Mở rộng nguồn thu ngân sách bền vững

Trong bối cảnh hoạt động xuất nhập khẩu qua khu vực miền Trung tiếp tục khởi sắc, Chi cục Hải quan khu vực IX xác định cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và đồng hành cùng doanh nghiệp là giải pháp trọng tâm để vừa tạo thuận lợi thương mại, vừa nuôi dưỡng nguồn thu ngân sách bền vững.

Trao đổi với phóng viên, ông Phạm Tiến Thành - Chi cục trưởng Chi cục Hải quan khu vực IX cho biết, đơn vị kiên trì thực hiện quan điểm lấy doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ, đẩy mạnh cải cách thủ tục, ứng dụng công nghệ thông tin và nâng cao chất lượng giải quyết thủ tục hải quan. Khi môi trường kinh doanh thuận lợi hơn, thời gian thông quan được rút ngắn, chi phí tuân thủ giảm xuống, doanh nghiệp sẽ mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh và xuất nhập khẩu, qua đó tạo nguồn thu ổn định, lâu dài cho ngân sách nhà nước.

Cán bộ Hải quan cửa khẩu Cha Lo thông quan hàng hoá cho doanh nghiệp. Ảnh: CTV

Theo ông Phạm Tiến Thành, tạo thuận lợi thương mại không đồng nghĩa với nới lỏng quản lý. Ngược lại, việc ứng dụng quản lý rủi ro, đẩy mạnh số hóa quy trình nghiệp vụ và tăng cường đối thoại với doanh nghiệp giúp cơ quan Hải quan vừa giải quyết thủ tục nhanh chóng, minh bạch cho các doanh nghiệp tuân thủ tốt, vừa tập trung nguồn lực kiểm soát các lô hàng có dấu hiệu rủi ro, bảo đảm hiệu lực quản lý nhà nước.

Quan điểm này được phản ánh khá rõ qua kết quả hoạt động của Hải quan khu vực IX trong hơn nửa đầu năm 2026. Đến ngày 14/7/2026, đơn vị đã làm thủ tục cho 59.456 tờ khai xuất nhập khẩu, tăng 17,8% so với cùng kỳ năm trước; tổng kim ngạch đạt 3,393 tỷ USD, tăng 12,4%, khối lượng hàng hóa đạt 7,574 triệu tấn, tăng 4,1%...

Những con số trên cho thấy hiệu quả từ việc đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính và hiện đại hóa quản lý hải quan. Cùng với việc ứng dụng công nghệ thông tin trong giải quyết thủ tục, Hải quan khu vực IX duy trì cơ chế đối thoại, hỗ trợ doanh nghiệp, kịp thời tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc phát sinh, góp phần giảm thời gian thông quan, tiết kiệm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp hoạt động trên địa bàn.

Hiệu quả của các giải pháp tạo thuận lợi thương mại tiếp tục được phản ánh qua kết quả thu ngân sách nhà nước. Đến ngày 14/7/2026, Chi cục Hải quan khu vực IX thu ngân sách đạt 2.482 tỷ đồng, bằng 57,7% dự toán Thủ tướng Chính phủ giao. Đến ngày 25/7, số thu tăng lên 2.599 tỷ đồng, tương đương 64,4% dự toán năm.

Đáng chú ý, nhiều đơn vị cửa khẩu trọng điểm ghi nhận mức tăng thu tích cực. Hải quan cửa khẩu quốc tế Cha Lo tăng hơn 47%, Hải quan cửa khẩu quốc tế Lao Bảo tăng gần 70%, trong khi địa bàn TP. Huế cũng duy trì mức tăng thu trên 15% so với cùng kỳ năm trước. Đây là tín hiệu cho thấy các giải pháp đồng hành cùng doanh nghiệp đang từng bước phát huy hiệu quả, tạo thêm dư địa để đơn vị phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách năm 2026.

Theo Chi cục trưởng Phạm Tiến Thành, nguồn thu ngân sách bền vững phải được hình thành từ sự phát triển của cộng đồng doanh nghiệp. Vì vậy, Hải quan khu vực IX sẽ tiếp tục kiên trì mục tiêu xây dựng môi trường thông quan minh bạch, chuyên nghiệp, giảm tối đa thời gian và chi phí thực hiện thủ tục cho doanh nghiệp, qua đó thu hút thêm nguồn hàng và doanh nghiệp làm thủ tục qua địa bàn.

Đồng thời với tạo thuận lợi thương mại, Chi cục Hải quan khu vực IX tiếp tục tăng cường kiểm soát địa bàn, ứng dụng quản lý rủi ro và phối hợp chặt chẽ với các lực lượng chức năng trong đấu tranh phòng, chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả. Đến ngày 14/7/2026, đơn vị đã phát hiện, xử lý 485 vụ vi phạm hành chính, thu nộp ngân sách 4,18 tỷ đồng, đồng thời phát hiện nhiều vụ buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa, hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ và ma túy.

