh doanh có điều kiện được cắt giảm, mà là cảm nhận rõ ràng hơn về một môi trường kinh doanh thông thoáng, minh bạch và dễ dự báo hơn trong thực tiễn. Hơn thế, VCCI đang kỳ vọng doanh nghiệp sẽ không vắng bóng trong quá trình này.
Điều đó đồng nghĩa, cả cơ quan quản lý lẫn cộng đồng doanh nghiệp cùng đang bước vào giai đoạn cao điểm của hành trình thực thi cải cách.
