Doanh nghiệp cần chủ động thích ứng quy định mới

Ngày 27/10, Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm (Bộ Tài chính) tổ chức Hội nghị phổ biến quy định pháp luật về phòng, chống rửa tiền tại Luật số 23/2026/QH16 ngày 24/8/2026 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng (Luật số 23) có hiệu lực thi hành từ ngày 1/12/2026 và các quy định có liên quan.

Ông Nguyễn Quang Huyền - Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm phát biểu tại Hội nghị. Ảnh: Ánh Tuyết.

Hội nghị có sự tham dự của đại diện các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, nhằm cập nhật những quy định pháp luật mới, trao đổi kinh nghiệm và nâng cao hiệu quả thực thi các quy định về phòng, chống rửa tiền.

Phát biểu tại Hội nghị, ông Nguyễn Quang Huyền - Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm nêu rõ, đối với lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ, việc tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật về phòng, chống rửa tiền không chỉ là trách nhiệm của mỗi doanh nghiệp, mà còn góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng, đồng thời củng cố niềm tin đối với thị trường bảo hiểm Việt Nam.

Tháng 6/2023, Việt Nam bị Lực lượng đặc nhiệm tài chính FATF đưa vào “danh sách xám”. Đây là một thách thức lớn, đồng thời cũng tạo áp lực để Việt Nam đẩy mạnh cải cách, hoàn thiện khung pháp lý và nâng cao hiệu lực, hiệu quả thực thi trong công tác phòng, chống rửa tiền và tài trợ khủng bố.

Trước tình hình đó, Chính phủ đã đưa ra những cam kết mạnh mẽ và ban hành Kế hoạch hành động quốc gia, nhằm phòng ngừa và đấu tranh hiệu quả với các hành vi rửa tiền và tài trợ khủng bố.

Lãnh đạo Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm lưu ý, Luật số 23, cùng các quy định pháp luật có liên quan là những nội dung cần được các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ nghiên cứu, nắm bắt và triển khai nghiêm túc.

Việc hiểu đúng, áp dụng đúng các quy định pháp luật không chỉ giúp doanh nghiệp nâng cao năng lực tuân thủ, chủ động phòng ngừa, hạn chế rủi ro phát sinh trong hoạt động kinh doanh, mà còn góp phần thực hiện mục tiêu chung của Việt Nam trong việc nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống rửa tiền, đáp ứng các tiêu chuẩn và cam kết quốc tế.

Những rủi ro cần nhận diện

Các nội dung tại hội nghị tập trung làm rõ những quy định pháp luật mới và yêu cầu tuân thủ trong công tác phòng, chống rửa tiền, tài trợ khủng bố và tài trợ phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt, đặc biệt đối với các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ.

Hội nghị có sự tham dự của đại diện nhiều doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ. Ảnh: Ánh Tuyết.

Chia sẻ tại Hội nghị, bà Nguyễn Thị Minh Thơ - Phó Cục trưởng, Cục Phòng, chống rửa tiền (Ngân hàng Nhà nước) nêu rõ, rửa tiền là hành vi của tổ chức, cá nhân nhằm hợp pháp hóa tài sản do phạm tội mà có. Trong đó, tiền chỉ là một loại tài sản, còn tài sản có nguồn gốc từ hành vi phạm tội có thể tồn tại dưới nhiều hình thức khác như: chứng khoán, vàng bạc, đá quý, quyền lợi từ hợp đồng bảo hiểm hoặc các loại tài sản khác..., bao gồm cả tài sản hữu hình và vô hình.

Vì vậy, xét về bản chất, rửa tiền không chỉ giới hạn ở việc hợp pháp hóa tiền, mà còn bao gồm việc hợp pháp hóa các loại tài sản có nguồn gốc bất hợp pháp, hay có thể hiểu rộng hơn là “rửa tài sản”.

Quy định về phân loại và tần suất cập nhật thông tin nhận biết khách hàng. Nguồn: Cục Phòng, chống rửa tiền (Ngân hàng Nhà nước).

Trong bối cảnh các hành vi rửa tiền ngày càng phức tạp, ông Nguyễn Quang Huyền - Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm cho biết, hệ thống pháp luật về phòng, chống rửa tiền đã có nhiều quy định mới, trong đó đáng chú ý là quy định về chủ sở hữu hưởng lợi. Đây là nội dung có phạm vi điều chỉnh rộng, không chỉ liên quan đến các doanh nghiệp bảo hiểm nhân thọ, mà còn có tác động đến doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ, doanh nghiệp môi giới bảo hiểm, các nhà đầu tư, cũng như những hoạt động khác trên thị trường bảo hiểm.

Theo Điều 2 Luật số 23 sửa đổi, bổ sung khoản 7 Điều 3 Luật Phòng, chống rửa tiền, chủ sở hữu hưởng lợi là một hoặc nhiều cá nhân trực tiếp hoặc gián tiếp có quyền sở hữu hoặc quyền kiểm soát cuối cùng trên thực tế đối với khách hàng, bao gồm cả thỏa thuận pháp lý hoặc cá nhân mà khách hàng thực hiện giao dịch thay mặt họ.

Về vấn đề này, đại diện Cục Phòng, chống rửa tiền cho biết, đối với khách hàng cá nhân, chủ sở hữu hưởng lợi thường là người trực tiếp giao dịch, trừ trường hợp được ủy quyền. Với khách hàng tổ chức, việc xác định phức tạp hơn, dựa trên tỷ lệ sở hữu từ 25% vốn hoặc quyền biểu quyết, kể cả sở hữu gián tiếp và các mối quan hệ gia đình, hợp đồng... Tuy nhiên, việc xác minh còn gặp khó khăn do cơ cấu sở hữu phức tạp, thiếu dữ liệu và nguy cơ khách hàng kê khai không trung thực.

Chỉ rõ một trong những thay đổi lớn của Luật số 23, bà Thơ cho biết, Luật bổ sung tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa vào nhóm đối tượng báo cáo về phòng, chống rửa tiền. Đây là vấn đề đang được cộng đồng quốc tế đặc biệt quan tâm, trong bối cảnh Việt Nam thường xuyên nằm trong nhóm các quốc gia có số lượng người tham gia và quy mô giao dịch tài sản mã hóa lớn, có thời điểm trong nhóm 3 - 5 quốc gia dẫn đầu.

Bà Thơ nêu rõ, qua một số vụ án rửa tiền được đưa ra xét xử gần đây, tài sản có nguồn gốc từ hành vi phạm tội có thể được chuyển qua nhiều khâu, nhiều lĩnh vực khác nhau như: ngân hàng, bảo hiểm, chứng khoán..., nhằm che giấu nguồn gốc. Đáng chú ý, ở những công đoạn cuối, các đối tượng chuyển tài sản lên các sàn giao dịch tài sản mã hóa để “tẩy rửa”, hợp pháp hóa nguồn tài sản bất hợp pháp.

Hội nghị cũng làm rõ trách nhiệm nhận biết, cập nhật thông tin khách hàng, chế độ báo cáo bắt buộc và xử lý vi phạm về phòng, chống rửa tiền... Về quy định xử phạt vi phạm hành chính, mức phạt trong lĩnh vực bảo hiểm nhân thọ từ 20 - 100 triệu đồng...