Sẵn sàng cho bước đột phá từ thông quan tập trung

Không dừng lại ở những kết quả đạt được trong công tác cải cách thủ tục hành chính và tạo thuận lợi thương mại, Hải quan khu vực IX đang chủ động chuẩn bị cho bước cải cách tiếp theo - triển khai mô hình thông quan tập trung. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm tiếp tục nâng cao hiệu quả quản lý, rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp và hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Hải quan số, Hải quan thông minh.

Theo ông Phạm Tiến Thành, thông quan tập trung là xu hướng tất yếu trong quá trình hiện đại hóa hải quan. Với đặc thù quản lý nhiều cửa khẩu quốc tế, cảng biển và lượng hàng hóa quá cảnh lớn, việc xử lý hồ sơ theo mô hình tập trung sẽ giúp chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, khai thác hiệu quả nguồn nhân lực và tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý.

“Chúng tôi không chờ đến khi có quyết định triển khai mới bắt đầu chuẩn bị mà chủ động nghiên cứu, rà soát quy trình, đánh giá hạ tầng công nghệ thông tin và bố trí nguồn nhân lực ngay từ bây giờ. Việc chuẩn bị sớm sẽ giúp đơn vị sẵn sàng vận hành mô hình mới khi được Cục Hải quan giao nhiệm vụ” - ông Phạm Tiến Thành chia sẻ.

Để chủ động chuẩn bị, giữa tháng 7/2026, đơn vị đã tổ chức đoàn công tác khảo sát, học tập kinh nghiệm tại Chi cục Hải quan khu vực III - đơn vị đầu tiên của ngành được lựa chọn thí điểm mô hình thông quan tập trung.

Qua khảo sát thực tế, đoàn công tác tập trung nghiên cứu mô hình tổ chức, quy trình xử lý hồ sơ, cơ chế phối hợp giữa Đội Thông quan tập trung với các đơn vị hải quan cửa khẩu, cũng như việc số hóa hồ sơ, khai thác dữ liệu và ứng dụng công nghệ thông tin trong toàn bộ quy trình nghiệp vụ.

Theo lãnh đạo Hải quan khu vực IX, những kinh nghiệm từ Hải quan khu vực III cho thấy việc xử lý hồ sơ tập trung không chỉ giúp rút ngắn thời gian thông quan mà còn tạo sự thống nhất trong áp dụng chính sách, nâng cao hiệu quả quản lý rủi ro và sử dụng nguồn nhân lực linh hoạt hơn.

Điểm cốt lõi của mô hình thông quan tập trung không chỉ nằm ở việc thay đổi nơi tiếp nhận và xử lý hồ sơ mà còn là sự thay đổi phương thức quản lý. Hồ sơ được xử lý trên nền tảng số, dữ liệu được chia sẻ tập trung, công chức được bố trí theo chuyên môn thay vì theo từng cửa khẩu. Nhờ đó, việc áp dụng chính sách sẽ thống nhất hơn, hạn chế sai khác trong xử lý nghiệp vụ và nâng cao chất lượng kiểm soát.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, đây được kỳ vọng là bước cải cách mang lại nhiều lợi ích thiết thực. Hồ sơ được xử lý tập trung, chứng từ điện tử được khai thác đồng bộ sẽ giúp doanh nghiệp giảm thời gian chờ đợi, giảm chi phí thực hiện thủ tục, đồng thời nâng cao tính công khai, minh bạch trong quá trình giải quyết hồ sơ. Đây cũng là nền tảng để ngành Hải quan tiến tới mục tiêu “một lần khai báo, một lần xử lý dữ liệu”, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đồng thời với việc chuẩn bị mô hình thông quan tập trung, Hải quan khu vực IX tiếp tục rà soát tổ chức bộ máy, hoàn thiện quy trình nghiệp vụ, tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), quản lý rủi ro và kiểm tra sau thông quan nhằm nâng cao hiệu quả quản lý. Đơn vị cũng đặt mục tiêu hoàn thành nhiệm vụ thu ngân sách năm 2026, đồng thời tiếp tục đồng hành, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, bảo đảm hoạt động xuất nhập khẩu diễn ra thông suốt.

Đánh giá về định hướng của đơn vị, Phó Cục trưởng Cục Hải quan Trần Đức Hùng ghi nhận tinh thần chủ động của Chi cục Hải quan khu vực IX trong việc nghiên cứu, chuẩn bị triển khai mô hình thông quan tập trung. Theo Phó Cục trưởng, đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành Hải quan trong tiến trình hiện đại hóa, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, tạo thuận lợi thương mại và đáp ứng yêu cầu phát triển trong bối cảnh chuyển đổi số.