4 nhiệm vụ lớn của Quốc hội khoá XVI

Phát biểu tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI, Tổng Bí thư Tô Lâm khẳng định, Kỳ họp này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng mở đầu trong một nhiệm kỳ mới của cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất của nước ta.

Thay mặt Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Tổng Bí thư chúc mừng các vị đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND các cấp đã được cử tri cả nước tín nhiệm lựa chọn. Đây là niềm vinh dự lớn lao nhưng đồng thời cũng là trách nhiệm rất lớn trước Đảng, trước nhân dân và trước tương lai của đất nước.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại phiên khai mạc Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khoá XVI. Ảnh: Đức Thanh

Nhấn mạnh thế giới đang biến đổi rất nhanh, rất sâu sắc trên cả chiều dọc và chiều sâu, Tổng Bí thư cho rằng trong bối cảnh đó, quốc gia nào chủ động chiến lược, cải cách thể chế kịp thời, giải phóng được sức sáng tạo, huy động được nguồn lực toàn dân, nắm bắt được thời cơ, quốc gia đó sẽ vươn lên và phát triển.

Đại hội 14 của Đảng đã xác định rất rõ mục tiêu phát triển đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy phát triển, khơi thông mọi nguồn lực, phát huy cao nhất sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc.

Trong tiến trình đó, theo Tổng Bí thư, Quốc hội phải đổi mới mạnh mẽ hơn, thực chất hơn, hiệu quả hơn để thực hiện đầy đủ, xứng đáng trọng trách hiến định của mình. “Mỗi đại biểu Quốc hội phải luôn ý thức sâu sắc rằng mình không chỉ là đại diện cho đơn vị bầu cử, không chỉ mang theo lá phiếu tín nhiệm của cử tri mà còn gánh trên vai trách nhiệm đối với vận mệnh quốc gia, đối với niềm tin của nhân dân, đối với tương lai cho các thế hệ mai sau” - Tổng Bí thư nhấn mạnh.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại phiên khai mạc Kỳ họp sáng 6/4.

Từ tinh thần đó, Tổng Bí thư đề nghị Quốc hội khóa XVI tập trung thực hiện thật tốt 4 nhiệm vụ lớn.

Thứ nhất, đổi mới mạnh mẽ công tác lập pháp, xây dựng bằng được hệ thống lập pháp hiện đại, thống nhất, ổn định, khả thi và kiến tạo phát triển. Quốc hội phải tập trung nâng cao hơn nữa năng lực thể chế hóa, cụ thể hóa nghị quyết của Đảng thành chính sách và pháp luật, tạo khuôn khổ pháp lý vững chắc để thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của giai đoạn 2026 - 2031 và những năm tiếp theo. Hệ thống pháp luật phải thực sự trở thành nền tảng thể chế của phát triển, là công cụ để bảo vệ quyền con người, quyền công dân, là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giải phóng lực lượng sản xuất, khai mở những không gian phát triển mới cho đất nước.

Quốc hội cần chỉ đạo rà soát tổng thể hệ thống pháp luật, hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật quốc gia, kiên quyết khắc phục tình trạng luật bó, chồng lấn, đẩy trách nhiệm trong văn bản dưới luật.

Đối với những vấn đề mới, những lĩnh vực mới, những mô hình mới, những lực lượng sản xuất mới cần có cách tiếp cận phù hợp, mạnh dạn thí điểm, có kiểm soát, tạo dư địa cho đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Mỗi đạo luật phải xuất phát từ lợi ích quốc gia, dân tộc, từ lợi ích chính đáng của nhân dân, kiên quyết phòng chống lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ. Mọi tác động tiêu cực làm méo mó chính sách phải chuyển mạnh từ tư duy làm luật cho đủ sang tư duy làm luật để phát triển, từ pháp luật tốt trên giấy sang pháp luật tốt trong cuộc sống. Hiệu quả thực thi và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp phải là thước đo cao nhất của chất lượng lập pháp, Tổng Bí thư yêu cầu.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Văn Thắng và các đại biểu tham dự phiên họp. Ảnh: Đức Thanh

Quốc hội quyết định cho hiện tại nhưng chịu trách nhiệm trước tương lai

Thứ hai, nâng tầm giám sát tối cao của Quốc hội theo hướng thực chất, sắc bén, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả. Theo Tổng Bí thư, giám sát là một quyền năng rất quan trọng của Quốc hội nhưng giám sát không thể dừng ở phát hiện, hạn chế hay nêu ra khuyết điểm. Giám sát phải thực sự trở thành công cụ nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia, phải góp phần sửa cho đúng, làm cho tốt hơn, tháo gỡ được những điểm nghẽn, cảnh báo sớm được rủi ro, thúc đẩy được hành động.

