Lợi ích đôi bên

Năm 2019, Tổng cục Hải quan đã tham mưu cho Bộ Tài chính Ban hành Thông tư số 81/2019/TT-BTC của Bộ Tài chính quy định quản lý rủi ro trong hoạt động nghiệp vụ hải quan. Trong đó, cơ quan hải quan đánh giá doanh nghiệp xuất nhập khẩu ở 5 mức tuân thủ, mức cao nhất doanh nghiệp ưu tiên (mức 1) và thấp nhất là doanh nghiệp không tuân thủ (mức 5).

Cùng với đó, cơ quan hải quan cũng công bố công khai mức độ tuân thủ của doanh nghiệp trên Công Thông tin điện tử Tổng cục Hải quan. Mỗi doanh nghiệp truy cập vào Cổng Thông tin điện tử Tổng cục Hải quan có thể tra cứu mức độ tuân thủ của doanh nghiệp và biết được nguyên nhân dẫn đến mức tuân thủ đó.

Công chức Chi cục Hải quan cửa khẩu Hữu Nghị, Cục Hải quan Lạng Sơn hỗ trợ, giải đáp vướng mắc cho doanh nghiệp. Ảnh: Ngọc Linh.

Đặc biệt là tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao mức độ tuân thủ, năm 2022, Cục Quản lý rủi ro (Tổng cục Hải quan) đã trình lãnh đạo Tổng cục Hải quan ban hành Chương trình thí điểm hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp tự nguyên tuân thủ pháp luật hải quan, với mục tiêu cung cấp những giải pháp đồng hành cùng doanh nghiệp xuất nhập khẩu để nâng cao mức độ tuân thủ, giảm tỷ lệ kiểm tra của cơ quan hải quan.

Nhờ đánh giá doanh nghiệp có mức độ tuân thủ tốt, giảm tải công việc mà cơ quan hải quan thực hiện, đồng thời tập trung nguồn lực để quản lý các doanh nghiệp rủi ro cao (tuân thủ chưa tốt hoặc không tuân thủ pháp luật).

Những kết quả đạt được sau 2 năm thí điểm là hết sức tích cực. Những doanh nghiệp có mức độ tuân thủ thấp đã được nâng mức độ tuân thủ, giảm tỷ lệ kiểm tra thực tế hàng hóa, kiểm tra hồ sơ, thời gian thông quan hàng hóa nhanh hơn.

Trước khi tham gia Chương trình thí điểm, doanh nghiệp thường xuyên bị động tuân thủ pháp luật hải quan, phụ thuộc vào sự hướng dẫn, "cầm tay chỉ việc" của cán bộ, công chức Hải quan. Tuy nhiên, kể từ khi tham gia Chương trình, bất cứ hoạt động của doanh nghiệp đều mang tính tự nguyện, chuyển từ bị động sang chủ động tuân thủ pháp luật.

Đại diện cho hàng trăm doanh nghiệp thành viên tham gia Chương trình thí điểm, ông Dương Quốc Phi - Trưởng Phòng Xuất nhập khẩu Công ty TNHH Công nghiệp chính xác Việt Nam 1 cho biết, “Chương trình thí điểm mang lại nhiều lợi ích cho doanh nghiệp về thời gian, chí phí. Tỷ lệ tờ khai luồng Xanh cao hơn, hàng hóa được thông quan, giải phóng hàng nhanh. Ngược lại, đối với tờ khai luồng Đỏ, ngoài phải kiểm tra hồ sơ, doanh nghiệp còn phải kiểm tra thực tế hàng hóa, thay vì doanh nghiệp đưa hàng hóa từ cửa khẩu về thẳng nhà máy sản xuất, thì doanh nghiệp phải đưa hàng hóa về trụ sở cơ quan hải quan để kiểm tra dẫn đến phát sinh các chi phí, thời gian, con người" - ông Dương Quốc Phi chia sẻ.

Ông Dương Quốc Phi dẫn chứng, dây chuyền sản xuất của doanh nghiệp chỉ cần một công đoạn bị chậm trễ sẽ khiến cho toàn bộ dây chuyển dừng hoạt động. Như vậy, khi doanh nghiệp tuân thủ tốt pháp luật, tỷ lệ tờ khai luồng Xanh tăng lên, luồng Vàng, luồng Đỏ giảm cũng đồng nghĩa với việc cả doanh nghiệp và cơ quan hải quan tiết kiệm được thời gian, chi phí, nguồn lực.

Kỳ vọng hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao mức độ tuân thủ

Phát huy những kết quả đạt được kể từ khi triển khai thí điểm, cũng như đáp ứng được mong mỏi của cộng đồng doanh nghiệp, đầu tháng 12/2024, Tổng cục Hải quan ban hành Quyết định số 2790/QĐ-TCHQ về việc ban hành Chương trình khuyến khích doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan (bãi bỏ Quyết định số 1399/QĐ-TCHQ ngày 15/7/2024).

Ký kết biên bản giữa Công ty CP Thực phẩm sữa TH và Cục Hải quan Nghệ An. Ảnh: Nguyễn Hải.

Cũng như giai đoạn triển khai thí điểm, Tổng cục Hải quan kỳ vọng, việc triển khai chính thức Chương trình tiếp tục góp phần hỗ trợ, khuyến khích doanh nghiệp trong việc nâng cao mức độ tuân thủ pháp luật hải quan của doanh nghiệp hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu, quá cảnh; ý thức tự nguyện tuân thủ pháp luật trong cộng đồng doanh nghiệp. Hơn nữa, góp phần tạo thuận lợi thương mại, giảm tỷ lệ kiểm tra thực tế hàng hóa xuất nhập khẩu, giảm chi phí cho doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan.

Tổng cục Hải quan cũng đặt ra mục tiêu, trên 80% doanh nghiệp tham gia Chương trình tăng mức tuân thủ hoặc giữ nguyên mức độ tuân thủ Mức 2, Mức 3. Trên 80% doanh nghiệp tham gia hài lòng về các biện pháp hỗ trợ của cơ quan hải quan. Sau 5 năm thực hiện Chương trình, thông qua các hoạt động hỗ trợ và việc tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan của doanh nghiệp, phấn đấu tăng tỷ lệ doanh nghiệp tuân thủ Mức 2, Mức 3 đạt trên 20% tổng số doanh nghiệp hoạt động xuất nhập khẩu./.