Nhu cầu xử lý nợ lớn hơn nhiều năng lực vốn hiện có

Trong lĩnh vực mua bán nợ, bỏ vốn mua được khoản nợ mới chỉ là điểm khởi đầu. Sau đó là một quá trình có thể kéo dài nhiều năm để đàm phán với bên nợ, cơ cấu lại kỳ hạn trả nợ, xử lý tài sản bảo đảm, chuyển nợ thành vốn góp, tìm kiếm nhà đầu tư hoặc tham gia phục hồi hoạt động của doanh nghiệp.

Khi nguồn lực hạn chế, DATC có thể phải thu hồi vốn sớm để quay vòng hoặc chuyển giao cơ hội tái cơ cấu cho nhà đầu tư khác có tiềm lực tài chính. Tuy nhiên, việc rút khỏi phương án sớm không hoàn toàn phù hợp với vai trò “bà đỡ”, hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi và thực hiện nhiệm vụ xử lý nợ của Nhà nước.

Muốn theo đuổi một phương án đến khi doanh nghiệp thực sự được tái cơ cấu, khoản nợ được xử lý hiệu quả, DATC cần nguồn vốn đủ lớn và đủ dài.

Muốn theo đuổi một phương án đến khi doanh nghiệp thực sự được tái cơ cấu, giá trị tài sản được khôi phục và khoản nợ được xử lý hiệu quả, DATC cần nguồn vốn đủ lớn và đủ dài. Quy mô vốn vì vậy không chỉ quyết định số lượng khoản nợ Công ty có thể mua, mà còn quyết định khả năng đi hết chu kỳ xử lý nợ.

Mức vốn điều lệ được phê duyệt của DATC hiện là 6.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, vốn chủ sở hữu không đồng nghĩa với toàn bộ số vốn có thể sử dụng ngay để mua các khoản nợ mới. Phần lớn nguồn lực của DATC đã được phân bổ vào những khoản nợ, khoản đầu tư và tài sản đang trong quá trình xử lý. Trong khi thời gian thu hồi vốn kéo dài, dư địa để Công ty tiếp tục tham gia các phương án mới có quy mô lớn không còn nhiều.

Trong khi đó, với mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong năm nay và cả giai đoạn, quy mô và nhu cầu xử lý nợ xấu trong nền kinh tế sẽ còn tăng đáng kể. DATC cùng với Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) được xác định là hai công cụ trọng yếu của Nhà nước trong xử lý nợ xấu và tái cơ cấu hệ thống tổ chức tín dụng. Tuy nhiên, khả năng thực hiện các nhiệm vụ được giao phụ thuộc lớn vào nguồn lực tài chính của Công ty.

Qua làm việc với các tổ chức tín dụng, DATC được cung cấp danh mục các khoản nợ có nhu cầu bán và xử lý với tổng dư nợ lên đến hàng trăm ngàn tỷ đồng (khoảng 111.034 tỷ đồng), lớn gấp nhiều lần nguồn vốn DATC có thể bố trí cho hoạt động mua nợ.

Ngoài danh mục trên, VAMC cũng đang quản lý trên 400.000 tỷ đồng nợ xấu mua bằng trái phiếu đặc biệt (446,8 nghìn tỷ đồng, tính đến tháng 4/2025 – theo VAMC). Đây về cơ bản là các khoản nợ đã được chuyển sang VAMC theo dõi nhưng tổ chức tín dụng vẫn phải tiếp tục xử lý, thu hồi và trích lập dự phòng. Thực tế DATC đã tham gia mua, xử lý một số khoản nợ thuộc nhóm này, cho thấy còn một thị trường lớn mà Công ty có thể tham gia nếu đủ nguồn lực.

Bên cạnh đó, DATC còn dư địa tham gia xử lý các khoản nợ gắn với dự án và doanh nghiệp vay vốn tín dụng nhà nước tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam.

Tuy nhiên, với nguồn dự trữ phục vụ mua nợ còn hạn chế, DATC khó có thể tham gia ở quy mô tương xứng. Khoảng cách giữa lượng vốn Công ty có thể bố trí và quy mô các danh mục nợ cần xử lý cho thấy tăng vốn là một yêu cầu hết sức thiết thực.

Tạo nền tảng để huy động thêm các nguồn lực khác

Nhìn từ góc độ khả năng quản lý, sử dụng vốn, trong giai đoạn 2021–2024, Công ty đã mua để xử lý nợ tại 58 doanh nghiệp, đạt 116% mức tối thiểu đặt ra cho giai đoạn 2021–2025. Giá trị nợ và tài sản đã xử lý theo sổ sách đạt 24.743 tỷ đồng, tương đương 99% mục tiêu tối thiểu của cả giai đoạn.

Tổng doanh thu giai đoạn này đạt 9.592 tỷ đồng, bằng 106,6% kế hoạch; lợi nhuận trước thuế đạt 1.044 tỷ đồng và số nộp ngân sách nhà nước đạt 816 tỷ đồng. DATC được đánh giá có tình hình tài chính lành mạnh, hoạt động có hiệu quả, bảo toàn và phát triển vốn nhà nước; cân đối được dòng tiền và thanh toán kịp thời các khoản nợ đến hạn.

Ông Phạm Mạnh Thường, Tổng Giám đốc DATC phát biểu tại Hội nghị Đối thoại 2026 của Công ty với chủ đề “Một đội ngũ – Một mục tiêu – Một con đường”.

Những kết quả này cho thấy đề xuất tăng cường năng lực tài chính là nhu cầu chính đáng để mở rộng nguồn lực cho một doanh nghiệp đã cơ bản chứng minh được khả năng sử dụng vốn, hoàn thành các chỉ tiêu kinh doanh và thực hiện nhiệm vụ xử lý nợ, tái cơ cấu doanh nghiệp.

Vốn điều lệ lớn hơn cũng tạo nền tảng nâng cao mức độ tín nhiệm và khả năng huy động thêm các nguồn lực khác khi điều kiện cho phép. Quan trọng hơn, nguồn vốn ổn định giúp DATC cân bằng hai yêu cầu: bảo toàn, phát triển vốn nhà nước và sẵn sàng tham gia những phương án phức tạp, thời gian xử lý dài nhưng có ý nghĩa đối với nền kinh tế.

Tăng vốn điều lệ cho DATC vì vậy không chỉ là câu chuyện nâng quy mô tài chính của một doanh nghiệp nhà nước. Đây là yêu cầu để một công cụ xử lý nợ của Chính phủ có đủ khả năng tham gia thị trường, xử lý những khoản nợ lớn và theo đuổi các phương án tái cơ cấu đến cùng.