Chiều ngày 13/11, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Nghị quyết về việc kết thúc thực hiện Nghị quyết số 38/2004/QH11 và Nghị quyết số 66/2013/QH13 về chủ trương đầu tư xây dựng đường Hồ Chí Minh.

Tại Nghị quyết, Quốc hội ghi nhận, đánh giá cao nỗ lực quyết tâm của Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương và sự đồng thuận, ủng hộ của nhân dân cả nước trong việc triển khai thực hiện các nghị quyết về chủ trương đầu tư xây dựng đường Hồ Chí Minh.

Kết quả biểu quyết thông qua Nghị quyết. Ảnh: Đức Thanh

Quốc hội giao Chính phủ tập trung lãnh đạo, chỉ đạo các bộ, ngành và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố liên quan hoàn thành thi công, nghiệm thu, bàn giao đưa vào khai thác bảo đảm chất lượng, an toàn công trình và quyết toán các dự án thành phần còn lại; chính thức kết thúc dự án đường Hồ Chí Minh quy mô hai làn xe vào năm 2027, hoàn thành công tác quyết toán theo đúng quy định của pháp luật.

Đồng thời, khắc phục các tồn tại, hạn chế theo kết luận của cơ quan thanh tra, Kiểm toán nhà nước; xác định rõ trách nhiệm của tổ chức, cá nhân, người đứng đầu nếu tiếp tục để xảy ra chậm trễ.

Về quyền lợi người dân, Nghị quyết yêu cầu giải quyết các tồn tại về bồi thường, hỗ trợ tái định cư, bảo đảm sinh kế lâu dài, quyền và lợi ích hợp pháp của người dân vùng dự án.

Chính phủ nghiên cứu lồng ghép đồng bộ việc đầu tư hoàn thiện hệ thống đường gom, hầm chui, đường kết nối dân sinh và hỗ trợ phát triển sinh kế cho người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số, với Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035 theo Nghị quyết số 46/2026/QH16. Việc lồng ghép phải bảo đảm đúng mục tiêu, đối tượng, hạch toán rõ từng nguồn vốn, tránh trùng lặp, chồng chéo.

Quốc hội cũng yêu cầu Chính phủ chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương liên quan phối hợp với nhà đầu tư và doanh nghiệp dự án đẩy nhanh tiến độ tháo gỡ dứt điểm vướng mắc tại một số dự án BOT trên đường Hồ Chí Minh theo quy định của pháp luật, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa nhà nước, nhà đầu tư và người dân.

Nghị quyết giao Chính phủ rà soát, cân đối bố trí và huy động nguồn vốn đầu tư để tiếp tục triển khai các đoạn đường Hồ Chí Minh theo quy hoạch được duyệt.

Kết thúc giai đoạn hai làn xe, chuyển sang giai đoạn tiếp theo

Trước khi Quốc hội biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình dự thảo Nghị quyết cho biết, việc kết thúc thực hiện hai nghị quyết không có nghĩa là dừng dự án, mà để khép lại hành lang pháp lý việc đầu tư giai đoạn hai làn xe, chuyển sang giai đoạn tiếp theo, đầu tư phù hợp quy hoạch và pháp luật về xây dựng, đầu tư công.

Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình. Ảnh: Đức Thanh

Dự án chỉ được coi là hoàn thành toàn bộ khi tất cả các công trình, dự án thành phần hoàn thành thi công, nghiệm thu, đưa vào khai thác sử dụng và được cấp có thẩm quyền phê duyệt quyết toán.

Về tiến độ, đến năm 2025 đã hoàn thành 2.499 km, còn lại 157,5 km sẽ cơ bản hoàn thành năm 2026. Đoạn Chợ Chu - Ngã ba Trung Sơn dài 28,5 km đã hoàn thành, đưa vào khai thác ngày 1/10/2026; đoạn Chơn Thành - Đức Hòa dài 74 km thi công đạt khoảng 97%, dự kiến hoàn thành cuối năm 2026.

Đoạn Rạch Sỏi - Bến Nhất, Gò Quao - Vĩnh Thuận dài 55 km dự kiến đến cuối năm 2026 hoàn thành khoảng 42 km, đoạn còn lại dự kiến hoàn thành trong quý I/2027.

Theo giải thích của Chính phủ, “cơ bản thông tuyến” có nghĩa là có thể lưu thông từ điểm đầu đến điểm cuối tuyến đường. Đối với đoạn tuyến qua khu vực địa chất bùn yếu sâu, khả năng chịu tải thấp, Chính phủ tiếp thu nguyên tắc tuyệt đối không vì sức ép tiến độ để thông xe hay đưa vào khai thác trong quý I/2027 mà rút ngắn các quy trình và điều kiện kỹ thuật bắt buộc.

Tổng mức đầu tư các dự án thành phần là 91.391 tỷ đồng

Về nguồn vốn, Chính phủ thống nhất số liệu tổng mức đầu tư các dự án thành phần để cơ bản nối thông toàn tuyến là 91.391 tỷ đồng; vốn đã bố trí là 83.920 tỷ đồng. Khoản chênh lệch 7.471 tỷ đồng do một số dự án không sử dụng hết giá trị tổng mức đầu tư như chi phí dự phòng, tiết kiệm do đấu thầu, các khoản giảm trừ chi phí theo kết luận thanh tra, kiểm toán. Giá trị đầu tư thực tế và nhu cầu vốn thanh toán cuối cùng được chuẩn xác sau khi hoàn thành quyết toán.

Giai đoạn 1 đã hoàn tất quyết toán từ năm 2016; giai đoạn 2 đã phê duyệt quyết toán chi phí xây lắp khoảng 89,4%, tương ứng 1.017 km/1.138 km, phần còn lại sẽ hoàn thành quyết toán trong năm 2027.

Đối với xử lý tài chính theo kết luận thanh tra, kiểm toán, tổng giá trị đề nghị xử lý là 1.186,484 tỷ đồng; đã thực hiện 1.178,631 tỷ đồng, đạt 99,34%. Phần còn lại đang tiếp tục thực hiện khi thanh toán, quyết toán các dự án.

Trước các ý kiến về bồi thường, tái định cư, Chính phủ khẳng định việc kết thúc giai đoạn đầu tư hai làn xe không làm chấm dứt hay giảm nhẹ nghĩa vụ, trách nhiệm của các bên liên quan đối với quyền, lợi ích hợp pháp của người dân.