Trong quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống Kho bạc Nhà nước (KBNN) có một yêu cầu xuyên suốt đó là dù bộ máy thay đổi đến đâu thì hoạt động thu, chi ngân sách nhà nước cũng không được phép gián đoạn.
Yêu cầu này cũng là “phép thử” lớn nhất khi hệ thống KBNN chuyển từ mô hình ba cấp sang mô hình hai cấp, gồm KBNN trung ương và 20 KBNN khu vực. Không chỉ thay đổi về tổ chức, mô hình mới còn kéo theo việc sắp xếp lại chức năng, nhiệm vụ, địa bàn quản lý, quy trình nghiệp vụ và phương thức phối hợp trong toàn hệ thống.
Ngay từ khi triển khai chủ trương của Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và Bộ Tài chính, KBNN đã chủ động quán triệt, tuyên truyền để tạo sự thống nhất trong nhận thức của đội ngũ cán bộ, công chức. Đồng thời, KBNN đã tổ chức hàng loạt hội nghị trực tuyến hướng dẫn nghiệp vụ, bàn giao hồ sơ, dữ liệu, quy trình công tác cũng như tổ chức các đoàn công tác đến từng địa phương để kịp thời tháo gỡ những vấn đề phát sinh trong quá trình triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
 |
| Bước sang giai đoạn 2026 - 2031, Kho bạc Nhà nước tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức theo hướng tinh gọn. Ảnh: Đức Thanh |
Điểm đáng ghi nhận là toàn bộ quá trình chuyển đổi được thực hiện khẩn trương nhưng chặt chẽ. Hồ sơ, chứng từ, số liệu và nhiệm vụ được bàn giao đồng bộ, chính xác, giúp bộ máy mới đi vào hoạt động ngay từ những ngày đầu mà không để xảy ra khoảng trống trong quản lý hay ách tắc công việc.
Thực tiễn sau một năm vận hành cho thấy việc giảm đầu mối từ 63 KBNN cấp tỉnh xuống còn 20 KBNN khu vực không làm suy giảm hiệu quả hoạt động. Ngược lại, bộ máy được tổ chức theo hướng tinh gọn, tập trung hơn, tạo điều kiện nâng cao hiệu lực quản lý và thống nhất trong điều hành.
Điều quan trọng hơn nữa là trong suốt quá trình chuyển đổi, dòng chảy ngân sách nhà nước vẫn được duy trì thông suốt. Ngay khi mô hình chính quyền địa phương hai cấp đi vào hoạt động, KBNN đã chủ động phối hợp mở tài khoản cho các đơn vị sau sáp nhập, kịp thời thực hiện các khoản chi ngân sách, nhất là các khoản chi cấp bách, góp phần giúp bộ máy chính quyền mới nhanh chóng ổn định.
Nếu bộ máy tinh gọn là điều kiện để đổi mới phương thức quản lý thì chuyển đổi số chính là động lực giúp mô hình KBNN hai cấp phát huy hiệu quả.
Trong thời gian đầu vận hành, KBNN tiếp tục hoàn thiện hệ thống công nghệ thông tin theo hướng tập trung, đáp ứng yêu cầu xử lý thủ tục hành chính thống nhất trong toàn hệ thống. Các dịch vụ công trực tuyến được tích hợp với Cổng Dịch vụ công quốc gia, cho phép đăng nhập bằng VNeID và trả kết quả theo cơ chế một cửa điện tử.
Đồng thời, hệ thống của KBNN đã kết nối, chia sẻ dữ liệu với Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính của Bộ Tài chính và các nền tảng liên quan, góp phần hình thành môi trường xử lý nghiệp vụ số đồng bộ.
Cải cách bộ máy gắn với đổi mới phương thức quản trịViệc chuyển sang mô hình Kho bạc Nhà nước hai cấp không chỉ nhằm tinh gọn đầu mối mà còn hướng tới thay đổi phương thức quản trị tài chính công. Thay vì quản lý theo địa giới hành chính, hệ thống Kho bạc Nhà nước từng bước vận hành trên nền tảng dữ liệu số, quy trình thống nhất và điều hành tập trung. Đây là tiền đề quan trọng để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước, tăng tính minh bạch, đồng thời đáp ứng yêu cầu cải cách hành chính và chuyển đổi số của ngành tài chính trong giai đoạn phát triển mới. |
Song hành với việc đầu tư hạ tầng công nghệ, KBNN cũng đẩy mạnh chuẩn hóa quy trình nghiệp vụ, số hóa hồ sơ và tăng cường giám sát quá trình xử lý hồ sơ trên môi trường điện tử. Nhờ đó, khoảng cách địa lý giữa các đơn vị giao dịch và cơ quan Kho bạc từng bước được thu hẹp, trong khi chất lượng phục vụ tiếp tục được nâng lên.
