Tạo “luồng xanh” cho doanh nghiệp tuân thủ tốt

Góp ý xây dựng dự thảo Nghị định quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Hải quan về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan, VCCI đánh giá, dự thảo có nhiều định hướng tích cực, tiếp tục thúc đẩy hiện đại hóa quản lý, ứng dụng dữ liệu và phân loại doanh nghiệp theo mức độ tuân thủ.

Trao đổi với phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế VCCI đánh giá cao việc Bộ Tài chính, Cục Hải quan chủ động xây dựng dự thảo và sớm lấy ý kiến cộng đồng doanh nghiệp để hoàn thiện nghị định, thông tư hướng dẫn Luật Hải quan (sửa đổi). Theo ông Tuấn, việc tham vấn từ sớm giúp cơ quan soạn thảo nhận diện những vấn đề có thể phát sinh trong thực tiễn, để khi Luật Hải quan (sửa đổi) có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, việc triển khai được thông suốt, sát hơn với hoạt động của doanh nghiệp.

Cán bộ hải quan giải quyết thủ tục thông quan cho doanh nghiệp. Ảnh: Cục Hải quan

Đại diện VCCI cho rằng, định hướng chuyển từ quản lý thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu, phân tích rủi ro và mức độ tuân thủ là phù hợp với yêu cầu cải cách hiện nay. Những năm qua, thủ tục điện tử, hệ thống thông quan tự động, Cơ chế một cửa quốc gia và thanh toán thuế điện tử 24/7 đã góp phần thay đổi phương thức làm thủ tục xuất nhập khẩu. Dự thảo Nghị định là bước tiếp tục hoàn thiện khuôn khổ pháp lý để phát huy hiệu quả các công cụ quản lý hiện đại này.

Với quy định về thu thập, kết nối và chia sẻ dữ liệu, VCCI đề xuất phân tầng nghĩa vụ cung cấp dữ liệu theo mức độ rủi ro và đặc điểm hoạt động. Kết nối, chia sẻ dữ liệu theo thời gian thực có thể áp dụng để doanh nghiệp ưu tiên, doanh nghiệp chế xuất, đơn vị kinh doanh cảng, kho, bãi và doanh nghiệp tự nguyện tham gia để được hưởng cơ chế thuận lợi tương ứng. Với các doanh nghiệp khác, cơ quan hải quan có thể yêu cầu cung cấp dữ liệu theo biểu mẫu thống nhất khi có nhu cầu kiểm tra, xác minh cụ thể trên cơ sở dấu hiệu rủi ro.

VCCI cũng đề xuất giới hạn dữ liệu phải cung cấp ở những thông tin trực tiếp liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu, nghĩa vụ thuế và việc tuân thủ pháp luật hải quan; đồng thời có cơ chế bảo mật và công cụ hỗ trợ trích xuất dữ liệu, hạn chế chi phí phát sinh cho doanh nghiệp.

Đối với việc đánh giá, phân loại mức độ tuân thủ, cộng đồng doanh nghiệp cho rằng, tiêu chí tuân thủ càng minh bạch, quyền lợi gắn với mức độ chấp hành pháp luật càng rõ, thì doanh nghiệp càng có động lực nâng cao chất lượng quản trị, chủ động phòng ngừa rủi ro và thực hiện tốt nghĩa vụ với Nhà nước.

Với cơ chế doanh nghiệp ưu tiên, cộng đồng doanh nghiệp cho rằng, việc xây dựng các nhóm đối tượng và chính sách quản lý riêng là cần thiết, đồng thời đề xuất duy trì chế độ doanh nghiệp ưu tiên trên toàn quốc.

Cải cách kiểm tra trị giá, rút ngắn thời gian thông quan

Ở lĩnh vực gia công, sản xuất xuất khẩu và doanh nghiệp chế xuất, đại diện Công ty TNHH INTCO (Thanh Hóa) ghi nhận, dự thảo Nghị định quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Hải quan về thủ tục hải quan, kiểm tra, giám sát, kiểm soát hải quan có nhiều điều chỉnh tích cực, trong đó có định hướng thống nhất cách thức quản lý và tăng cường xử lý hồ sơ tại cơ quan hải quan trước khi quyết định kiểm tra thực tế tại doanh nghiệp.

Về nội dung kiểm tra, tham vấn trị giá hải quan, VCCI đồng tình với hướng chuyển một số nội dung xác minh sang sau thông quan. Cách làm này có thể hạn chế kéo dài thời gian xử lý tại khâu thông quan, giúp hàng hóa được giải phóng nhanh hơn khi chưa có đủ căn cứ kết luận về trị giá.

Đối với thủ tục xác định trước mã số, xuất xứ, trị giá, VCCI kiến nghị rút ngắn thời gian xử lý. Theo VCCI, việc sớm có thông tin về mã số, xuất xứ và trị giá giúp doanh nghiệp tính toán chi phí, dự báo nghĩa vụ thuế và xây dựng phương án nhập khẩu chủ động hơn.

Ông Đậu Anh Tuấn cho rằng, khi hoàn thiện các quy định liên quan đến hoạt động xuất nhập khẩu, điều quan trọng là chính sách phải vừa đáp ứng yêu cầu quản lý, vừa thuận lợi trong thực hiện. Đồng thời, cần bảo đảm cách hiểu, cách áp dụng thống nhất giữa các địa phương. Đây cũng là cơ sở để doanh nghiệp yên tâm đầu tư, tổ chức sản xuất và tuân thủ pháp luật.

Với doanh nghiệp ưu tiên, doanh nghiệp tuân thủ tốt, theo đại diện VCCI, có thể nghiên cứu sử dụng bảng kê và báo cáo định kỳ thay cho việc phải thực hiện thủ tục tạm nhập, tái xuất riêng lẻ trong từng lần luân chuyển.

Từ góc độ doanh nghiệp sản xuất, đại diện Công ty cổ phần Sản xuất chế biến nguyên vật liệu và vật tư nông nghiệp Phúc Thịnh (Thanh Hóa) ghi nhận nỗ lực tháo gỡ khó khăn, vướng mắc của Hải quan. Doanh nghiệp mong muốn cơ quan hải quan tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành và chính quyền địa phương để tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động xuất nhập khẩu khi đưa chính sách vào cuộc sống.

Ông Nguyễn Quốc Khánh, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Sơn La cũng đánh giá cao những kết quả cải cách hành chính, chuyển đổi số và rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục của cơ quan hải quan. Doanh nghiệp mong muốn các văn bản hướng dẫn Luật Hải quan được rõ ràng, thống nhất trong quá trình áp dụng.

Trong khi đó, ông Nguyễn Xuân Hưng, Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp tỉnh Thanh Hóa đề nghị tiếp tục tăng cường trao đổi thông tin, phối hợp tuyên truyền chính sách pháp luật khi Luật Hải quan sửa đổi có hiệu lực theo hướng đơn giản hóa thủ tục, qua đó nâng cao chất lượng môi trường kinh doanh.