6 tháng đầu năm 2026, tình hình thế giới diễn biến phức tạp đã tạo thêm sức ép rất lớn đối với việc thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số. Trong bối cảnh đó, Bộ Tài chính đã tham mưu trình Chính phủ ban hành cùng lúc Nghị quyết số 168/NQ-CP ngày 27/6/2026 về cập nhật kịch bản tăng trưởng và giải pháp trọng tâm trong các quý còn lại để thực hiện mục tiêu tăng trưởng năm 2026 phấn đấu từ 10% trở lên gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô (Nghị quyết số 168/NQ-CP) và Nghị quyết 169/NQ-CP về mục tiêu tăng trưởng của các địa phương năm 2026 và giai đoạn 2026 - 2030 để thực hiện Kết luận số 18-KL/TW của Trung ương, Nghị quyết số 25/2026/QH16 của Quốc hội và Nghị quyết số 109/NQ-CP của Chính phủ (Nghị quyết 169/NQ-CP).

Hoạt động xuất nhập khẩu tại cảng Hải Phòng. Ảnh: Đức Thanh

Chiến lược tổng thể, giao việc chi tiết

Nghị quyết 168/NQ-CP ngày 27/6/2026 là một bản thiết kế chi tiết với những yêu cầu quyết liệt nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng gắn liền với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Trong đó, các giải pháp đều xoay quanh 4 trụ cột quan trọng.

Chính sách tài khóa mở rộng có trọng tâm, trọng điểm (như gia hạn nộp thuế, điều chỉnh thuế xăng dầu…) và phối hợp nhịp nhàng với chính sách tiền tệ chủ động, linh hoạt nhằm ổn định mặt bằng lãi suất, hướng dòng vốn tín dụng chảy đúng vào các động lực tăng trưởng và các dự án trọng điểm.

Đối với nguồn vốn mồi, mệnh lệnh đặt ra là giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công năm 2026, gắn chặt trách nhiệm của người đứng đầu với kết quả giải ngân, đồng thời kiên quyết tháo gỡ các vướng mắc tại các dự án tồn đọng, chậm tiến độ.

Để kích hoạt cỗ máy tiêu dùng và sản xuất, Chính phủ yêu cầu tập trung tháo gỡ điểm nghẽn cho thị trường bất động sản, kích cầu tiêu dùng nội địa, đẩy mạnh các chiến dịch xúc tiến du lịch quy mô lớn, đồng thời bảo đảm an ninh năng lượng, không để thiếu điện và xăng dầu trong mọi tình huống.

Cùng với đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được coi là nền tảng của năng lực tự chủ. Chính phủ yêu cầu đẩy nhanh kết nối Trung tâm dữ liệu quốc gia và tập trung phát triển các ngành công nghệ chiến lược.

Tất cả hệ thống giải pháp này được thực hiện với nguyên tắc quản trị là phân giao trách nhiệm rõ ràng, buộc các bộ ngành và địa phương không được thụ động mà phải tự lập kịch bản điều hành chi tiết đến từng tháng, từng quý.

Trong khi Nghị quyết 168 là chiến lược tổng thể, thì Nghị quyết 169/NQ-CP là “bản giao việc" cụ thể đến từng cơ sở, địa bàn. Nghị quyết yêu cầu các Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố phải trực tiếp rà soát, cập nhật kịch bản tăng trưởng đến từng tháng, từng quý. Các địa phương được yêu cầu phải chủ động tìm kiếm các động lực, nguồn lực mới cho tăng trưởng.

Cùng với đó là phải giải quyết dứt điểm các dự án tồn đọng kéo dài liên quan đến đất đai và quy hoạch. Đồng thời, giải ngân vốn đầu tư công được nâng lên thành “nhiệm vụ chính trị trọng tâm”, gắn với việc thiết lập cơ chế điều phối liên vùng để chặn đứng tình trạng găm hàng, trục lợi vật liệu xây dựng.

Để giữ mạch ổn định cho tăng trưởng, Nghị quyết giao Bộ Công thương tuyệt đối không để thiếu điện, xăng dầu; đẩy mạnh xuất khẩu và kích cầu tiêu dùng. Ngân hàng Nhà nước chịu trách nhiệm vận hành chính sách tiền tệ ổn định mặt bằng lãi suất, bơm thanh khoản và khơi thông điểm nghẽn tiếp cận vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Đặc biệt, tại Nghị quyết này, Chính phủ đặt ra những “KPI” cụ thể cho từng tỉnh, thành. Hệ thống các chỉ tiêu này bao gồm từ GRDP, thu nhập bình quân đầu người… cho đến tỷ trọng kinh tế số, tỷ lệ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, năng suất lao động, chỉ số phát triển con người (HDI) và môi trường.