Những con số sau một năm vận hành cho thấy hiệu quả rõ nét của quá trình chuyển đổi số. Cụ thể, từ tháng 7/2025 đến tháng 4/2026, hệ thống KBNN đã tiếp nhận hơn 16,86 triệu hồ sơ, trong đó 99,67% được thực hiện trực tuyến; 99,93% hồ sơ được giải quyết đúng hạn. Đây không chỉ là những con số về cải cách hành chính mà còn phản ánh sự thay đổi căn bản trong phương thức phục vụ của hệ thống KBNN, từ giao dịch trực tiếp sang môi trường số, lấy đơn vị sử dụng ngân sách làm trung tâm.
Không dừng lại ở đó, KBNN đang xây dựng Hệ thống thông tin ngân sách và kế toán nhà nước số (VDBAS) nhằm tiếp tục nâng cao khả năng kết nối, liên thông dữ liệu theo thời gian thực, tạo nền tảng hình thành Kho bạc số trong thời gian tới.
Hiệu quả của mô hình hai cấp không chỉ được thể hiện ở việc bộ máy nhanh chóng đi vào ổn định mà còn ở khả năng đáp ứng những nhiệm vụ tài chính - ngân sách quan trọng trong giai đoạn chuyển đổi.
Thực tiễn cũng cho thấy bài học lớn nhất sau một năm vận hành là sự chuẩn bị đồng bộ về thể chế, tổ chức, nhân lực, công nghệ và quy trình nghiệp vụ. Việc chỉ đạo thống nhất trong toàn hệ thống, chuẩn bị sớm công tác bàn giao dữ liệu, tăng cường tập huấn trực tuyến và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin đã tạo nền tảng để mô hình mới vận hành ổn định ngay từ đầu.
Có thể nói, điều được kiểm chứng sau một năm không chỉ là hiệu quả của việc tinh gọn bộ máy, mà còn là năng lực thích ứng của hệ thống KBNN trước yêu cầu đổi mới ngày càng cao. Khi tổ chức được sắp xếp hợp lý, quy trình được số hóa và dữ liệu được kết nối đồng bộ, hoạt động quản lý ngân sách không chỉ bảo đảm thông suốt mà còn từng bước chuyển từ phương thức quản lý truyền thống sang quản trị số.
Bước sang giai đoạn 2026-2031, KBNN xác định tiếp tục hoàn thiện mô hình tổ chức theo hướng tinh gọn, hiện đại, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; tiếp tục rà soát, hoàn thiện cơ chế, chính sách, quy trình nghiệp vụ phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với nâng cao trách nhiệm của các đơn vị trong toàn hệ thống.
Chuyển đổi số tiếp tục được xác định là nhiệm vụ trọng tâm. Theo đó, KBNN sẽ đẩy nhanh triển khai hệ thống VDBAS, mở rộng kết nối, chia sẻ dữ liệu với các cơ quan tài chính và các đơn vị sử dụng ngân sách; phát triển các dịch vụ công số, đẩy mạnh khai thác dữ liệu số trong quản lý, điều hành, từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Kho bạc số.
Cùng với đó, hệ thống KBNN tiếp tục chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức đáp ứng yêu cầu quản lý trong môi trường số; tăng cường kỷ luật, kỷ cương, nâng cao chất lượng phục vụ, bảo đảm mọi hoạt động thu, chi ngân sách nhà nước được thực hiện công khai, minh bạch, an toàn và thông suốt.
Có thể thấy, những kết quả bước đầu trong 1 năm thực hiện theo mô hình hai cấp đã cho thấy hướng đi đúng của hệ thống KBNN: tinh gọn để hoạt động hiệu quả hơn, chuyển đổi số để phục vụ tốt hơn và hiện đại hóa để đáp ứng yêu cầu quản lý tài chính công trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Với nền tảng đã được tạo dựng sau năm đầu vận hành, hệ thống KBNN đang hướng tới xây dựng nền kho bạc hiện đại, số hóa toàn diện và phục vụ ngày càng hiệu quả hơn công tác quản lý tài chính công.