“Tôi đề nghị Quốc hội nhiệm kỳ này tập trung giám sát những vấn đề lớn, những lĩnh vực then chốt, những điểm nghẽn của điểm nghẽn trong phát triển, những vấn đề bức xúc mà cử tri và nhân dân quan tâm, đặc biệt là việc thực hiện các chủ trương lớn của Đảng, việc tổ chức thi hành pháp luật, việc sử dụng nguồn lực quốc gia, quản lý tài sản công, thực hành tiết kiệm, chống lãng phí, trách nhiệm giải trình của các cơ quan nhà nước” - Tổng Bí thư đề nghị.

Cùng với đó, mỗi nội dung giám sát phải gắn với trách nhiệm cụ thể, thời hạn cụ thể, sản phẩm cụ thể, kết quả cụ thể, giám sát dựa trên dữ liệu, bằng chứng, chỉ số định lượng và so sánh rõ ràng giữa mục tiêu đặt ra với kết quả đạt được.

Thứ ba, nâng cao bản lĩnh và tầm nhìn khi quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, quyết định phải đúng, trúng, kịp thời vì lợi ích lâu dài của quốc gia.

Bước vào giai đoạn phát triển mới có tính bước ngoặt, lịch sử, đất nước đòi hỏi Quốc hội không chỉ quyết định đúng mà phải quyết định trúng và kịp thời bởi chậm quyết sách có thể làm lỡ một thời cơ chiến lược. Các vấn đề về kinh tế, xã hội, ngân sách nhà nước, đầu tư công, các chương trình mục tiêu quốc gia, các dự án quan trọng quốc gia đều là những quyết sách lớn gắn với lợi ích căn bản lâu dài của quốc gia, của dân tộc. Do đó, phải được xem xét toàn diện, khoa học, thận trọng nhưng tuyệt đối không được sự chậm trễ trở thành điểm nghẽn của phát triển.

Các đại biểu tham dự phiên khai mạc. Ảnh: Đức Thanh

Trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế, Quốc hội càng phải nâng cao chất lượng phân tích chính sách, năng lực dự báo chiến lược và đánh giá tác động, phải chọn đúng việc lớn, đúng khâu đột phá, đúng công trình trọng điểm, đúng lĩnh vực then chốt để tập trung nguồn lực, không dàn trải, manh mún, chia đều.

Đầu tư không chỉ để tăng trưởng trước mắt mà phải đầu tư để tạo ra động lực tăng trưởng mới, năng lực cạnh tranh mới, không gian phát triển mới cho đất nước trong nhiều thập niên tới. Mỗi quyết sách của Quốc hội phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia, trong bối cảnh quốc tế biến động nhanh chóng, trong yêu cầu bảo đảm độc lập, tự chủ, an ninh, an toàn, phát triển bền vững. Quốc hội quyết định cho hiện tại nhưng chịu trách nhiệm trước tương lai. Đó là bản lĩnh chính trị, tầm nhìn chiến lược, là trí tuệ lập pháp và là chiều sâu của một cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.

Nghiên cứu tăng hợp lý số kỳ họp

Thứ tư, tiếp tục đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của Quốc hội theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, gần dân, sát thực tiễn và phản ứng chính sách nhanh hơn. Quốc hội phải có năng lực thích ứng nhanh hơn, phản ứng chính sách kịp thời hơn, quyết định vấn đề nhanh hơn, nhưng vẫn phải chặt chẽ, đúng đắn.

Trong đó, Tổng Bí thư nêu rõ cần tiếp tục nghiên cứu tăng hợp lý số kỳ họp, đa dạng hóa và linh hoạt hóa các hình thức hoạt động của Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội, nhất là ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, hình thức trực tuyến và hệ sinh thái số để nâng cao tính kịp thời, chủ động và hiệu quả trong xem xét, quyết định chính sách.

Toàn cảnh phiên họp sáng 6/4. Ảnh: Đức Thanh

Đồng thời, phải tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của từng đại biểu Quốc hội, đặc biệt là đại biểu chuyên trách, củng cố, phát huy hơn nữa vai trò của các Đoàn đại biểu Quốc hội để thật sự là cầu nối chặt chẽ giữa Quốc hội, mỗi cử tri và nhân dân. Làm sao để mỗi đại biểu vừa có bản lĩnh chính trị, vừa có trình độ chuyên môn, vừa có năng lực phản biện, vừa có khả năng truyền tải trung thực tiếng nói của nhân dân đến nghị trường.

Nhưng trước hết, “phải là một Quốc hội gần dân, hiểu dân, vì dân, hành động vì lợi ích của dân. Khi lòng dân được lắng nghe, khi ý dân được phản ánh trung thực, khi quyết sách xuất phát từ thực tiễn đời sống thì Quốc hội sẽ mạnh hơn, Nhà nước sẽ vững hơn, niềm tin xã hội sẽ lớn hơn”, Tổng Bí thư yêu cầu.