Với các Nghị quyết này, lần đầu tiên mục tiêu tăng trưởng được định lượng hóa trách nhiệm tới từng bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp nhà nước. Chính phủ giao chỉ tiêu, đồng thời yêu cầu từng chủ thể phải xây dựng kịch bản tăng trưởng theo tháng, quý; cập nhật liên tục theo diễn biến thực tế; xác định rõ động lực, dư địa, điểm nghẽn và trách nhiệm thực thi.

Tăng tốc đồng bộ, gỡ điểm nghẽn thực thi

Mục tiêu, đường lối đã rõ, song để các Nghị quyết triển khai thực sự hiệu quả, vấn đề lớn nhất vẫn là khâu tổ chức thực thi. Theo GS.TS Trần Thọ Đạt - Đại học Kinh tế quốc dân, tư duy có thể đổi mới nhanh, nhưng năng lực thực thi của cả bộ máy mới là thách thức lớn. Trong đó, ông chỉ ra 3 rào cản lớn về thực thi.

Thứ nhất, năng lực phân tích và dự báo còn hạn chế, nhiều địa phương hiện vẫn thiếu một hệ thống dữ liệu đủ tốt và công cụ phân tích đủ mạnh để xây dựng các kịch bản tăng trưởng thực chất, dẫn tới nguy cơ kế hoạch bị vênh so với thực tế.

Thứ hai, thiếu sự liên kết vùng. Tăng trưởng không thể là bài toán của một tỉnh đơn lẻ. Nếu thiếu đi “nhạc trưởng” điều phối vùng, việc khoán chỉ tiêu có thể đẩy các địa phương vào tình trạng cạnh tranh triệt tiêu lẫn nhau, làm giảm hiệu quả nguồn lực chung.

Thứ ba, rủi ro chạy theo chỉ tiêu. Theo GS.TS Trần Thọ Đạt, đây là rủi ro nguy hiểm nhất. Nếu công tác giám sát bị nới lỏng, áp lực chỉ tiêu có thể khiến các địa phương nhắm mắt chạy theo tăng trưởng ngắn hạn, đầu tư dàn trải, từ đó đe dọa trực tiếp đến sự ổn định của bức tranh kinh tế vĩ mô.

Nói cách khác, sau khi đã giao “KPI” tăng trưởng, điều khó hơn là xây dựng được một hệ thống giám sát, đánh giá và phối hợp đủ hiệu quả để biến chỉ tiêu ấy thành kết quả thực chất.

Thực tế, vấn đề này đã được Chính phủ nhận thức rõ. Tại Nghị quyết đã nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu “đổi mới tư duy, cách làm”, “nâng cao năng lực tổ chức thực thi”, gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả giải ngân, kết quả tăng trưởng.

Đây cũng chính là điều Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh trong bài phát biểu tại Hội nghị toàn quốc sơ kết triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia diễn ra ngày 1/7: “Điểm nghẽn lớn nhất hiện nay là khâu tổ chức thực thi. Chúng ta rất quyết tâm, có bước đi, có kế hoạch cụ thể thì mới có thể làm được”. Cùng một mặt bằng thể chế, cùng cơ chế chính sách, nhưng có nơi làm được, có nơi không làm được; khác biệt nằm ở trách nhiệm và năng lực thực hiện

Chìa khóa, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, nằm ở sự bứt tốc đồng bộ, “ai cũng phải tăng tốc”, địa phương nào cũng phải chuyển động.

Bởi vậy, giá trị lớn nhất của Nghị quyết 168 và 169 không chỉ nằm ở số chỉ tiêu được giao mà ở nỗ lực thiết lập một phương thức điều hành mới cho nền kinh tế, buộc cả hệ thống bộ máy từ Trung ương đến địa phương phải vận hành ở công suất tối đa. Một mô hình trong đó tăng trưởng được chủ động kiến tạo bằng dữ liệu, kịch bản, cải cách thể chế, khoa học công nghệ và trách nhiệm thực thi. Đó cũng là yêu cầu tất yếu của một nền kinh tế đang bước vào giai đoạn phát triển mới: khi dư địa tăng trưởng cũ dần thu hẹp, tăng trưởng tương lai sẽ phụ thuộc ngày càng nhiều vào chất lượng quản trị quốc gia.