Không đánh đổi tăng trưởng nóng mà gây bất ổn vĩ mô

Xuyên suốt các phiên thảo luận ngày 9 và 10/4, bài toán tăng trưởng hai con số liên tục được mổ xẻ. Theo Thủ tướng Lê Minh Hưng, mục tiêu tăng trưởng hai con số là thách thức rất lớn. Tuy nhiên, đây là mục tiêu có cơ sở, có điều kiện thực hiện nếu có sự đồng hành của Quốc hội, Chính phủ, các địa phương, cộng đồng doanh nghiệp và người dân.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Thủ tướng nhấn mạnh yêu cầu tiên quyết là toàn hệ thống phải "thống nhất tư duy và hành động". Theo đó, từ nhận thức đến hành động đều phải hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao, tăng trưởng bền vững. Thông điệp này cũng nhận được sự đồng thuận của nhiều đại biểu Quốc hội, trong đó đại biểu Nguyễn Trúc Sơn khẳng định: “Chúng ta phải phát triển nhanh, mạnh, bền vững, hai con số là không thể thụt lùi. Chúng tôi rất trăn trở và quyết tâm cùng làm chứ không bàn lùi”.

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng phát biểu tại tổ sáng 10/4. Ảnh tư liệu

Về tư duy điều hành, người đứng đầu Chính phủ đưa ra quan điểm rất mạch lạc về vai trò của thể chế và ổn định vĩ mô. "Chúng ta nói nôm na thể chế như là một con đường để tạo hành lang thông thoáng cho "cỗ xe kinh tế" của Việt Nam phát triển" - Thủ tướng nói. Chính vì vậy, năm 2026 được xác định là năm đột phá về thể chế, xử lý dứt điểm vướng mắc cho chính quyền địa phương hai cấp.

Quan điểm này đã được chuyển ngay thành các giải pháp với tiến độ và con số cụ thể. Thủ tướng Lê Minh Hưng cho biết, ngay trong tháng 4, Chính phủ sẽ rà soát toàn bộ hệ thống pháp luật, các điều kiện kinh doanh và thủ tục hành chính. Bộ Tư pháp được giao chủ trì cùng các bộ, ngành xây dựng phương án cắt giảm ít nhất 30% thủ tục hành chính và điều kiện kinh doanh, trình Chính phủ trước ngày 15/4. Theo Thủ tướng, đây là việc có thể làm được ngay, góp phần giảm chi phí tuân thủ, tạo lòng tin cho doanh nghiệp và người dân, qua đó thúc đẩy đầu tư và sản xuất kinh doanh.

Cùng với cải cách thủ tục hành chính, Chính phủ cũng đặt trọng tâm vào tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, quy hoạch và dự án tồn đọng. Thủ tướng cho biết, trong quý II/2026 sẽ phải xử lý dứt điểm hàng loạt vấn đề lớn như: hoàn thiện các quy định cho mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành thông suốt; điều chỉnh, phê duyệt đồng bộ hệ thống quy hoạch; rà soát quy hoạch sử dụng đất; sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Nghị quyết 170/2024/QH15 để xử lý các dự án tồn đọng liên quan đến đất đai, quy hoạch và đầu tư.

Tăng trưởng cao đòi hỏi có nguồn lực rất lớn, đặt ra bài toán lớn về điều hành, giữ ổn định vĩ mô: Nhu cầu huy động 5 năm tới lên tới 38,5 triệu tỷ đồng, trong đó gần 80% là từ nguồn lực xã hội hoá.

Trước các băn khoăn của đại biểu về việc huy động và sử dụng nguồn lực lớn này, Thủ tướng khẳng định một “lằn ranh” không thể vượt qua: “Tăng trưởng phải được đi kèm với ổn định và kiểm soát được các cân đối lớn của nền kinh tế, chúng ta không chấp nhận tăng trưởng nóng, tăng trưởng cao mà đánh đổi sự bất ổn vĩ mô. Cái giá phải trả cho bất ổn vĩ mô còn lớn hơn rất nhiều”. Do đó, người đứng đầu Chính phủ cho biết, “Chính phủ ý thức sâu sắc việc sẽ phải thực hiện các biện pháp để đảm bảo kiểm soát sự ổn định vĩ mô”.

“Khẩu quyết” là tổ chức thực hiện

Những nội dung về giữ ổn định vĩ mô đã được Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng làm rõ tại phiên họp tổ chiều 9/4. Trước băn khoăn của đại biểu về số vốn cho đầu tư công chiếm tỷ lệ lớn so với tổng thu ngân sách, Phó Thủ tướng giải thích con số này đã được tính toán rất kỹ.

