Trong 4 tháng đầu năm 2026, kinh tế Việt Nam tiếp tục duy trì được đà phục hồi và tăng trưởng, song đã chịu tác động không nhỏ từ những yếu tố bất định của kinh tế toàn cầu.
Về mặt tích cực, kinh tế vĩ mô trong nước cơ bản ổn định, lạm phát được kiểm soát, các cân đối lớn của nền kinh tế được bảo đảm. Nổi bật nhất là sức hút của môi trường đầu tư khi tổng vốn đăng ký đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đạt 18,24 tỷ USD, tăng vọt 71,5% so với cùng kỳ năm trước. Lượng vốn thực hiện cũng chạm mức cao nhất trong vòng 5 năm qua, đạt 7,40 tỷ USD, khẳng định niềm tin của nhà đầu tư quốc tế vào triển vọng dài hạn của Việt Nam.
 |
| Nguồn: Bộ Tài chính. Đồ họa: Phương Anh |
Song song với đó, hoạt động sản xuất công nghiệp đang lấy lại nhịp độ sôi động với chỉ số sản xuất toàn ngành tăng 9,2%. Hoạt động xuất, nhập khẩu tiếp tục tăng trưởng tích cực. Tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa 4 tháng ước đạt 344,17 tỷ USD (tăng 24,2% so cùng kỳ); cán cân thương mại nhập siêu 7,11 tỷ USD, phản ánh nhu cầu nhập khẩu nguyên liệu, máy móc thiết bị phục vụ sản xuất tăng mạnh. Trong đó, khu vực FDI tiếp tục giữ vai trò chủ đạo khi chiếm khoảng 76% tổng kim ngạch xuất khẩu, tăng 29,1%.
Cầu tiêu dùng nội địa cũng như sự phục hồi của ngành du lịch đóng góp quan trọng vào tăng trưởng khi lượng khách quốc tế đạt mốc ấn tượng 8,8 triệu lượt người, cao nhất của 4 tháng đầu năm từ trước đến nay. Nguồn thu ngân sách nhà nước bám sát tiến độ, đạt 44% dự toán, tăng hơn 15% so với cùng kỳ. Sản xuất kinh doanh có dấu hiệu khởi sắc với trên 119,4 nghìn doanh nghiệp đăng ký thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng 32,8%.
Dù vậy, đằng sau những con số vĩ mô tích cực, sức khỏe nội tại của cộng đồng doanh nghiệp và nền kinh tế đang bộc lộ những thách thức đáng kể. Môi trường kinh doanh đang trải qua một cuộc thanh lọc lớn khi có tới 108.885 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường, tăng 12,8%. Đáng chú ý là số doanh nghiệp giải thể tăng mạnh (15.190 doanh nghiệp, tăng 98,7%), tập trung chủ yếu ở quy mô dưới 10 tỷ đồng và thời gian hoạt động dưới 5 năm, phản ánh quá trình sàng lọc tự nhiên mạnh mẽ trước sức ép từ chi phí đầu vào tăng cao và rủi ro thị trường.
Cùng với đó, điểm nghẽn cố hữu về giải ngân vốn đầu tư công vẫn chưa được khơi thông triệt để khi tỷ lệ giải ngân đạt 14,2% kế hoạch, thấp hơn cùng kỳ năm trước. Thị trường tài chính tiền tệ đang chịu nhiều sức ép khi tỷ giá hối đoái biến động liên tục. Những yếu tố này góp phần tác động khiến tăng trưởng quý I chưa đạt kịch bản đề ra, đặt áp lực nặng nề lên 3 quý cuối năm để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng.
Những con số thống kê và diễn biến thực tế cho thấy, nền kinh tế Việt Nam đang phải chống chịu với những biến động liên tục, khó lường từ nền kinh tế toàn cầu. Quỹ Tiền tệ Quốc tế đã hạ dự báo tăng trưởng kinh tế thế giới năm 2026 xuống mức 3,1% và nâng dự báo lạm phát lên 4,4%. Căng thẳng leo thang tại khu vực Trung Đông, đặc biệt là nguy cơ phong tỏa eo biển Hormuz đang đe dọa trực tiếp đến 20% nguồn cung dầu mỏ toàn cầu. Biến cố này không chỉ đẩy giá dầu thô có nguy cơ neo ở mức cao từ 92 đến 120 USD/thùng mà còn làm đứt gãy chuỗi cung ứng và đẩy chi phí vận tải logistics lên cao. Sự kiên định giữ mức lãi suất cao của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ cùng các ngân hàng trung ương lớn khác càng làm gia tăng sức mạnh của đồng đô la Mỹ, gây áp lực lên chính sách tiền tệ và tỷ giá của các nền kinh tế mới nổi.
