Theo số liệu báo cáo từ Cục Thống kê (Bộ Tài chính), chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 10 tháng năm 2026 tăng 4,57% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 3,27% của cùng kỳ năm 2025.
Trong 5 tháng đầu năm, CPI tăng liên tục so với tháng trước. Tháng 1, chỉ số tăng nhẹ 0,05%, chủ yếu do giá thịt lợn tăng. Sang tháng 2, nhu cầu mua sắm, ăn uống và đi lại tăng trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ đã đẩy giá một số mặt hàng thực phẩm, dịch vụ ăn uống ngoài gia đình và giao thông đi lên.
Đáng chú ý, tháng 3, CPI tăng 1,23% so với tháng trước, mức tăng cao nhất trong 10 tháng. Đây là diễn biến khác với quy luật thường thấy khi tháng Ba là thời điểm sau Tết, nhu cầu tiêu dùng thường hạ nhiệt. Nguyên nhân chủ yếu là giá xăng dầu tăng mạnh theo diễn biến thị trường thế giới.
 |
| Nguồn: Cục Thống kê. Đồ họa tư liệu |
Sang tháng 4, dù giá xăng dầu đã hạ nhiệt, CPI vẫn tăng 0,84%, chủ yếu do giá gas tăng mạnh. Tháng 5, chỉ số tiếp tục tăng 0,29%, trong đó giá điện, nước sinh hoạt và vật liệu bảo dưỡng nhà ở là những yếu tố tác động chính.
Xu hướng tăng chỉ tạm thời đảo chiều trong tháng 6 và tháng 7, khi CPI lần lượt giảm 0,39% và 0,12% so với tháng trước. Diễn biến này chủ yếu do giá xăng dầu đi xuống, cùng với giá một số mặt hàng lương thực, thực phẩm giảm.
Tuy nhiên, từ tháng 8, CPI tăng trở lại khi giá xăng dầu trong nước được điều chỉnh tăng theo thị trường thế giới. Đà tăng tiếp tục duy trì trong tháng 9 và tháng 10, dưới tác động của giá xăng dầu và việc một số cơ sở giáo dục điều chỉnh học phí nhân dịp năm học mới 2026-2027. Tính chung 10 tháng, CPI tăng bình quân 0,43% mỗi tháng so với tháng trước.
Xét theo mức tăng so với cùng kỳ năm trước, CPI tăng nhanh trong những tháng đầu năm, từ 2,53% trong tháng 1 lên 5,6% vào tháng 5. Đây cũng là mức tăng cao nhất trong 10 tháng. Sau đó, tốc độ tăng giảm xuống 4,69% trong tháng 6 và 4,45% trong tháng 7, trước khi tăng trở lại từ tháng 8.
Cụ thể, CPI tháng 8 tăng 4,88%, tháng 9 tăng 5,08% và tháng 10 tăng 5,09% so với cùng kỳ năm trước. Diễn biến này cho thấy áp lực giá vẫn hiện hữu trong những tháng cuối kỳ báo cáo, nhất là từ các nhóm hàng liên quan đến năng lượng, nhà ở và thực phẩm.
Xét theo các nhóm hàng hóa và dịch vụ, hàng ăn và dịch vụ ăn uống là nhóm có mức đóng góp lớn nhất vào CPI bình quân 10 tháng. Chỉ số giá nhóm này tăng 4,61% so với cùng kỳ năm trước, làm CPI chung tăng 1,65 điểm phần trăm.
Trong nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống, giá thịt lợn tăng 4,16%, do nguồn cung hạn chế trong dịp lễ, Tết và chi phí chăn nuôi ở mức cao. Giá thịt gia cầm tăng 3,65%. Đáng chú ý, chỉ số giá dịch vụ ăn uống ngoài gia đình tăng 7,12%, do chi phí nguyên liệu và dịch vụ tăng.
Đứng thứ hai về mức đóng góp là nhóm nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng. Chỉ số giá nhóm này tăng 6,66% so với cùng kỳ năm trước, làm CPI chung tăng 1,51 điểm phần trăm.
Trong đó, giá nhà ở thuê tăng 6,06% do chi phí duy trì và vận hành tăng. Giá vật liệu bảo dưỡng nhà ở tăng 12,74%, gắn với diễn biến giá vật liệu xây dựng và nhu cầu xây dựng, sửa chữa nhà ở. Cùng với đó, giá điện sinh hoạt tăng 3,97%, chủ yếu do nhu cầu sử dụng điện tăng trong những tháng nắng nóng.
Như vậy, riêng hai nhóm hàng ăn và dịch vụ ăn uống và nhà ở, điện, nước, chất đốt và vật liệu xây dựng đã đóng góp tổng cộng 3,16 điểm phần trăm vào mức tăng CPI bình quân 10 tháng. Đây là hai nhóm có ảnh hưởng lớn nhất trong các nhóm hàng hóa, dịch vụ được báo cáo.
Bên cạnh đó, nhóm giao thông tăng 6,98%, làm CPI chung tăng 0,7 điểm phần trăm. Trong nhóm này, giá nhiên liệu tăng 13,09%, phản ánh tác động của biến động giá năng lượng đến chi phí đi lại và vận tải.
Một số nhóm hàng hóa, dịch vụ khác cũng ghi nhận mức tăng so với cùng kỳ năm trước. Nhóm giáo dục tăng 3,29%, đóng góp 0,2 điểm phần trăm vào CPI chung, chủ yếu do một số trường dân lập, tư thục và cơ sở dạy nghề điều chỉnh học phí trong năm học mới.
Nhóm thiết bị và đồ dùng gia đình tăng 2,88%, đóng góp 0,15 điểm phần trăm; nhóm văn hóa, giải trí và du lịch tăng 2,75%, đóng góp 0,09 điểm phần trăm. Nhóm đồ uống và thuốc lá tăng 3,8%, trong khi nhóm may mặc, mũ nón, giày dép tăng 2,04%; mỗi nhóm đóng góp 0,07 điểm phần trăm vào mức tăng CPI chung.
Kiểm soát lạm phát tiếp tục là nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô hiện nay. Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết, Chính phủ đang triển khai nhiều giải pháp để hạn chế tác động từ biến động giá cả thế giới, đặc biệt là giá năng lượng. Một giải pháp đáng chú ý là áp dụng chính sách giảm thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng về 0%, góp phần giảm chi phí nhiên liệu cho người dân và doanh nghiệp và kiểm soát lạm phát theo mục tiêu. Đồng thời, Chính phủ cũng chỉ đạo Tập đoàn Điện lực Việt Nam rà soát, tiết giảm tối đa chi phí, hướng tới giảm khoảng 2% giá bán lẻ điện đến hết ngày 31/3/2027.