Nguồn lực này không chỉ lấy từ thu ngân sách mà còn từ vay nợ và bội chi. Chính phủ đã yêu cầu cắt giảm 10% chi thường xuyên và tiếp tục chỉ đạo cắt thêm 5%. Cả hệ thống phải thắt lưng buộc bụng, mới có nguồn lực cho đầu tư phát triển, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Phân tích sâu hơn về vĩ mô, Phó Thủ tướng cho biết, tăng trưởng thời gian qua phụ thuộc nhiều vào hệ thống ngân hàng, dẫn đến những rủi ro và giới hạn nhất định. Nhận định dư địa của chính sách tiền tệ đã tới hạn, do đó, Chính phủ xác định mục tiêu tăng trưởng tín dụng nhiệm kỳ này sẽ được kiểm soát ở mức khoảng 14%/năm. Nhiệm vụ huy động vốn sẽ được chuyển giao cho chính sách tài khóa và thị trường vốn. Việt Nam đặt mục tiêu đến năm 2030, quy mô vốn hóa thị trường chứng khoán đạt 120% GDP. Tin vui là Việt Nam vừa được nâng hạng thị trường từ cận biên lên mới nổi thứ cấp, dự kiến đến tháng 9 sẽ đón dòng vốn quốc tế quy mô lớn.

Theo Phó Thủ tướng, có thể nói hệ thống giải pháp đối với năm 2026 hay cả giai đoạn 2026 - 2030 chúng ta đã có đầy đủ, “nhưng chỉ có một khẩu quyết là tổ chức thực hiện”. Đây sẽ là yếu tố quyết định để đưa Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển cao và bền vững.

Tinh thần hành động quyết liệt đã được Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh rất rõ khi ông cho biết, ngay sau phiên họp đầu tiên của Thường trực Chính phủ mở rộng, Chính phủ đã yêu cầu tất cả bộ, ngành, địa phương rà soát toàn bộ công việc đang thực hiện, những nội dung còn tồn đọng và các kiến nghị cần tháo gỡ. Theo đó, việc gì thuộc địa phương thì địa phương phải giải quyết; việc gì thuộc các bộ, ngành, thuộc Chính phủ thì Chính phủ sẽ “chỉ đạo giải quyết ngay”; còn những vấn đề vượt thẩm quyền sẽ được tổng hợp để báo cáo cấp có thẩm quyền xử lý sớm nhất.

Được biết, Chính phủ đã yêu cầu từng địa phương, từng đảng ủy trực thuộc phải xây dựng chương trình hành động thực hiện Kết luận 18 - KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương, với tiến độ chi tiết theo từng tháng, từng quý và cả nhiệm kỳ. Theo Phó Thủ tướng Thường trực, khác với trước, các chương trình hành động sẽ được công khai với tiến độ cụ thể, một số việc phải thực hiện ngay trong tháng 4, tháng 5, một số việc thực hiện trong quý II hoặc cả năm.

Đặc biệt, trong xử lý các dự án tồn đọng, Chính phủ thể hiện rõ quan điểm vừa quyết liệt tháo gỡ để khơi thông nguồn lực, vừa không hợp thức hóa sai phạm. Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc khẳng định, Chính phủ sẽ kiến nghị Quốc hội ban hành nghị quyết riêng để tháo gỡ cho hàng nghìn dự án tồn đọng kéo dài, gây lãng phí nguồn lực đất đai khổng lồ. Quan điểm xử lý là "sớm đưa các dự án tồn đọng, vướng mắc vào sản xuất kinh doanh, nhưng không hợp thức hóa các sai phạm. Cán bộ sai tùy theo mức độ vẫn phải bị xử lý để đảm bảo sự nghiêm minh của pháp luật".

Nhìn về phía trước, có thể thấy bức tranh tương lai còn rất nhiều chông gai, thử thách, trong khi mục tiêu đặt ra rất cao. Tuy nhiên, các thành viên Chính phủ khoá mới đã cho thấy một tâm thế sẵn sàng đương đầu và vượt qua thách thức. Với thể chế là con đường, nền tảng vĩ mô là điểm tựa, khoa học công nghệ là động lực, "cỗ xe kinh tế" Việt Nam hứa hẹn sẽ bứt tốc ngoạn mục, hiện thực hóa mục tiêu hai con số và khát vọng thịnh vượng 2045./.