Sau khi đạt mức cao kỷ lục 25.298 đồng vào ngày 22/8/2025, tỷ giá trung tâm bước vào nhịp điều chỉnh kéo dài và giảm xuống 25.038 đồng vào ngày 2/3/2026, tương đương giảm 260 đồng, tương ứng khoảng 1,04%. Đây cũng là mức thấp nhất trong khoảng 7 tháng.
Tuy nhiên, kể từ đầu tháng 3/2026, tỷ giá trung tâm đảo chiều tăng trở lại. Dù vậy, nếu so với đầu năm 2026, tỷ giá trung tâm mới chỉ tăng 26 đồng, tương đương khoảng 0,1%, cho thấy áp lực tỷ giá vẫn trong tầm kiểm soát.
Diễn biến này có mối tương quan khá rõ với sự phục hồi của đồng USD trên thị trường quốc tế. Từ cuối tháng 2/2026, căng thẳng Mỹ - Iran leo thang đã thúc đẩy nhu cầu nắm giữ các tài sản an toàn, trong đó có đồng USD, cùng kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) sẽ duy trì mặt bằng lãi suất cao trong thời gian dài hơn.
 |
| Đồ họa tư liệu |
Tuy nhiên, xét trong dài hạn, mối quan hệ giữa DXY và tỷ giá trung tâm không hoàn toàn tỷ lệ thuận. Nếu như chỉ số DXY giảm gần 16% từ vùng đỉnh, thì tỷ giá trung tâm không giảm theo, mà vẫn duy trì xu hướng trượt dần.
Xu hướng trượt giá của VND rõ nét từ năm 2022, khi Fed thực hiện chính sách “diều hâu” thắt chặt tiền tệ mạnh nhất trong nhiều thập kỷ để chống lại lạm phát, nâng lãi suất điều hành lên 5,25 - 5,5%, mức cao nhất kể từ năm 2001.
Hiện tỷ giá trung tâm cao hơn 1.992 đồng so với cuối năm 2019, tương đương tăng khoảng 8,6% sau hơn 5 năm. Mức tăng của tỷ giá giao dịch tại các ngân hàng thương mại lớn hơn đáng kể. Chẳng hạn, tại Vietcombank sáng ngày 5/6, tỷ giá USD được niêm yết ở mức 26.094 - 26.404 VND/USD (mua vào - bán ra), tăng tới 3.484 đồng ở cả hai chiều so với đầu năm 2022, tương đương tăng 15,4%.
Điều này cho thấy, diễn biến tỷ giá USD/VND không chỉ phụ thuộc vào sức mạnh toàn cầu của đồng USD, mà còn chịu tác động từ nhiều yếu tố trong nước, như chênh lệch lãi suất giữa Việt Nam và Mỹ, nhu cầu ngoại tệ phục vụ nhập khẩu, nghĩa vụ trả nợ nước ngoài, dòng vốn đầu tư và định hướng điều hành của Ngân hàng Nhà nước...
Đằng sau diễn biến tỷ giá là biến động mạnh cán cân tổng thể giai đoạn 2022 - 2025. Thời điểm quý III/2022, cán cân tổng thể từng thâm hụt lớn 15,6 tỷ USD, chủ yếu do áp lực tỷ giá và dòng vốn rút ra. Dù vậy, tình hình dần cải thiện. Số liệu gần nhất quý IV/2025 do Ngân hàng Nhà nước công bố cho thấy, cán cân tổng thể thặng dư 2,35 tỷ USD, cải thiện mạnh so với mức âm 1,67 tỷ USD cùng kỳ.
Động lực chính giúp cán cân tổng thể chuyển sang trạng thái dương đến từ cán cân tài chính, khi khoản mục này tăng mạnh từ 387 triệu USD trong quý IV/2024 lên 7.076 triệu USD trong quý IV/2025, tương đương gấp 18 lần. Trong đó, đầu tư trực tiếp ròng (FDI) tăng 8,9%; dòng vốn đầu tư gián tiếp vẫn âm, nhưng mức thâm hụt thu hẹp từ 2 tỷ USD xuống 850 triệu USD. Đặc biệt, đầu tư khác ròng chuyển từ âm sang dương hơn 1 tỷ USD, cải thiện gần 4,9 tỷ USD.
Tích trữ nguyên liệu, kỳ vọng xuất khẩu tăng tốc“Thực tế cho thấy, cơ cấu hàng nhập khẩu rất tích cực. Nhóm hàng tư liệu sản xuất, gồm máy móc, linh kiện, nguyên phụ liệu dệt may, da giày, điện tử..., chiếm tới gần 94% tổng kim ngạch nhập khẩu. Đây là hiện tượng nhập khẩu trước để tạo đà xuất khẩu trong các quý tiếp theo”. TS. Lê Duy Bình - Giám đốc Economica Việt Nam |
Ở chiều ngược lại, cán cân vãng lai vẫn duy trì thặng dư lớn 7,65 tỷ USD, dù giảm 6,4% so với cùng kỳ, với điểm tích cực là xuất siêu hàng hóa.
