Thu ngân sách vượt dự toán nhờ bám sát nhịp phục hồi

Năm 2025 mở ra với nhiều rủi ro tài chính - tiền tệ khó lường, xung đột địa chính trị làm gián đoạn nguồn cung và đẩy giá hàng hóa. Trên địa bàn Đắk Lắk, áp lực chi phí vận chuyển, giá đầu vào cao tiếp tục đè nặng hoạt động sản xuất - kinh doanh; cuối năm, mưa bão, lũ lụt liên tiếp tại khu vực phía Đông tỉnh gây thiệt hại lớn về tài sản và sản xuất.

Ở chiều thuận lợi, giá các mặt hàng nông sản chủ lực như cà phê, hồ tiêu, sầu riêng duy trì ở mức cao; thị trường bất động sản sôi động hơn; các chính sách hỗ trợ của Quốc hội, Chính phủ phát huy tác dụng, giúp doanh nghiệp duy trì và phục hồi sản xuất.

Theo đó, tổng thu nội địa năm 2025 ước đạt 17.500 tỷ đồng, vượt 32,1% dự toán Trung ương giao và 8,4% dự toán Hội đồng Nhân dân (HĐND) tỉnh giao, tăng 25,7% so với năm 2024. Trong đó, thu nội địa trừ tiền sử dụng đất ước đạt 12.416 tỷ đồng, đạt 131% dự toán Trung ương và 127,8% dự toán HĐND tỉnh, tăng 19%. Riêng thu thuế, phí nội địa (không bao gồm tiền sử dụng đất, xổ số kiến thiết, cổ tức và lợi nhuận còn lại) ước đạt 11.930 tỷ đồng, đạt 130,7% dự toán Trung ương giao và 127,6% dự toán HĐND tỉnh giao.

Công chức Thuế hướng dẫn cài đặt, cấp tài khoản ứng dụng Etax Mobike cho người dân. Ảnh: Lạc Nguyên

Cơ cấu thu cho thấy sự đóng góp khá đồng đều giữa các khu vực kinh tế. Thu từ doanh nghiệp nhà nước đạt 118,7% dự toán Trung ương và 119% dự toán HĐND tỉnh; khu vực FDI đạt 157,5% cả hai loại dự toán; khu vực ngoài quốc doanh đạt 133,8% và 130,4%. Nhiều sắc thuế tăng mạnh như thuế giá trị gia tăng tăng 30,7% (1.055 tỷ đồng), thuế thu nhập doanh nghiệp tăng 27,1% (245 tỷ đồng), thuế thu nhập cá nhân tăng 28,7% (305 tỷ đồng), lệ phí trước bạ tăng 30% (262 tỷ đồng). Ngược lại, ba khoản thu giảm so với năm 2024 là thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế sử dụng đất phi nông nghiệp và phí – lệ phí.

Xóa bỏ thuế khoán và yêu cầu đổi mới quản lý thuế trong năm 2026

Dự báo về năm 2026, ông Nguyễn Anh Tuấn – Trưởng Thuế tỉnh Đắk Lắk cho biết, công tác thu ngân sách sẽ được triển khai trong bối cảnh đan xen thuận lợi và thách thức. Giá các mặt hàng nông sản chủ lực như sầu riêng, cà phê, hồ tiêu được dự báo tiếp tục duy trì ở mức cao; cùng với ưu tiên đầu tư công vào hạ tầng và dư địa phát triển du lịch, năng lượng tái tạo, đây được xem là những yếu tố hỗ trợ tích cực cho công tác thu ngân sách nhà nước trên địa bàn.

Trong bối cảnh đó, trọng tâm cải cách của Thuế tỉnh năm 2026 là quản lý hộ kinh doanh, với mốc then chốt từ ngày 1/1/2026 thực hiện xóa bỏ hộ khoán thuế. Ngành Thuế sẽ phối hợp triển khai Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, đồng thời tập trung thực hiện Quyết định số 3389 của Bộ Tài chính và Kế hoạch “60 ngày cao điểm chuyển đổi mô hình từ thuế khoán sang kê khai đối với hộ kinh doanh”.

Công chức Thuế kiểm tra việc sử dụng hoá đơn bán hàng tại doanh nghiệp. Ảnh: Lạc Nguyên

Thực tế triển khai trong năm 2025 đã tạo nền tảng quan trọng cho lộ trình này. Thu ngân sách từ hộ, cá nhân kinh doanh đạt 533 tỷ đồng, hoàn thành 101% chỉ tiêu; 69.588 hộ được cập nhật đầy đủ cơ sở dữ liệu. Ứng dụng công nghệ tiếp tục được đẩy mạnh, với 93,7% hộ cài đặt eTax Mobile, 97,4% có tài khoản thuế điện tử, 81,1% thực hiện nộp thuế điện tử; riêng nhóm hộ kê khai, tỷ lệ khai thuế điện tử đạt 96%. Tuy nhiên, nợ thuế hộ kinh doanh vẫn ở mức 108 tỷ đồng, chiếm 20% tổng thu, cho thấy chuyển đổi mô hình cần đi kèm với siết chặt kỷ luật, kỷ cương thu nộp.

Cùng với đó, công tác chống thất thu được triển khai quyết liệt, dù đây là nhiệm vụ khó. Trong năm 2025, cơ quan thuế đã xử lý 3.545 hộ có doanh thu hóa đơn mua vào cao hơn doanh thu khoán, qua đó tăng thu 29,62 tỷ đồng; đồng thời xử lý 31 hộ qua rà soát dòng tiền, tăng thu 487 triệu đồng và 562 hộ qua kiểm tra, tăng thu 3,67 tỷ đồng. Việc triển khai hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền tiếp tục được đẩy mạnh, với 2.087 hộ kê khai được cài đặt; 1.984 hộ khoán có doanh thu từ 1 tỷ đồng trở lên (đạt 95%) và 3.518 hộ khoán có doanh thu từ 200 triệu đồng đến dưới 1 tỷ đồng. Tổng số hộ kinh doanh đã thực hiện xuất hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền đạt 5.198 hộ, chiếm 68,5% tổng số hộ đã cài đặt.

Đối với kinh tế số, ông Tuấn cho rằng, Thuế tỉnh xác định cần có cách tiếp cận phù hợp, đúng mức và đúng trọng tâm. Toàn tỉnh hiện có 2.363 hộ kinh doanh thương mại điện tử được cấp mã số thuế, với số thuế đã nộp qua Cổng thông tin điện tử là 29,6 tỷ đồng, trong đó thuế giá trị gia tăng 19,3 tỷ đồng và thuế thu nhập cá nhân 10,2 tỷ đồng. Qua rà soát, đối chiếu dữ liệu, cơ quan thuế đã xác định 85 người nộp thuế có doanh thu tăng thêm 523,6 tỷ đồng, kéo theo số thuế phải nộp tăng thêm 7,94 tỷ đồng./.