Trong những tháng tới, dự báo nền kinh tế Việt Nam sẽ đối mặt với sự giằng co quyết liệt giữa cơ hội phục hồi và rủi ro suy giảm. Áp lực lạm phát sẽ tiếp tục là bài toán hóc búa nhất khi lạm phát cơ bản đã tăng 3,89% và chi phí năng lượng, y tế, giáo dục rục rịch điều chỉnh. Cán cân vĩ mô sẽ chịu nhiều sức ép từ xu hướng nhập siêu và tình trạng chênh lệch giữa tăng trưởng tín dụng với huy động vốn trong hệ thống ngân hàng. Các tổ chức quốc tế đánh giá triển vọng kinh tế Việt Nam năm 2026 ở mức tích cực so với khu vực, tuy nhiên đà điều chỉnh giảm so với dự báo đầu năm do tác động của tình hình căng thẳng tại Trung Đông.
Đây cũng là những vấn đề đã được phân tích, bàn bạc kỹ lưỡng tại phiên họp Chính phủ thường kỳ đầu tiên của Chính phủ khóa XVI vào chiều 4/5. Để phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng và nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế, Chính phủ đã định hình một hệ thống giải pháp trọng tâm, trong đó khâu đột phá được xác định là cải cách thể chế và cắt giảm triệt để thủ tục hành chính.
| Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu Bộ Tài chính, các bộ và cơ quan liên quan rà soát, giao mục tiêu tăng trưởng trên từng lĩnh vực như đầu tư, tăng trưởng các ngành và chuyển đổi số, đổi mới công nghệ… cho các địa phương, tập đoàn, doanh nghiệp nhà nước. Đồng thời, hoàn thiện phương án đẩy mạnh sắp xếp, cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước bảo đảm hiệu quả, không thất thoát, lãng phí, hoàn thành trong tháng 5/2026; cơ cấu lại hoạt động của Tổng công ty Đầu tư và kinh doanh vốn nhà nước. Các tập đoàn, tổng công ty hoàn thành chỉ tiêu kinh doanh, phát triển sản xuất, đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm, đặc biệt trong lĩnh vực năng lượng. |
Nhấn mạnh việc Chính phủ vừa ban hành 8 nghị quyết về cắt giảm, phân cấp và đơn giản hóa thủ tục hành chính, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng khẳng định đây là lĩnh vực mà nếu triển khai nhanh, sớm, quyết liệt và có chất lượng sẽ tác động rất lớn đến việc cải thiện môi trường đầu tư. Sự quyết tâm của Chính phủ trong vấn đề này không chỉ giúp huy động các nguồn lực mà quan trọng nhất, là củng cố lòng tin của người dân và doanh nghiệp vào môi trường kinh doanh.
Để hiện thực hóa quyết tâm đó, Thủ tướng yêu cầu siết chặt trách nhiệm người đứng đầu, coi kết quả ban hành văn bản quy định chi tiết luật là tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ. Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu các bộ, ngành phải theo dõi sát sao việc thực hiện ở địa phương sau phân cấp, tuyệt đối tránh tình trạng cắt thủ tục này lại mọc thủ tục khác; không để xảy ra việc cấp trên đã cắt giảm nhưng lại phát sinh rào cản mới ở cấp dưới hoặc trong nội bộ, khiến nỗ lực cải cách trở nên kém thực chất và người dân không được thụ hưởng. Đồng thời, Văn phòng Chính phủ và Bộ Tư pháp được giao nhiệm vụ cương quyết không xử lý các dự thảo trình lên nếu không có dự thảo hướng dẫn đi kèm.
Song song với cải cách thể chế, công tác điều hành vĩ mô cũng được yêu cầu đặt trong trạng thái chủ động và linh hoạt cao nhất. Thủ tướng chỉ đạo Bộ Tài chính và Ngân hàng Nhà nước phải thường xuyên phối hợp đồng bộ, kết hợp hài hòa giữa chính sách tiền tệ và tài khóa. Nhiệm vụ trọng tâm là bám sát diễn biến nhập siêu và nhu cầu ngoại tệ để điều hành tỷ giá linh hoạt, đồng thời bảo đảm thanh khoản cho hệ thống ngân hàng và cung cấp nguồn vốn tín dụng với lãi suất phù hợp cho nền kinh tế. Động lực đầu tư công cũng được thúc đẩy mạnh mẽ với chỉ đạo phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn được giao, để thực sự trở thành nguồn vốn mồi dẫn dắt nền kinh tế.
Chặng đường phía trước của nền kinh tế còn nhiều chông gai, song với tinh thần đổi mới mạnh mẽ phương thức làm việc, sự chuyển biến thực chất từ các giải pháp quyết liệt hiện nay được kỳ vọng sẽ tạo ra lực đẩy lớn, giúp nền kinh tế vững vàng vượt qua những áp lực vĩ mô để bứt phá thành công./.