Dẫu vậy, khác với năm 2025, theo số liệu của Cục Thống kê, cán cân xuất nhập khẩu đã thâm hụt lũy kế 14,44 tỷ USD trong 6 tháng từ tháng 12/2025 đến tháng 5/2026. Diễn biến này phản ánh nhu cầu ngoại tệ phục vụ nhập khẩu đang tăng nhanh hơn nguồn thu từ xuất khẩu. Trong bối cảnh đồng USD quốc tế phục hồi và căng thẳng địa chính trị gia tăng, cán cân thương mại chuyển sang trạng thái thâm hụt kéo dài có thể tạo thêm sức ép lên tỷ giá USD/VND các tháng tới.
Ở góc nhìn tích cực, TS. Lê Duy Bình - Giám đốc Economica Việt Nam cho rằng, mức nhập siêu này một phần do nhu cầu tích trữ nguyên liệu phục vụ sản xuất công nghiệp tăng đột biến. Điều này cho thấy, doanh nghiệp đang chuẩn bị cho chu kỳ sản xuất mới, đẩy mạnh tích hàng hóa, tư liệu sản xuất, nguyên - nhiên - vật liệu.
Hơn nữa, các doanh nghiệp có phương án chuẩn bị tốt hơn để quản trị rủi ro, đề phòng đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, dẫn đến tâm lý tích trữ phòng ngừa. Chi phí nhập khẩu các mặt hàng năng lượng thiết yếu như xăng dầu, than đá, khí đốt... tăng cao, làm “phình to” tổng kim ngạch nhập khẩu.
Ngoài ra, theo TS. Lê Duy Bình, kim ngạch nhập khẩu của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài tăng vọt, tạo áp lực thâm hụt ngắn hạn. Một phần nguyên nhân đến từ ngành công nghiệp hỗ trợ trong nước chưa đáp ứng đủ quy mô sản xuất lớn, buộc các chuỗi lắp ráp công nghệ cao phải nhập linh kiện từ Trung Quốc và Hàn Quốc.
Theo nhận định từ phía Ngân hàng Nhà nước, tỷ giá USD/VND nhìn chung có xu hướng giảm trong giai đoạn trước Tết Nguyên đán. Tuy nhiên, tỷ giá và thị trường ngoại tệ tiếp tục chịu áp lực từ diễn biến phức tạp, khó lường trên thị trường quốc tế, do lộ trình chính sách tiền tệ khó lường của Fed; chính sách thương mại, thuế quan bất định của Mỹ; căng thẳng địa chính trị diễn biến phức tạp và thách thức, khó khăn trong nước.
Ngân hàng Nhà nước tiếp tục điều hành tỷ giá linh hoạt, góp phần hấp thu các cú sốc bên ngoài; phối hợp đồng bộ các công cụ chính sách tiền tệ, nhằm ổn định thị trường ngoại tệ.
Sức ép từ nhập siêu, FDI tiếp tục là điểm tựaTheo đánh giá của Công ty cổ phần Chứng khoán VNDIRECT, áp lực tỷ giá chủ yếu đến từ nhu cầu ngoại tệ trong nước và chênh lệch cung cầu USD chưa thực sự cải thiện, do cán cân thương mại chuyển sang thâm hụt. Đồng thời, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) 5 tháng đầu năm 2026 tăng 4,31% so với cùng kỳ năm trước, sát trần mục tiêu đề ra cả năm, cùng với giá đầu vào sản xuất theo chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) tăng mạnh tiếp tục tạo áp lực lên kỳ vọng lạm phát và tỷ giá. Trên thị trường quốc tế, mặt bằng lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ quay lại vùng 4,4 - 4,5% kể từ đầu tháng 5 cũng góp phần duy trì kỳ vọng cho đồng USD và áp lực lên các đồng tiền châu Á. Ở chiều ngược lại, số liệu từ Cục Thống kê cho thấy, dòng vốn FDI 5 tháng đầu năm khá tích cực, với vốn đăng ký cấp mới, vốn đăng ký điều chỉnh và giá trị góp vốn, mua cổ phần đạt 24,81 tỷ USD, tăng 34,9% cùng kỳ; vốn thực hiện đạt 9,75 tỷ USD, tăng 9,6%. “Xu hướng giữ lại lợi nhuận của các doanh nghiệp FDI, chuyển về nước ít hơn để tận dụng mặt bằng lợi suất VND cải thiện, đã hỗ trợ cung cầu ngoại tệ và góp phần ổn định tỷ giá” - nhóm phân tích của VNDIRECT đánh giá. VNDIRECT kỳ vọng, nguồn cung ngoại tệ sẽ được cải thiện nhờ dòng vốn FDI giải ngân mạnh mẽ, hoạt động xuất khẩu tăng tốc, cùng xu hướng mở rộng vay vốn quốc tế của các ngân hàng và doanh nghiệp trong nước. Những yếu tố này sẽ góp phần ổn định tỷ giá, tạo dư địa để Ngân hàng Nhà nước điều hành chính sách tiền tệ, giữ vững mặt bằng lãi suất hợp lý, qua đó hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao nửa cuối năm. |
